H περιφέρεια παίρνει τη σκυτάλη στην κούρσα των τιμών ακινήτων

Πραγματικό «γρίφο» αποτελεί σήμερα για τους ενδιαφερομένους η αγορά κατοικίας.
Οι υποψήφιοι δανειολήπτες καλούνται να λάβουν αποφάσεις σε ένα εξαιρετικά θολό
τοπίο, καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια πώς θα κινηθούν τα
επιτόκια αλλά και οι τιμές των ακινήτων στο επόμενο διάστημα.

Γεγονός είναι, πάντως, ότι σε αρκετές περιοχές παρατηρείται ήδη πτώση στις
τιμές των ακινήτων – που από το 1994 έως το 2004 έχουν τριπλασιαστεί, σύμφωνα
με την τελευταία έκθεση της Deutche Bank -, ενώ σε άλλες οι τιμές έχουν
σταθεροποιηθεί. Από την άλλη, τα επιτόκια βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλά
επίπεδα – ίσως τα χαμηλότερα των τελευταίων 40 ετών – και μια αύξησή τους στο
μέλλον εκτιμάται ότι θα προκαλέσει μείωση της ζήτησης στην αγορά κατοικίας.

Το «κλειδί»

Αν και ασφαλείς υποθέσεις δεν μπορεί να γίνουν, όλα δείχνουν ότι τουλάχιστον
για τους επόμενους πέντε έως επτά μήνες τα επιτόκια θα παραμείνουν στα
τρέχοντα επίπεδα, ενώ οι τιμές των ακινήτων θα διατηρηθούν σταθερές ή και θα
υποχωρήσουν σε ορισμένες περιοχές.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα φαινόμενα μείωσης των τιμών θα είναι πιο έντονα,
όχι μόνο στις ακριβές αλλά και σε μεσαίου κόστους περιοχές, όπου οι μεγάλες
αυξήσεις των τελευταίων ετών έχουν ωθήσει τις αξίες σε επίπεδα που πλέον η
αγορά δεν μπορεί να συντηρήσει. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές περιοχές της
Αττικής έχει αρχίσει να παρατηρείται συγκράτηση της οικοδομικής
δραστηριότητας, λόγω της μειωμένης ζήτησης για αγορά κατοικίας, αφού οι
κατασκευαστές φοβούνται μήπως παρουσιαστούν φαινόμενα υπερπροσφοράς και
αναγκαστούν να ρίξουν τις τιμές.

Στην περιφέρεια

Αντίθετα, η περιφέρεια, που δεν είχε ακολουθήσει στον ίδιο βαθμό το ράλι των
τιμών της Αττικής, κατά την τελευταία εξαετία, φαίνεται να έχει πάρει τη
σκυτάλη στη ζήτηση και στην κούρσα των τιμών. Τα τελευταία στοιχεία της
Τραπέζης της Ελλάδος για την πορεία των τιμών στις μεγαλύτερες ελληνικές
πόλεις δείχνουν, για το 2003, μέση αύξηση 8%.

H επέκταση της στεγαστικής πίστης, σε συνδυασμό με τα μεγάλα έργα και τη
δημιουργία Σχολών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην περιφέρεια, ήταν οι κύριοι
λόγοι που ενίσχυσαν τη ζήτηση για συγκεκριμένες πόλεις και δημιούργησαν ζήτηση
για άλλες. Οι περισσότεροι τοπικοί παράγοντες, ωστόσο, εκτιμούν ότι ακόμη και
στην περιφέρεια οι αξίες σε πολλές πόλεις – π.χ. στο Ηράκλειο Κρήτης – έχουν
αγγίξει πλέον «επίπεδα οροφής» και δύσκολα θα συνεχίσουν να αυξάνονται.

Το πιθανότερο σενάριο

Ανάλογα, λοιπόν, με τους συνδυασμούς ανόδου των επιτοκίων και πορείας των
τιμών των ακινήτων, θα προκύψει όφελος ή ζημία για όσους προχωρήσουν τώρα στην
αγορά του σπιτιού που επιθυμούν ή την αναβάλουν για αργότερα. H υπόθεση που
συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να βγει αληθινή, – τουλάχιστον για
τους επόμενους οκτώ μήνες – είναι «τα σταθερά επιτόκια παράλληλα με μια μικρή
υποχώρηση των τιμών». Σε μια τέτοια περίπτωση, όποιος αναβάλει προσωρινά την
αγορά κατοικίας θα έχει όφελος, αφού θα χρειαστεί να δανειστεί λιγότερα
χρήματα και, άρα, θα πληρώνει μικρότερη δόση.

Από την άλλη, υπάρχει το σενάριο που θέλει τα επιτόκια δανεισμού να σημειώνουν
άνοδο μέσα στο 2004 – μικρή, εκτιμούν οι ειδικοί – και τις τιμές των κατοικιών
να παραμένουν σταθερές ή και να αυξάνονται οριακά σε συγκεκριμένες περιοχές
που επηρεάζονται από τα μεγάλα έργα (π.χ. όσες βρίσκονται κοντά στους νέους
σταθμούς του Μετρό). Αν οι υποθέσεις αυτές επαληθευτούν η αναβολή της αγοράς
κατοικίας μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια, αφού ο υποψήφιος αγοραστής θα
πληρώσει υψηλότερη δόση δανείου σε σχέση με σήμερα.

Τι «βλέπουν» οι κατασκευαστές

Ένα σχετικά ασφαλές βαρόμετρο για να αντιληφθεί κανείς τις τάσεις που
διαμορφώνονται στην αγορά κατοικίας είναι το τι λένε για τον κλάδο τους οι
ίδιοι οι κατασκευαστές. Στο τελευταίο δελτίο οικονομικής συγκυρίας του
Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (Δεκέμβριος 2003) για τον
κλάδο των ιδιωτικών κατασκευών, οι ερωτηθέντες κατασκευαστές εκτιμούν πως θα
υπάρξει περαιτέρω μείωση της ζήτησης κατά το επόμενο διάστημα, γεγονός που –
όπως λένε – λειτουργεί ως αντικίνητρο για να προχωρήσουν σε νέες κατασκευές.
Αν, μάλιστα, οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην αγορά κατοικίας δεν
αλλάξουν, οι επιχειρηματίες εκτιμούν ότι οι τιμές των ακινήτων θα υποχωρήσουν.