διακοπές Kαθαρά Δευτέρα 2004

Παραδοσιακό γλέντι με ξεφάντωμα από το πρωί «υπόσχονται» οι Δήμοι της
Αθήνας και της Θεσσαλονίκης την Καθαρά Δευτέρα. Όσοι επιλέξουν την παραμονή
εντός των τειχών δεν θα μείνουν παραπονεμένοι, καθώς θα «ανταμειφθούν» με τις
κατά τόπους εκδηλώσεις, οι οποίες θα περιλαμβάνουν χορούς και τραγούδια από
μουσικά συγκροτήματα, σαρακοστιανά εδέσματα και άφθονο κρασί ενώ μικρά και…
μεγάλα παιδιά θα επιδοθούν στο πέταγμα του χαρταετού.

Στην Αθήνα

Ο Λόφος του Φιλοπάππου αναμένεται να συγκεντρώσει και φέτος τον
μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών, ενώ από νωρίς η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου
Αθηναίων, στην πλήρη σύνθεσή της, θα παίζει στα σκαλιά του Ηρωδείου, μπροστά
στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Στον Λόφο διοργανώνονται σημαντικές εκδηλώσεις με
πλούσιο μουσικό πρόγραμμα. Ο Θανάσης Πολυκανδριώτης και το συγκρότημα του
Νίκου Φιλιππίδη με τον Ηπειρώτη τραγουδιστή Σάββα Σιάτρα, το κρητικό
συγκρότημα Κονταρός, τα χορευτικά συγκροτήματα της Ελένης Τσαούλη, και ο
σύλλογος κρητικών χορών Κουρήτες μαζί με τους χορευτές του Λυκείου Ελληνίδων
αναλαμβάνουν τη διασκέδαση σας. Έκτακτη εμφάνιση θα πραγματοποιήσει το
συγκρότημα ναπολιτάνικης ταραντέλας από την Ιταλία, Nuova Compagnia di Canto
Popolare.

Τα παιδιά θα πετάξουν χαρταετούς, τους οποίους θα έχουν φτιάξει στα εργαστήρια
στην Τεχνόπολη τις προηγούμενες ημέρες, ενώ η πόλη θα διακοσμηθεί με αφίσες
και πανό του γνωστού ζωγράφου Αντώνη Κυριακούλη.

Στο ΓΑΛΑΤΣΙ η παράδοση τηρείται, όπως κάθε χρόνο, στο Άλσος Βεΐκου, ενώ
στον ΧΟΛΑΡΓΟ οι δημότες θα έχουν την ευκαιρία να γλεντήσουν στα γήπεδα
τένις που βρίσκονται στην οδό Ναυαρίνου. Στην ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, η
εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο 1ο Δημοτικό Πάρκο. H καθιερωμένη κάρτα εισόδου
μοιράζεται δωρεάν από το Πνευματικό Κέντρο και αντιστοιχεί στις γευστικές
προσφορές του δήμου.

Στον ΒΥΡΩΝΑ, ξυλοπόδαροι, ζογκλέρ, άφθονο κρασί, φασολάδα και λαγάνες
το μενού της ημέρας στον Κουταλά.

Στο ΕΛΛΗΝΙΚΟ, και συγκεκριμένα στον χώρο στάθμευσης του πρώην
Ανατολικού Αερολιμένα, ο δήμος διοργανώνει εκδήλωση με τίτλο «Φέρ’ τε τα
νηστήσιμα και το κέφι σας». H τοπική αρχή βάζει το κρασί και τη μουσική του
μουσικού συγκροτήματος Μουσικές Αναδρομές, για να γιορτάσουν οι κάτοικοι τα
Κούλουμα με λαϊκούς και παραδοσιακούς ρυθμούς, χορούς και τραγούδια.

Στον Δήμο ΙΛΙΟΥ τα Κούλουμα θα γιορταστούν στο Περιβαλλοντικό Πάρκο,
ενώ στην ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ εκδηλώσεις θα οργανωθούν από συλλόγους στον
Προφήτη Ηλία και στο Χαλικάκι με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

Με μουσική, χορευτικό συγκρότημα και τα απαραίτητα σαρακοστιανά εδέσματα θα
γιορταστούν τα κούλουμα στην ΚΗΦΙΣΙΑ. H εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο
Πάρκο Ηρώων Πολυτεχνείου, στην Πλατεία της Νέας Κηφισιάς. Στην ΠΕΥΚΗ
γλεντήστε στο Άλσος Μορέλα.

