Έμειναν στο… ράφι της Eυρώπης τα πιο γνωστά ελληνικά προϊόντα

Τα ελληνικά ελαιόλαδα και κρασιά έρχονται πρώτα σε διεθνείς διακρίσεις, αλλά
είναι σχεδόν ανύπαρκτα στις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ της Ευρώπης.
Αντίθετα, προϊόντα από την Ισπανία και την Ιταλία, αν και κατώτερης ποιότητας
από τα αντίστοιχα ελληνικά – πολλές φορές – καταλαμβάνουν περίοπτες θέσεις στα
ράφια των διεθνών αλυσίδων, λόγω του κατάλληλου μάρκετινγκ και της εξαγωγικής
πολιτικής των χωρών αυτών.

Ανάλογα εμπόδια συναντούν και πολλά από τα νωπά ελληνικά προϊόντα στην
προσπάθεια διείσδυσής τους στις ευρωπαϊκές αγορές. Προβλήματα στην παραγωγή με
ποικιλίες που δεν είναι εμπορικές και δεν… περπατάνε στις ξένες αγορές,
αδυναμία στην τροφοδοσία των ξένων αλυσίδων και τους 12 μήνες του έτους,
ελαττώματα στη συσκευασία και την τυποποίηση, έχουν ως αποτέλεσμα πολλά από τα
εσπεριδοειδή που εξάγουμε να είναι σχεδόν ανύπαρκτα στις μεγάλες αλυσίδες
σούπερ μάρκετ της Ευρώπης.

Κοντά σε όλα αυτά, η απουσία της Ελλάδας από τα προγράμματα διαφήμισης και
προβολής των αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά – που χρηματοδοτεί κατά
50% η Ευρωπαϊκή Ένωση – κάνει δυσοίωνο το μέλλον για μερικά από τα πιο γνωστά
και προβεβλημένα αγροτικά μας προϊόντα.

Μια αποκαλυπτική εικόνα, τόσο για τις κακές εξαγωγικές μας επιδόσεις στα νωπά
και τυποποιημένα τρόφιμα όσο και για τις αιτίες που μας έχουν φέρει στη δεινή
αυτή θέση, δίνει η έκθεση που συνέταξε το 2003 το εμπορικό τμήμα της ελληνικής
πρεσβείας στη Γερμανία, μια αγορά που απορροφά πάνω από το 10% των συνολικών
εξαγωγών μας και αποτελεί τον «νούμερο ένα» εξαγωγικό προορισμό για τα
ελληνικά προϊόντα.

Στα 4-5 ευρώ τα φθηνότερα ελληνικά κρασιά

Από την 4η θέση που κατείχε το 1997 η Ελλάδα σε εξαγωγές εμφιαλωμένων κρασιών
στη γερμανική αγορά, σήμερα βρίσκεται στην 8η θέση, πίσω από τις ΗΠΑ, τη Χιλή
και την Αυστρία.

Τα ελληνικά κρασιά έχουν πολύ μικρή παρουσία στα ράφια των αλυσίδων σούπερ
μάρκετ και στις κάβες της Γερμανίας. Από 2,85%, το μερίδιό τους το 1990, έχει
υποχωρήσει στο 1,15%. Αντίθετα, μπορεί κανείς να βρει κρασιά από τη Χιλή, τη
Νότια Αφρική και την Αργεντινή, που, αν και πολλές φορές είναι κατώτερης
ποιότητας από τα δικά μας, φιγουράρουν συχνά σε προβεβλημένες θέσεις δίπλα σε
γαλλικά και ιταλικά.

Τι άλλαξε

Εκείνο που άλλαξε για τις ελληνικές εξαγωγές τα τελευταία δέκα χρόνια είναι
ότι στον παγκόσμιο οινοπαραγωγικό χάρτη εμφανίστηκαν χώρες που, εκτός από
τεχνογνωσία, έχουν ένα ασυναγώνιστο πλεονέκτημα: τα φθηνά εργατικά. Για
παράδειγμα, στη Γερμανία μπορεί κανείς να βρει καλής ποιότητας κρασιά από την
Αργεντινή έναντι μόλις 2,4 ευρώ, όταν τα φθηνότερα ελληνικά ξεκινούν από τα
4-5 ευρώ!

Κοντά σε αυτά και η απουσία διαφημιστικών κονδυλίων για την προβολή τους στη
γερμανική αγορά. «Το διαφημιστικό πρόγραμμα για την προώθηση των ελληνικών
κρασιών στη γερμανική αγορά, που “έτρεξε” την περίοδο 1992 – 1996 με θετικά,
όπως αποδείχθηκε, αποτελέσματα, έκτοτε δεν επαναλήφθηκε», αναφέρει ο συντάκτης
της έκθεσης της πρεσβείας μας στο Βερολίνο.

