ΓNΩMH Kινδυνεύουμε να αυτοκαταστραφούμε

Η διάδοση των πυρηνικών αυξάνεται. H πρόσβαση σε εξοπλισμό, υλικά και
τεχνογνωσία ήταν κάποτε πολύ δύσκολη. Σήμερα όμως, υπάρχει ένα παγκόσμιο
δίκτυο που μπορεί να προμηθεύει συστήματα για την παραγωγή υλικού που
χρησιμεύει για όπλα. Είναι σαφές πως η ζήτηση υπάρχει: χώρες εξακολουθούν να
ενδιαφέρονται για την παράνομη απόκτηση όπλων μαζικής καταστροφής.

Αν μείνουμε αδρανείς, η τάση αυτή θα συνεχιστεί. Αν ο κόσμος δεν αλλάξει
πορεία, κινδυνεύουμε να αυτοκαταστραφούμε.

H κοινή λογική και η πρόσφατη εμπειρία καθιστούν σαφές ότι η Συνθήκη για τη Μη
Διάδοση των Πυρηνικών, η οποία μάς εξυπηρετεί από το 1970, πρέπει να
προσαρμοστεί στην πραγματικότητα του 21ου αιώνα. Χωρίς να απειλήσουμε την
εθνική κυριαρχία, μπορούμε να καταστήσουμε πιο αυστηρό το καθεστώς τής μη
διάδοσης.

Το πρώτο βήμα είναι να κάνουμε πιο αυστηρούς τους ελέγχους στις εξαγωγές
πυρηνικού υλικού. Το σημερινό σύστημα βασίζεται σε μια συμφωνία κυρίων που όχι
μόνο δεν είναι δεσμευτική, αλλά και περιορίζεται στα μέλη της: δεν
περιλαμβάνει πολλές χώρες με αυξανόμενες βιομηχανικές δυνατότητες. Επιπλέον,
μερικά μέλη δεν μπορούν να ελέγξουν τις εξαγωγές εταιρειών που δεν είναι
κυβερνητικές.

Πρέπει να παγκοσμιοποιήσουμε το σύστημα ελέγχου των εξαγωγών, να αφαιρέσουμε
τα «παραθυράκια» και να ασκούμε δεσμευτικούς ελέγχους βασισμένους στη Συνθήκη,
ενώ παράλληλα θα διαφυλάσσουμε τα δικαιώματα όλων των κρατών στην ειρηνική
πυρηνική τεχνολογία. Πρέπει επίσης να ποινικοποιήσουμε τις ενέργειες ανθρώπων
που επιδιώκουν να βοηθήσουν άλλους στη διάδοση των πυρηνικών.

Παράλληλα πρέπει να δώσουμε εξουσίες στους επιθεωρητές. H Διεθνής Υπηρεσία
Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) πρέπει να έχει το δικαίωμα να διεξάγει επιθεωρήσεις
σε όλες τις χώρες.

Επιπλέον δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στις χώρες να αποσυρθούν από τη Συνθήκη.
Σήμερα η Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών επιτρέπει σε οποιοδήποτε
μέλος θέλει να αποσυρθεί, να το κάνει με ειδοποίηση τριών μηνών. Οποιαδήποτε
χώρα επικαλεστεί αυτή τη διάταξη, αποτελεί σχεδόν σίγουρα απειλή για τη διεθνή
ειρήνη και ασφάλεια.

Ο Μοχάμεντ Ελμπαραντέι είναι γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας
Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ)