Πρόσωπα H «μύτη» της ΝΑSΑ

«Αν κάτι μυρίζει στο διαστημικό πρόγραμμα, είμαι εδώ για να το παίρνω μυρωδιά»

Τα διαστημόπλοια μυρίζουν πολύ. Όταν βρίσκονται σε τροχιά, ένα πλήρες
ημερονύκτιο διαρκεί 90 λεπτά και στο μισό του χρόνου αυτού ο Ήλιος ζεσταίνει
την καμπίνα, κάνοντας τα αντικείμενα να απελευθερώνουν πτητικές χημικές ουσίες
ιδιαίτερα δυσάρεστες για τη μύτη των θηλαστικών. Υφάσματα, μπογιές, ακόμη και
τα ηλεκτρονικά έχουν οσμές που υπό κανονικές συνθήκες δεν μπορούμε να
διακρίνουμε. Αλλά στο Διάστημα δεν μπορείς να κατεβάσεις το παράθυρο για να
αερίσεις. Μια ιδιαίτερα κακή οσμή μπορεί να σημάνει ακόμη και τη ματαίωση μιας
αποστολής. Το 1976, στην πρώτη επανδρωμένη αποστολή τού Σογιούζ-21 προς τη
διαστημική πλατφόρμα Σαλιούτ-5, οι κοσμοναύτες Βιτάλι Ζολόμποφ και Μπόρις
Βολιούνοφ αισθάνθηκαν μια δριμεία μυρωδιά να βγαίνει από το σύστημα ελέγχου
περιβάλλοντος του Σαλιούτ. Δεν κατάφεραν να βρουν την πηγή του προβλήματος και
η οσμή έγινε αφόρητη. Σε σημείο που αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στη Γη έναν
μήνα νωρίτερα. Το πιθανότερο ήταν πως καύσιμα είχαν διαρρεύσει στα αποθέματα
οξυγόνου.

Ο Τζορτζ Όλντριτς είναι «η μύτη» τής NASA, επικεφαλής μιας επταμελούς ομάδας
που προστατεύει τις μύτες των αστροναυτών. Αποφαίνεται αν υπάρχει κάτι μέσα
στο διαστημόπλοιο που θα μπορούσε να δημιουργήσει οσφραντικά προβλήματα. Για
να αναπαραχθούν οι συνθήκες στην καμπίνα ενός διαστημοπλοίου, το δείγμα μένει
τρεις μέρες στον φούρνο. «Είμαι σαν τον δοκιμαστή κρασιού, που είχαν στην αυλή
τους οι βασιλιάδες τον Μεσαίωνα», λέει στο ηλεκτρονικό περιοδικό «Wired».
«Κάτι παρόμοιο κάνουμε για τους αστροναύτες. Αυτός είναι ο τρόπος μας για να
τους προστατέψουμε». Για παράδειγμα, το μελάνι με το οποίο είναι γραμμένες οι
ετικέτες στις στολές των αστροναυτών. «Έχουμε μεγάλη ιστορία με τα μελάνια»,
λέει ο Όλντριτς. «Μετά το ατύχημα με το Απόλλων 13, τα σχέδια πτήσης για τα
Απόλλων 14 έως 17 ξαναγράφτηκαν. Αλλά τυπώθηκαν με διαφορετικό μελάνι. Αυτά τα
εγχειρίδια μύριζαν τόσο άσχημα, ώστε όλοι εμείς που τα μυρίσαμε βγάλαμε
φουσκάλες στη μύτη. Ήταν ανάγκη να ξανατυπωθούν τα εγχειρίδια με διαφορετικό
μελάνι και η πτήση τού Απόλλων 14 παραλίγο να αναβληθεί».

Ο Όλντριτς, 48 χρόνων σήμερα, ήταν στα 18 του πυροσβέστης στο πεδίο δοκιμών
πυραύλων, μερικά χιλιόμετρα μακριά από το Εργαστήριο Μοριακής Ανάλυσης της
NASA στο Ουάιτ Σαντς, όπου εργάζεται τώρα. Μια ημέρα ο επικεφαλής του
εργαστηρίου ήρθε να ζητήσει εθελοντές για να μυρίζουν διάφορα πράγματα. Ο
Όλντριτς πάντα ήθελε να γίνει μέλος τής NASA, να κάνει πράγματα για να βοηθάει
τους αστροναύτες, και δήλωσε εθελοντής. Στο τεστ όσφρησης πήρε 10 στα 10. Έως
τώρα έχει κάνει το τεστ 90 φορές και παίρνει πάντα 10 στα 10. Στην κάρτα του,
εκτός από το λογότυπο της NASA, είναι γραμμένη η φράση: «Αν κάτι μυρίζει στο
διαστημικό πρόγραμμα, είμαι εδώ για να το παίρνω μυρωδιά».