Ιταλικές μάρκες… ελληνικού ελαιολάδου

Σε παλαιότερη έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ για την αναγνωρισιμότητα του ελληνικού
ελαιολάδου, ελάχιστοι από τους ερωτηθέντες γνώριζαν ότι η Ελλάδα είναι ένας
από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ελαιολάδου! Τα αποτελέσματα της έρευνας δεν
ήταν τυχαία, αφού σε μια αγορά που καταναλώνει ετησίως 200.180 τόνους
ελαιολάδου και η μεσογειακή κουζίνα αποτελεί μόδα, το ιταλικό λάδι κατέχει
μερίδιο 70%, έναντι 17,4% του ισπανικού και μόλις… 2,2% του ελληνικού. Και
να σκεφτεί κανείς ότι μερικές από τις πιο γνωστές ιταλικές μάρκες ελαιολάδου
περιέχουν σε σημαντικό ποσοστό ελληνικό λάδι, που εξάγεται χύμα στην Ιταλία,
συσκευάζεται εκεί και εξάγεται σαν ιταλικό…

Υψηλό κόστος

Σε καμία από τις μεγάλες αγορές του εξωτερικού δεν είναι ευχάριστα τα νέα για
το ελληνικό ελαιόλαδο. H παρουσία του είναι πολύ μικρή στα ράφια των μεγάλων
αλυσίδων σούπερ μάρκετ της Ευρώπης, των ΗΠΑ, του Καναδά, και της Αυστραλίας.
Ένα από τα βασικά εμπόδια για να κερδίσει το ελληνικό προϊόν τη θέση που του
αξίζει στα ράφια των σούπερ μάρκετ του εξωτερικού είναι το υψηλό του κόστος,
αφού, λόγω της υψηλής του ποιότητας, το ελληνικό λάδι είναι αισθητά ακριβότερο
από το ιταλικό και το ισπανικό.

Πρόλαβαν οι Ιταλοί

Σε σούπερ μάρκετ του Καναδά, για παράδειγμα, μια συσκευασία τριών λίτρων
ελληνικού ελαιολάδου κοστίζει 19,99 δολάρια Καναδά, έναντι 18,99 δολαρίων που
τιμάται το αντίστοιχο ιταλικό προϊόν. H διαφορά μπορεί να μην είναι μεγάλη,
όμως τα ιταλικά προϊόντα πωλούνται σε όλες τις μεγάλες αλυσίδες, αντίθετα με
τα ελληνικά που βρίσκονται μόνο σε συγκεκριμένες. Αιτία, ότι οι ελληνικές
εταιρείες έκαναν τα πρώτα τους βήματα στις μεγάλες αλυσίδες του Καναδά το
1996, όταν οι Ιταλοί ανταγωνιστές μας είχαν πάρει ήδη θέσεις εκεί από τις
αρχές της δεκαετίας του ’60.

Πέταξαν την ευκαιρία για προβολή των προϊόντων μας στο εξωτερικό

Έλαμψε διά της απουσίας της η Ελλάδα το 2003 από την προώθηση προγραμμάτων
διαφήμισης και προώθησης των αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά. Το
πρόγραμμα που «έτρεξε» το 2003 με κοινοτική χρηματοδότηση, ύψους 19 εκατ.
ευρώ, αφορούσε τη διαφήμιση και προώθηση φρούτων, λαχανικών, κρασιών, τυριών,
γαλακτοκομικών, Προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) ή
Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).

Έκπληξη

Υποβλήθηκαν 30 προτάσεις, από την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την
Ολλανδία, τη Δανία, τη Γερμανία, τη Δανία, το Βέλγιο, την Ιρλανδία και τη
Βρετανία, όχι όμως και από την Ελλάδα. Παράγοντες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν
έκρυβαν την έκπληξή τους για την αδιαφορία των ελληνικών αρχών σε έναν τομέα
στον οποίο υστερεί σε μεγάλο βαθμό η χώρα μας.

Όπως έλεγαν, «η Αθήνα θα μπορούσε να είχε προωθήσει την κατανάλωση της φέτας
στην E.E. – που έχει αποφασισθεί να επανενταχθεί στον κατάλογο των προϊόντων
ΠΟΠ -, των κρασιών ή άλλων προστατευόμενων ελληνικών προϊόντων που δεν είναι
γνωστά στις ευρωπαϊκές αγορές, αλλά δυστυχώς πέταξε την ευκαιρία…».