Στον Δήμο ΖΩΓΡΑΦΟΥ το γλέντι θα πραγματοποιηθεί στην πλατεία Θ.
Κολοκοτρώνη, στο Γουδί. Εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στο Άλσος της ΝΕΑΣ
ΣΜΥΡΝΗΣ, ενώ σαρακοστιανά εδέσματα και κρασί θα προσφέρει ο Δήμος
ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ από νωρίς το πρωί στο Τουριστικό Περίπτερο Δαφνιού. Στο
ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, η δημοτική αρχή διοργανώνει τις εκδηλώσεις της στον μεγάλο
χώρο του Εκθεσιακού Κέντρου, ώστε να αποφευχθεί η αναβολή τους σε περίπτωση
βροχής. Οι μικροί επισκέπτες θα μπορούν να πετάξουν τον χαρταετό τους στον
μεγάλο αύλειο χώρο.

Στον ΑΛΙΜΟ, οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στον Λόφο Πανί με τη
συμμετοχή του Γιάννη Λεμπέση και του συγκροτήματος Λαϊκή Στράτα. Παράλληλα, θα
πραγματοποιηθεί διαγωνισμός χαρταετού.

Στον ΠΕΙΡΑΙΑ, το 1ο Δημοτικό Διαμέρισμα του δήμου, θα γιορτάσει τα
Κούλουμα στην πλαζ της Φρεαττύδας.

Στη Θεσσαλονίκη

Το Δ’ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ στα πλαίσια των πολιτιστικών του
δραστηριοτήτων διοργανώνει αποκριάτικο γλέντι στην αλάνα της Τούμπας, δίπλα
από τον Ιερό Ναό της Αγίας Βαρβάρας. Το Γ’ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ του
Δήμου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τον Δήμο Αγίου Παύλου διοργανώνει εκδήλωση
«Κούλουμα στον Κέδρινο Λόφο», στην Πλατεία Τσάτρα, στην είσοδο του Ζωολογικού
Κήπου. Στην εκδήλωση, που θα ξεκινήσει στις 10 το πρωί, θα μοιραστούν λαγάνες,
χαλβάς, καθώς και χαρταετοί, μπαλόνια, καπελάκια. Εκδηλώσεις έχουν
προγραμματιστεί και από το E’ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ, στο Πάρκο Νέας
Ελβετίας.

Στον Δήμο ΕΧΕΔΩΡΟΥ, το γλέντι θα ξεκινήσει επίσης στις 10 το πρωί με το
πέταγμα του χαρταετού στις εγκαταστάσεις των Ιώνων, στα Διαβατά. Μισή ώρα
μετά, θα ακολουθήσουν τα παραδοσιακά γλέντια στη N. Μαγνησία (στην αυλή του
Δημοτικού Σχολείου N. Μαγνησίας) και στη Σίνδο (στα Αλώνια).

Παραδοσιακό γλέντι με λυράρηδες και ποντιακούς χορούς διοργανώνει και φέτος ο
Δήμος ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ, ο οποίος θα προσφέρει νηστήσιμα εδέσματα, μουσική,
χορό και άφθονο κρασί. H εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο πάρκο της οδού
Γαλανού, στις 11 το πρωί, με πρωταγωνιστές τους λυράρηδες και τα χορευτικά
συγκροτήματα της Ένωσης Ποντίων Πανοράματος.

Στην ΠΥΛΑΙΑ το γλέντι θα πραγματοποιηθεί στην τοποθεσία Αντίλαλος,
κοντά στους Ελαιώνες.

Ο Δήμος ΣΥΚΕΩΝ προσκαλεί μικρούς και μεγάλους στο δασύλλιο της
Δενδροφυτείας. στις 11 το πρωί. Ζωντανή μουσική από το συγκρότημα Δάρνακες,
τραγούδι και χορός, λαγάνες, χαλβάς, φασολάδα και άφθονο κρασί, θα είναι ο
συνδυασμός που θα δίνει τον τόνο της ημέρας.

