Πρόσωπα Nτετέκτιβ της Iστορίας

«Με ένα κρανίο, ξαναγράφω την Ιστορία», υπερηφανεύεται ο Τζίνο Φορνατσάρι,
ο Ιταλός παλαιοπαθολόγος που εξετάζει τα λείψανα βασιλέων και αγίων.

Τζίνο Φορνατσάρι. Ο Ιταλός παλαιοπαθολόγος στο εργαστήριό του στην Πίζα

Ο Φορνατσάρι, 58 χρόνων, είναι εδώ και 25 χρόνια παλαιοπαθολόγος στο
πανεπιστήμιο της Πίζας, όπου διδάσκει επίσης Ιστορία της Ιατρικής. H
παλαιοπαθολογία ασχολείται με τη μελέτη παθολογικών καταστάσεων που μπορούν να
ανιχνευθούν σε αρχαιολογικά ευρήματα, όπως λείψανα ανθρώπων, ζώων ή φυτών.
«Υπάρχει ένας επιστημονικός κι ένας πολιτιστικός σκοπός», λέει ο καθηγητής
στην ιταλική «Κορριέρε». «Να καταλάβουμε πώς τα πρόσωπα αυτά έζησαν και
πέθαναν, ώστε να αναπλάσουμε το ανθρώπινο, το πνευματικό περιβάλλον μιας
εποχής».

Ο Φορνατσάρι έχει εξετάσει μεταξύ άλλων τα λείψανα του Αγίου Αντωνίου της
Πάδοβας, του Πάπα Γρηγορίου VII, δουκών και οσίων, των πεσόντων στη μάχη του
Μαρένγκο με τα στρατεύματα του Ναπολέοντα, αλλά και προκολομβιανές περουβιανές
μούμιες. Χάρη στις έρευνές του, για παράδειγμα, πληροφορηθήκαμε πρόσφατα ότι ο
άρχοντας της Βερόνας Κανγκράντε ντέλα Σκάλα δεν πέθανε ξαφνικά στα 38 του αφού
ήπιε από μια πηγή του Τρεβίζο που μόλις είχε κατακτήσει, με αποτέλεσμα να
δημιουργηθούν υπόνοιες ότι δηλητηριάστηκε. Το πιθανότερο, λέει ο καθηγητής
Φορνατσάρι, είναι πως «τον έστειλε στον άλλο κόσμο μια οξεία ηπατίτιδα – ίσως
εξαιτίας του βενετσιάνικου κρασιού που φημιζόταν ότι κατέβαζε σαν νεράκι». Ο
Άγιος Αντώνιος της Πάδοβας (1195-1231) «πέθανε νέος, στα 35 του, ήταν αδύνατος
και ψηλός, πάνω από τον μέσο όρο της εποχής του, και αρκετά μυώδης, αν και από
το λείψανό του φαίνεται πως έκανε δουλειά γραφείου». Ο Πάπας Γρηγόριος VII
(ανέβηκε στον παπικό θρόνο το 1073) εξέπληξε τον καθηγητή: «Περίμενα έναν τύπο
ψηλό, ασκητικό, αδύνατο, δεδομένου ότι ήταν μοναχός. Διαπίστωσα αντίθετα πως
ήταν εύσωμος και γεροδεμένος, πολύ μυώδης. Στα νιάτα του, περισσότερο από την
αγιαστούρα, δούλευε το σπαθί».

Ο Φορνατσάρι εξετάζει τώρα τα λείψανα πενήντα μελών της οικογένειας των
Μεδίκων της Φλωρεντίας. Υπόσχεται πως, ώς το τέλος του καλοκαιριού, θα έχουμε
μια αρκετά σαφή ιδέα για τις υγιεινο-διατροφικές συνήθειες και τα αίτια του
θανάτου τους. Μερικές φορές λύνει με τις έρευνές του ιστορικά αστυνομικά
μυστήρια – όπως το μυστήριο γύρω από τον Ερρίκο VII της Γερμανίας, που πιθανόν
αυτοκτόνησε στο Μαρτιράνο της Καλαβρίας το 1242: «Ήταν δύσκολο να εξηγηθεί
γιατί ο πατέρας του, ο Φρειδερίκος II, τον είχε κρατήσει φυλακισμένο ως τον
θάνατό του. Είναι αλήθεια πως ο Ερρίκος είχε προσπαθήσει να τον εκθρονίσει και
απέτυχε. Αλλά ο Φρειδερίκος ήταν γενναιόδωρος, ικανός να συγχωρεί. Γιατί όχι
και τον πρωτότοκό του; Εξετάζοντας τον σκελετό, καταλάβαμε. Ο Ερρίκος ήταν
άρρωστος από λέπρα, την οποία κόλλησε πιθανόν κατά τη Σταυροφορία στους Αγίους
Τόπους. Δεν ήταν φυλακισμένος, αλλά μάλλον σε απομόνωση υπό προστασία».