Λάθος ποικιλίες και λάθος μεγέθη

Τα ελληνικά πορτοκάλια και λεμόνια που εξάγονται στη Γερμανία είναι
χονδρόφλουδα, τα καρπούζια έχουν βάρος 8-10 κιλά όταν τα σούπερ μάρκετ ζητούν
να είναι των 4-5 κιλών και οι τομάτες με ζήτηση είναι οι μεσαίου μεγέθους
βελγικές και όχι οι μεγάλες, σαν τις δικές μας. Αν και γνωρίζουμε ότι οι
ευρωπαϊκές αγορές προτιμούν συγκεκριμένα μεγέθη, χρώματα και ποικιλίες νωπών
οπωροκηπευτικών, συνεχίζουμε να εξάγουμε είδη που δεν «περπατάνε» στις μεγάλες
αγορές της Δυτικής Ευρώπης.

Αλλά, για να πάψουν τα ελληνικά προϊόντα να περιορίζουν την παρουσία τους στις
υπεραγορές ή να βρίσκονται στις αλυσίδες μόνον όποτε οι ανταγωνιστές μας έχουν
κενά στην παραγωγή, χρειάζεται αναδιάρθρωση των καλλιεργειών. Οι Ισπανοί, που
πριν από 20 χρόνια είχαν υποτονική παρουσία στη γερμανική αγορά, κατάφεραν με
συνεχείς παρεμβάσεις στις καλλιέργειές τους, στις συσκευασίες και στην
τυποποίηση των προϊόντων τους να είναι σήμερα η κυρίαρχη δύναμη.

Υστερούμε στην τυποποίηση και την πιστοποίηση

Κάθε χρόνο κατακλύζουν τη γερμανική αγορά φορτία με άγουρα ακτινίδια, χωρίς,
μάλιστα, ο εν λόγω εξαγωγέας να έχει ποτέ τιμωρηθεί με πρόστιμο από το
υπουργείο Γεωργίας. Το βάρος της τήρησης των κανόνων τυποποίησης πέφτει στα
συσκευαστήρια, αλλά ο έλεγχος για τη σωστή λειτουργία τους στις υπηρεσίες του
υπουργείου Γεωργίας. Σε εξαγωγείς στους οποίους κατ’ επανάληψη έχουν
διαπιστωθεί παραβάσεις στην τυποποίηση έχουν επιβληθεί μόνο μικρά πρόστιμα,
αλλά σε κανέναν δεν αφαιρέθηκε η άδεια.

H πιστοποίηση

Πρόκειται για ένα «διαβατήριο» που συνοδεύει κάθε προϊόν που εξάγεται, στο
οποίο βεβαιώνεται ότι το είδος και η ποσότητα των φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων
που χρησιμοποιήθηκαν για την καλλιέργειά του είναι σύμφωνα με την κοινοτική
νομοθεσία.

Ο έλεγχος γίνεται από την πολιτεία ή από ιδιώτες και αν ο παραγωγός δεν πληροί
τις προδιαγραφές δεν του χορηγείται πιστοποίηση. Μέχρι σήμερα, σε σύνολο
33.000.000 καλλιεργήσιμων στρεμμάτων στην Ελλάδα, έχουν πιστοποιηθεί μόλις τα
80.000 ή ποσοστό 0,24%…

Εδώ και δύο χρόνια, όλες οι μεγάλες αλυσίδες του εξωτερικού απαιτούν από τους
εισαγωγείς τα προϊόντα τους να συνοδεύονται από έγγραφα πιστοποίησης. Στα
επόμενα χρόνια, κάποια από αυτά κινδυνεύουν με «έξωση» από τις ξένες αγορές αν
δεν φέρουν τέτοιες βεβαιώσεις.

Κενά στην τροφοδοσία

Οι επιδόσεις των βασικών εξαγωγικών μας ειδών – και ιδιαίτερα των πορτοκαλιών
– δεν είναι ούτε καν σταθερές. Και αυτό επειδή δεν έχουμε καταφέρει να
παράγουμε πρώιμες και όψιμες ποικιλίες σε καλή ποιότητα και ικανές ποσότητες,
με διασπορά σε όλο τον χρόνο. Έτσι δεν έχουν καταφέρει να εδραιωθούν στη
γερμανική αγορά και στη συνείδηση του Γερμανού καταναλωτή, αφού πολύ απλά…
δεν τα βρίσκει όταν τα θέλει.

Για παράδειγμα, στα πορτοκάλια, οι Ισπανοί έχουν τη δυνατότητα να τροφοδοτούν
τις ξένες αλυσίδες όλο τον χρόνο, αφού παράγουν μια πανσπερμία ποικιλιών,
αντίθετα με εμάς, που το μεγάλο μέρος των εξαγωγών μας γίνεται από τον
Νοέμβριο έως τον Φεβρουάριο. Και αυτό, αφού το 65% των εσπεριδοειδών που
παράγουμε είναι μόνο μίας ποικιλίας.