Στον ΕΥΟΣΜΟ, οι δημότες θα γλεντήσουν στο Πάρκο Προσκόπων αλλά και στο
Πάρκο Ελπίδας. Στην ΠΟΛΙΧΝΗ, οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στο
αλσύλλιο του δήμου και στη ΝΕΑΠΟΛΗ στον χώρο του ανοικτού Δημοτικού
Θεάτρου (περιοχή Στρεμπενιώτη), όπου τα Κούλουμα θα εορταστούν με τη συμμετοχή
χορευτικών συγκροτημάτων.

Στο ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟ, οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στον υπαίθριο χώρο
του δημοτικού αναψυκτηρίου «Casa di legno», ενώ στην ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ το
γλέντι θα στηθεί στο πρώην στρατόπεδο Κόδρα από τις 11 το πρωί μέχρι τις 2 το
μεσημέρι.

Τέλος, το γλέντι της κοινότητας ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ θα πραγματοποιηθεί στην Τραυματιούπολη.

Το έθιμο του χαρταετού

Έθιμο για μικρά και μεγάλα παιδιά, ο χαρταετός «προσφέρει» με τις τρελές και
απίθανες πτήσεις του μοναδικές στιγμές χαράς. Πώς όμως ξετυλίγεται η…
καλούμπα της ιστορίας του;

Όλοι συμφωνούν πως οι χαρταετοί είναι επινόηση των ανατολικών λαών (Κινέζοι,
Ιάπωνες κ.λπ.), όμως αν θέλουμε να βρούμε ποιος χρησιμοποίησε τους αετούς σαν
πτητικές μηχανές θα πρέπει να γυρίσουμε στον 4ο αιώνα όταν ο φιλόσοφος,
μαθηματικός, αστρονόμος και πολιτικός Αρχύτας, από τον Τάραντα της Σικελίας,
εφηύρε την πρώτη πτητική μηχανή τη λεγόμενη «περιστερά του Αρχύτα». Ήταν ένα
ξύλινο ομοίωμα πουλιού που πετούσε με την επενέργεια του βάρους που ήταν
αναρτημένο σε τροχαλία και πεπιεσμένου αέρα που διέφευγε από μία σχισμή.

Οι αετοί της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα ήταν κατασκευασμένοι πιθανότατα από
πανί, ενώ οι πρώτοι χαρταετοί αναφέρονται το 1450 στη Γερμανία και το 1606
στην Ισπανία, σε ημερολόγιο κληρικού ως παιχνίδι χαράς την ημέρα του Πάσχα.

Το 1749, ο καθηγητής Αστρονομίας Γουίλσον, στη Γλασκώβη, σηκώνει τον πρώτο
μετεωρολογικό αετό μαζί με τους μαθητές του και το 1754 ο Βενιαμίν Φραγκλίνος
στην Αμερική διαπιστώνει τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας με αετό. Ο πρώτος
κυψελοειδής τεράστιος αετός για μετεωρολογικές παρατηρήσεις υψώνεται από τον
Αυστραλό Χαργκρέιβ το 1880, ενώ το 1909 ένα σύστημα αετών σηκώνει τον πρώτο
άνθρωπο στον αέρα.

Λέγεται επίσης, πως για να ρίξουν το πρώτο σχοινί κατασκευάζοντας τη μεγάλη
γέφυρα του ποταμού Νιαγάρα χρησιμοποίησαν αετό ενώ πολλοί αετοί
κατασκευάστηκαν για στρατιωτικές χρήσεις.

Από τα πλουσιόπαιδα της Ευρώπης, οι χαρταετοί πέρασαν από λιμάνι σε λιμάνι και
έφθασαν πρώτα στη Σμύρνη, στη Χίο και στην Κωνσταντινούπολη, για να συνεχίσουν
στα Επτάνησα, την Πάτρα, τη Σύρο και έπειτα σε όλη την Ελλάδα. Ανάλογα με την
περιοχή, είχαν και μία ονομασία. Οι Σμυρνιοί τούς έλεγαν «τσερκένια», οι
Κωνσταντινουπολίτες «ουτσουρμάδε»ς, οι Πόντιοι «πουλία», οι Θρακιώτες
«πετάκια», οι Επτανήσιοι «φυσούνες». Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, οι
χαρταετοί ονομάζονταν «αστέρια», «ψαλίδες», «φωτοστέφανα» κ.ά.

