TPITH AΠOΨH Εκλογές 2004

Ήταν απαραίτητο να αξιολογηθεί πολιτικά σε αυτές τις εκλογές το ακροδεξιό
μοντέλο μιας ξενοφοβικής συμπεριφοράς; Με άλλα λόγια: Μήπως αδικήθηκε ο
νομάρχης της Θεσσαλονίκης κ. Ψωμιάδης που εκθείαζε τη μοναδικότητα της
γενετικής ταυτότητας των Ελλήνων; Θα αποδείξω πολύ σύντομα σε αυτό το κείμενο
το εξής πράγμα. Δηλαδή ότι ένας τέτοιος προβληματισμός μπορεί μόνο να πηγάζει
από ανθρώπους, οι οποίοι ή δεν έχουν μελετήσει καθόλου ή είναι παντελώς
άσχετοι από τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Γιατί το λέω αυτό; Γιατί σήμερα σε όλα τα επίπεδα της Ευρώπης γίνεται μια
οδυνηρή συζήτηση, που αφορά το απροσδιόριστο κύμα της μετανάστευσης το οποίο
ενδεχόμενα θα κατακλύσει τη Δύση μετά την πρώτη Μαΐου. Δηλαδή μετά την ένταξη
πολλών υπανάπτυκτων χωρών του πρώην σοβιετικού μπλοκ στην πλούσια ευρωπαϊκή
ήπειρο. Πολλοί διατυπώνουν την ύποπτη άποψη ότι οι ρακένδυτοι τούτοι
εργαζόμενοι θα «αρπάξουν» πολλές δουλειές από το υψηλόμισθο εργατικό δυναμικό
των προηγμένων δυτικών κρατών («Time», 1/3/2004).

Μπροστά σε αυτόν τον ανεπεξέργαστο φόβο οι περισσότερες «πολιτισμένες» χώρες
της ηπείρου μας υιοθέτησαν απαράδεκτα ξενοφοβικά μέτρα. Έτσι, η κάποτε
ανεκτική Ολλανδία απέλασε ακαριαία 26.000 ξένους! H Μεγάλη Βρετανία απέκοψε
ουσιαστικά τους μετανάστες από το σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης
(«Guardian», 3/3/2004). Και κάποιοι μιλούν σήμερα για το ξεθώριασμα του
μεγάλου ευρωπαϊκού οράματος, που συσχετίζεται με το «κοινό ευρωπαϊκό σπίτι»
(Common European Home).

Μέσα σε αυτό το οξυμμένο διεθνές περιβάλλον θα ήταν δυνατό να μην αξιολογηθεί
πολιτικά κατά τη διάρκεια των εκλογών η μισαλλόδοξη (και ρατσιστική) θεώρηση
του κ. Ψωμιάδη; Που αρνήθηκε στον Αλβανό μαθητή να σηκώσει την ελληνική
σημαία, επειδή ο Έλληνας γεννιέται και δεν «κατασκευάζεται»; Τέτοια
εξευτελιστική συμπεριφορά για τους αλλοδαπούς είχε ενστερνιστεί παλιότερα και
ο ακροδεξιός πρωθυπουργός της Βαυαρίας Ε. Stoiber.

Όμως, για τους ίδιους λόγους θα έπρεπε να καυτηριαστεί έντονα και η ακατανόητη
άρνηση του αρχηγού της N.Δ., που δεν θέλησε να καταδικάσει σαφώς τις παραπάνω
αποκρουστικές κοσμοαντιλήψεις των στελεχών του (οι οποίες στιγματίζουν
ολοκληρωτικά την έννοια του «ξένου», ώστε να αποτελεί ο τελευταίος το θλιβερό
υποκείμενο μιας αυταρχικής κοινωνικής μεταχείρισης).

Βέβαια, σε αυτό το σημείο θα ήθελα να διατυπώσω την ακόλουθη σημαντική
παρατήρηση: Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία είναι τα προνομιακά πεδία στα οποία
μπορεί να διαφοροποιηθεί με ευκρίνεια η σύγχρονη Αριστερά (από τη «σύγχρονη»,
αλλά πάντοτε ξεπερασμένη Δεξιά). Γιατί;

Γιατί η μεγάλη μάχη του 21ου αιώνα θα θέσει αντιμέτωπους τον φονταμενταλισμό
εναντίον της κοσμοπολίτικης ανοχής. Σε έναν παγκοσμιοποιούμενο κόσμο, όπου οι
πληροφορίες και οι εικόνες μεταδίδονται αδιάκοπα σε ολόκληρο τον πλανήτη, ο
καθένας μας σε καθημερινή βάση, έρχεται σε επαφή με άλλους που σκέφτονται και
ζουν διαφορετικά. Οι κοσμοπολίτες καλωσορίζουν και αγκαλιάζουν την πολιτισμική
(και φυλετική) πολυμορφία. Οι φονταμενταλιστές τη θεωρούν πρόξενο αναστάτωσης
και επικίνδυνη. Συχνά βρίσκουν καταφύγιο σε μια ανανεωμένη και εξαγνισμένη
παράδοση από το πεδίο της θρησκείας, της εθνικής ταυτότητας ή του εθνικισμού
(Α. Giddens, «Ο κόσμος των ραγδαίων αλλαγών»).

Επομένως, για ποιον λόγο δεν θα έπρεπε να προβληθεί ουσιαστικά αυτό το
σημαίνον ζήτημα κατά τη διάρκεια των εκλογών; Όταν, μάλιστα, μπορούν οι
παραπάνω επικίνδυνες τοποθετήσεις (του ηγέτη μιας τοπικής κοινωνίας) να
διαχυθούν και μέσα στα σχολεία και να επηρεάσουν περαιτέρω και την ιδεολογική
συγκρότηση της νεολαίας μας με φοβικά σύνδρομα;

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H πάλη εναντίον του ρατσισμού δεν θα
μπορούσε να μείνει έξω από την προεκλογική θεματολογία (όπως επιθυμούσαν
κάποιοι αφελείς θιασώτες του συντηρητικού στρατοπέδου). H πάλη τούτη είναι
καθημερινή. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο J. Derrida: «Πρέπει να μπορέσουμε να
βρούμε την όρεξη να κατοικούμε σε μια κουλτούρα, σε μια γλώσσα και σε μια χώρα
όπου η φιλοξενία… δεν θα είναι πλέον έγκλημα… (όπως το είχε κάνει πρόσφατα
η γαλλική Δεξιά)»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης, είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.