Διαστάσεις Eνδιάμεση πραγματικότητα

Τους “σάιμποργκ”, μια λέξη που κυριολεκτικά σημαίνει “οργανισμός της
κυβερνητικής”, τους μάθαμε από τις ταινίες του Εξολοθρευτή. Αλλά ο Στηβ Μαν
δεν έχει σχέση μ’ αυτά. Δεν θέλει να γίνει ηλεκτρονικός στρατιώτης, αλλά
καλύτερος άνθρωπος.

Ψηφιακή εμπειρία: ο Στηβ Μαν (δεξιά) και ένας φοιτητής του βλέπουν τον κόσμο με ένα άλλο μάτι

Ο Στηβ Μαν ήταν απροσάρμοστος από μικρός. Στο σχολείο σχεδίαζε συνεχώς
ηλεκτρικά κυκλώματα και στο σπίτι κατασκεύαζε διάφορες περίεργες μηχανές: ένα
σύστημα παρακολούθησης των συνομιλιών των γονιών του, για παράδειγμα, ή έναν
ανιχνευτή ρακούν για τον κήπο. Μια μέρα εγκατέστησε με τον αδελφό του
αισθητήρες στο σπίτι ώστε να καταλαβαίνουν πότε οι γονείς τους ανεβαίνουν στο
υπνοδωμάτιο και να κάνουν πως κοιμούνται. Όταν μεγάλωσε, δούλεψε σε ένα
κατάστημα επισκευής τηλεοράσεων, όπου εξοικειώθηκε με την τεχνολογία της
φωτογραφίας και αποφάσισε να τη συνδέσει με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 άρχισε να πειραματίζεται με υπολογιστές που
“φοριούνται”. Φόρεσε μάλιστα έναν στο χορό ενός σχολείου.

Σήμερα, ο Μαν είναι 41 ετών, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και
συστήνεται ως ένας πραγματικός cyborg. Κυκλοφορεί με έναν πλαστικό βραχίονα
γύρω από το δεξί του αυτί, που συγκρατεί μια μικροσκοπική βιντεοκάμερα (τη
λεγόμενη EyeTap) μπροστά στο δεξί του μάτι. Πολύχρωμα καλώδια καταλήγουν πίσω
από το κεφάλι του, ενώ κάτω από την μπλούζα του αναβοσβήνουν άσπρα και κόκκινα
φωτάκια. Με τον τρόπο αυτό, έχει μια πλήρη εικόνα του κόσμου γύρω του,
τροφοδοτείται όμως ταυτόχρονα και με μηνύματα που του στέλνουν πομποί
προσαρμοσμένοι στο σώμα του. Αποκαλεί αυτή την εμπειρία “ενδιάμεση
πραγματικότητα” – κάτι σαν να παρεμβάλλονται εικόνες από την οθόνη του
υπολογιστή στον πραγματικό κόσμο.

Ο στόχος του είναι να προστατεύσει τον ιδιωτικό του χώρο από όλους εκείνους
που τον επιβουλεύονται: κυβέρνηση, αστυνομία, κάμερες παρακολούθησης στους
δρόμους. Με άλλα λόγια, το Σύστημα. Ο Μαν θέλει να χρησιμοποιήσει τις μηχανές
εναντίον των μηχανών. Στο βιβλίο του “Σάιμποργκ: Ψηφιακή Αξιοπρέπεια και
Ανθρώπινες Δυνατότητες στην Εποχή του Υπολογιστή που Φοριέται”, γράφει για τη
σουρεαλιστική χαρά που αισθάνεται όταν προγραμματίζει την κάμερα στο μάτι του
για να αλλάζει τα χρώματα ή να τον ειδοποιεί για αντικείμενα που βρίσκονται
πίσω του. “Με τον τρόπο αυτό”, τονίζει, “εξερευνώ την ανθρώπινη υπόστασή μου,
αλλάζω τη συνείδησή μου, μετατοπίζω την προοπτική μου και βλέπω τον κόσμο από
διαφορετικές, συχνά απελευθερωτικές πλευρές”.

Σε συνεργασία με τους φοιτητές του, ο Μαν έχει επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα που
μετατρέπει τις διαφημιστικές πινακίδες σε εικονικά κουτιά για την ανάγνωση
e-mail και άλλων μηνυμάτων. Οραματίζεται τις μελλοντικές γενιές να περπατούν
στο δρόμο και να βλέπουν προσωποποιημένα μηνύματα στις στάσεις και στους
τοίχους των κτιρίων. Έχεις χάσει, για παράδειγμα, το δρόμο και ένας φίλος σου
σε προειδοποιεί με ένα μήνυμα που διαβάζεις (μόνο εσύ) σε ένα παγκάκι. Δεν
αποτελεί όμως κι αυτό παραβίαση του ιδιωτικού σου χώρου;