Θήβα

Πρόσκληση σε Βλάχικο γάμο

Ένας γάμος βρίσκεται στο επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων της Αποκριάς,
στη Θήβα. Δεν πρόκειται για έναν «γάμο για τα καρναβάλια», αλλά για
αναπαράσταση ενός εθίμου που φθάνει στις ημέρες μας περίπου από το 1830, μετά
την απελευθέρωση των ορεινών περιοχών. Το τελετουργικό, παρά το γεγονός ότι
μεταφέρθηκε εδώ από τους Βλάχους των περιοχών Μακεδονίας – Ηπείρου –
Θεσσαλίας, ενσωματώθηκε εύκολα στον κάμπο της Βοιωτίας.

Από τα Βουκόλια της Θήβας (αρχαία διονυσιακή γιορτή που κατέληγε σε γάμο)
μέχρι τον Βλάχικο γάμο με το γαϊτανάκι, την πομπή, τον Πανούση-σάτυρο, τον
χορό του πεθαμένου, η απόσταση δεν φαίνεται καθόλου μεγάλη. Οι ομοιότητες με
τις ανοιξιάτικες διονυσιακές γιορτές της γονιμότητας και ανανέωσης είναι
πολλές, οπότε το έθιμο έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτήν που του αποδίδουμε
σήμερα.

Στις μέρες μας 9 διευρυμένες «οικογένειες» της Θήβας, με 40-45 άτομα η κάθε
μία, αναλαμβάνουν (με προκαθορισμένη σειρά ανά έτος) να πρωταγωνιστήσουν στον
Βλάχικο γάμο. Από αυτές διαλέγεται ο γαμπρός. H νύφη δεν είναι πλέον άνδρας
ντυμένος γυναίκα (όπως ήταν το έθιμο… και μάλιστα άνδρας με μουστάκι!). Ούτε
καμία κοπέλα της Θήβας δέχεται να πάρει τη θέση της νύφης. Οπότε διαλέγουν
«μοντέλο». Θα πρέπει επίσης να αναφέρουμε ότι σημαντική θέση στο τελετουργικό
πέρα από τους Βλάχους και τους Λιάπηδες, έχουν οι Μακεδόνες με τις δικές τους
στολές, ενώ το κατ’ εξοχήν μουσικό όργανο του Βλάχικου γάμου δεν είναι το
κλαρίνο, αλλά η πίπιζα.

Οι… διαδικασίες αυτού του γάμου ολοκληρώνονται την Καθαρά Δευτέρα. Μία
πολύχρωμη γαμήλια πομπή θα ξεκινήσει από την εκκλησία της «Αγιά Τριάδας» προς
τον δρόμο του Επαμεινώνδα όπου είναι τα «κονάκια» των συμπεθέρων. Ο γαμπρός
θα… ξυριστεί ενώ οι δύο συμπέθεροι θα έχουν έναν διασκεδαστικό διάλογο για
το «ελάττωμα» της νύφης, όμως τελικά θα τα «συμφωνήσουν» και το γλέντι θα
κορυφωθεί στον δρόμο του Επαμεινώνδα. Το απόγευμα δεν πρέπει να χάσετε τον
«χορό του πεθαμένου». Πρόκειται για άλλο ένα παλαιό έθιμο που συμβολίζει τον
θάνατο του χειμώνα και τη γέννηση της άνοιξης.

Αξίζει να δείτε

* Το Μυκηναϊκό Ανάκτορο ή Καδμείον (13ος-14ος π.X.). Ως ιδρυτής της
πρώτης πόλης στον λόφο της βοιωτικής πεδιάδας αναφέρεται ο θρυλικός βασιλιάς
Κάδμος. Ακόμα και όταν η πόλη μεγάλωσε το όνομά του δεν ξεχάστηκε και η
Καδμεία αποτελούσε το κομμάτι της ακρόπολης πάνω στην οποία βρίσκεται το
κέντρο της σημερινής Θήβας.

