Οι… μαύρες τρύπες των γκάλοπ

Οι δημοσκοπήσεις δεν συνιστούν πρόβλεψη της εκλογής είναι το μόνιμο σλόγκαν
των δημοσκόπων. Στην πραγματικότητα οι δημοσκοπήσεις δεν είναι καν…
δημοσκοπήσεις.

Όχι μόνο γιατί πολλοι απ’ όσους καταγράφονται σ’ αυτές είναι σε μεγάλο ποσοστό
αβέβαιοι, αναποφάσιστοι, ή «ψηφίζουν» διαφορετικά στην κάλπη των δημοσκόπων
από ό,τι στην πραγματική κάλπη. Αλλά κι επειδή υπάρχουν οι λεγόμενες… μαύρες
τρύπες των γκάλοπ. Είναι μεγάλες ομάδες του πληθυσμού που δεν καταγράφονται
στις δημοσκοπήσεις – άρα κανείς δεν μπορεί να κάνει πρόβλεψη για τη
συμπεριφορά τους στην κάλπη.

1. Οι «Δεν απαντώ» Υπάρχουν άνθρωποι που δεν απαντούν στις
δημοσκοπήσεις. Κλείνουν την πόρτα σε όσους έρχονται με ερωτηματολόγια, δεν
βγαίνουν στο τηλέφωνο και δεν μιλάνε ούτε σε όσους κάνουν exit-polls αφού
ψηφίσουν. Οι δημοσκόποι δεν έχουν κανένα στοιχείο για τη συμπεριφορά τους, ως
ψηφοφόρων.

Ο αριθμός τους δεν είναι διόλου αμελητέος. Στις δημοσκοπήσεις που διεξάγονται
κανονικά, το ποσοστό όσων κλείνουν την πόρτα τους στους δημοσκόπους κυμαίνεται
από το 30% και φτάνει καμιά φορά και το 50%. H δεοντολογία απαιτεί να
συνεχιστούν οι επισκέψεις και οι οχλήσεις ώς 4 και 5 φορές ώσπου να
συμπληρωθεί το δείγμα, όπως όμως ομολογούν οι ίδιοι οι δημοσκόποι, πολλές
φορές αυτό δεν γίνεται στη χώρα μας – κυρίως για λόγους οικονομίας. H μοναδική
δημοσκόπηση που επιχείρησε συστηματικά να κλείσει αυτή την «τρύπα» και έγινε
με αυτό τον τρόπο στη χώρα μας ήταν η κοινή Ευρωπαϊκή Έρευνα, η οποία
περιόρισε τον αριθμό αυτών που δεν απάντησαν στο 15%.

2. Οι μουσουλμάνοι. Οι ειδικές ομάδες του πληθυσμού, κάποιες από τις
οποίες μάλιστα χαρακτηρίζονται από ειδική εκλογική συμπεριφορά, δεν
καταγράφονται στις δημοσκοπήσεις. Τέτοιες ομάδες είναι π.χ. οι μουσουλμάνοι
στη Ροδόπη (περίπου 1% του εκλογικού σώματος), που την περασμένη φορά ψήφισαν
σχεδόν σύσσωμα (πάνω από 70%) ΠΑΣΟΚ. Οι μουσουλμάνοι δεν καταγράφονται σε
καμία δημοσκόπηση. Όπως λένε μάλιστα ορισμένοι πολιτικοί αναλυτές, δεν
λαμβάνουν υπόψη τους μουσουλμάνους ούτε στα exit-polls καθώς λίγοι τούς
απαντούν και έτσι όσοι απαντούν, κρίνονται από πλευράς έρευνας αναξιόπιστοι.

3. Οι Αθίγγανοι. Ακόμα μεγαλύτερος είναι ο όγκος των Αθιγγάνων, οι
οποίοι επίσης συνηθίζουν να ψηφίζουν σε μπλοκ και δεν καταγράφονται από τις
μετρήσεις κοινής γνώσης. Οι Αθίγγανοι με δικαίωμα ψήφου υπολογίζονται σε
περίπου 300.000. Σύμφωνα με τους δημοσκόπους, θεωρητικά ένα ποσοστό που ζει
στη B’ Αθήνας και στο Υπόλοιπο Αττικής θα μπορούσε να καταγραφεί από τις
δημοσκοπήσεις, ένα μεγάλο ποσοστό Αθιγγάνων όμως που αντιστοιχεί στο 2% του
εκλογικού σώματος δεν καταγράφεται σε καμία δημοσκόπηση.

4. Και οι απόδημοι. Όπως είναι φυσικό, δεν καταγράφονται στις
δημοσκοπήσεις. Αυτοί που αναμένονται από το εξωτερικό για να ψηφίσουν
υπολογίζονται σε 50.000 ώς 70.000, δηλαδή περίπου στο 1% του εκλογικού
σώματος. Στην πλειονότητά τους είναι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ.

5. Δημοσκοπική ψήφος. Τα τελευταία χρόνια οι δημοσκόποι διαπιστώνουν
πως κάποιοι υιοθετούν στις δημοσκοπήσεις μια άλλη στάση από εκείνη που κάνουν
πράξη στην κάλπη. Έχουν μάλιστα ονομάσει αυτό το φαινόμενο «δημοσκοπική ψήφο»
και λένε ότι υπάρχουν ψηφοφόροι που «ψηφίζουν» στις δημοσκοπήσεις πιο χαλαρά,
όπως στις ευρωεκλογές, και μάλιστα το κάνουν σκόπιμα για να στείλουν ένα
μήνυμα στο κόμμα τους. Συνήθως αυτό γίνεται εις βάρος του κυβερνώντος
κόμματος, δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση εις βάρος του ΠΑΣΟΚ.

6. Οι αναποφάσιστοι. Καταγράφηκαν σε όλες τις τελευταίες δημοσκοπήσεις
περίπου στο 10% του εκλογικού σώματος. Το κομμάτι αυτό του δείγματος σε
ποσοστό 50% δεν φανερώνει από πού προέρχεται πολιτικά, δηλαδή τι ψήφισε στις
προηγούμενες εκλογές. Πάντως στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ενώ το 1/3 περίπου
δήλωνε ότι προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ, μόνο το 5% δηλώνει ότι προέρχεται από τη
N.Δ..

Πέρα από αυτά υπάρχουν και άλλες ενστάσεις για την πραγματικότητα την οποία
καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις και η οποία δεν θα πρέπει να θεωρείται θέσφατο.
Σε όλες τις δημοσκοπήσεις που έγιναν ώς την ημέρα της απαγόρευσης, μόνο το 65%
ώς 70% δηλώνει απολύτως βέβαιο για το τι θα ψηφίσει στις εκλογές. Μάλιστα
υπάρχει ένα ποσοστό που φτάνει το 12% του εκλογικού σώματος, το οποίο
αποφασίζει κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

7. Οι… ψεύτες. Δεν λείπουν βέβαια και εκείνοι που λένε ψέματα στους
δημοσκόπους, είτε για το τι θα ψηφίσουν είτε για το τι ψήφισαν στις
προηγούμενες εκλογές. Ωστόσο, οι δημοσκόποι θεωρούν πως αυτό το φαινόμενο δεν
διαστρεβλώνει αισθητά το τελικό αποτέλεσμα, επειδή θεωρούν ότι «ψεύτες»
υπάρχουν ισόποσα και στα δύο κόμματα και αλληλοεξουδετερώνονται.