* Την πηγή των Αγίων Θεοδώρων γνωστή ως «Οιδιπόδεια Κρήνη». Σε αυτήν
ξέπλυνε ο Οιδίποδας τα ίχνη μετά τον φόνο του πατέρα του Λαΐου. Για να τη
βρείτε θα ακολουθήσετε τον δρόμο με κατεύθυνση τη Χαλκίδα και όταν αντικρύσετε
ψηλά τον ναό των Αγίων Θεοδώρων θα δείτε στα δεξιά σας μία παιδική χαρά, δίπλα
ακριβώς στον δρόμο. Εκεί είναι και η κρήνη του Οιδίποδα και τα ερείπια του
πέτρινου νερόμυλου.

* Τα καφενεία των Θηβών. Στη νεώτερη ιστορία της πόλης τα καφενεία
κατέχουν περίοπτη θέση. Το πρώτο άνοιξε τη δεκαετία του 1860-70 επί της οδού
Επαμεινώνδα, δίπλα στο παντοπωλείο του Μπαϊκούση. Στις αρχές του 20ού αιώνα τα
καφενεία είχαν γίνει τουλάχιστον δεκατρία στη Θήβα με προεξέχοντα εκείνα του
Γκαβέα, του Τέση και του Δεμερτζή. Οι Θηβαίοι είχαν αγαπήσει τους χώρους
αυτούς και δεν ήταν ότι περνούσαν απλά ευχάριστα. Ήταν μικρά καταφύγια από τη
σκληρή καθημερινότητα, χώροι ενημέρωσης, αλλά και ελεύθερης έκφρασης.
Συνυφασμένα με τη ζωή στην πόλη της Θήβας τα καφενεία σε πολλές «παραλλαγές»
πλέον (από καφέ-μπαρ, έως ζαχαροπλαστεία, ταβέρνες που μένουν όλη την ημέρα
ανοιχτές, ουζερί κ.λπ.) θα τα δείτε γεμάτα με κόσμο, ενώ όταν γίνεται ο
Βλάχικος γάμος αναλαμβάνουν μεγάλο κομμάτι της διασκέδασης των ντόπιων, αλλά
και των επισκεπτών.

* Το Αρχαιολογικό Μουσείο

* Τους Μυκηναϊκούς Τάφους της περιοχής

* Την υπόγεια πρωτοχριστιανική εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης

ΦΑΓΗΤΟ

Την Καθαρά Δευτέρα είναι σίγουρο ότι θα βρείτε τραπέζια στρωμένα και δωρεάν
νηστίσιμο φαγητό. Επίσης σε όλα τα καφενεία και τις ταβέρνες στο κέντρο της
πόλης η ατμόσφαιρα είναι εορταστική και χαρούμενη ιδιαίτερα το βράδυ της
Κυριακής, όπου μαζεύονται οι παρέες του Βλάχικου γάμου. Αξίζει πάντως να
αναφέρουμε την ψησταριά του «Μασάλα» στον πεζόδρομο, το ουζερί «Γιάννης ο
έπρεπε», την ταβέρνα του «Μπαρμπα-Γιάννη» στη συνοικία Μοσχοπόδι, τον «Σταθμό»
απέναντι από τον σιδηροδρομικό σταθμό και τον «Άγγελο» στον φημισμένο χώρο
αναψυχής του Πούρου. Πάντως, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι και στα γύρω χωριά
έχει καλές ταβέρνες (Βάγια, Αμπελοχώρι, Μαυρομάτι κ.ά.), ενώ η τοπική παράδοση
απαιτεί σχεδόν πάντα μπριζόλα με σκόρδο και ψωμί στα κάρβουνα. Όσοι προτιμούν
το ψάρι, τα χωριά Σαράντι και Αλυκή είναι κοντά.

info

(κωδικός Θηβών 22620)

Αστυνομία: 27549. Τροχαία: 27651. Δήμος: 22621. Νοσοκομείο: 27733.