Πρόσωπα Ο μετριοπαθής αγιατολάχ του Iράκ

Από τους σιίτες, που οι Αμερικανοί φοβούνταν ότι θα προσπαθούσαν να
εγκαθιδρύσουν μια ιρανικού στυλ θεοκρατία, προέρχονται τώρα οι πιο ηχηρές
εκκλήσεις για δημοκρατικές διαδικασίες στο Ιράκ.

Αγιατολάχ Σιστάνι. Ζητάει τη διεξαγωγή άμεσων εκλογών για την εκλογή κυβέρνησης στο Ιράκ

Πρώτος μεταξύ των Ιρακινών σιιτών είναι ο Μεγάλος Αγιατολάχ Άλι Σιστάνι, 73
χρόνων. Ήδη τον περασμένο Ιούνιο εξανάγκασε την αμερικανική διοίκηση να σκίσει
το πρώτο πολιτικό σχέδιό της για το μεταπολεμικό Ιράκ, επειδή το χαρακτήρισε
«θεμελιωδώς απαράδεκτο». Επέμεινε πως το νέο Σύνταγμα του Ιράκ πρέπει να
συνταχθεί από ένα εκλεγμένο σώμα, όχι ένα διορισμένο από τις ΗΠΑ συμβούλιο,
όπως προτεινόταν. Την περασμένη εβδομάδα επέκρινε και το αναθεωρημένο πολιτικό
σχέδιο της Ουάσιγκτον (εκλογή ώς τον Ιούλιο μιας μεταβατικής κυβέρνησης
έμμεσα, από διορισμένους από τις ΗΠΑ Ιρακινούς εκλέκτορες) και ζήτησε να
πραγματοποιηθούν κανονικές, άμεσες εκλογές. Σήμερα ο Αμερικανός πολιτικός
διοικητής του Ιράκ Πωλ Μπρέμερ συναντάται με τον Γ.Γ. του ΟΗΕ Κόφι Άναν για να
του ζητήσει να πείσει τον Σιστάνι να δεχθεί έναν συμβιβασμό. Εφόσον οι σιίτες
εκπροσωπούν ίσως και το 60% του ιρακινού πληθυσμού, είναι σαφές ότι οι άμεσες
εκλογές θα φέρουν στην εξουσία μια κυβέρνηση στην οποία θα κυριαρχούν οι
σιίτες. Πράγμα που θα αλλάξει άρδην την ισορροπία ισχύος στη χώρα.

Οι Αμερικανοί ξέρουν πλέον καλά ότι ο μετριοπαθής Σιστάνι αντιπροσωπεύει τη
μοναδική ευκαιρία τους να σταθεροποιήσουν την κατάσταση στο Ιράκ πριν από τις
αμερικανικές προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου. Είναι σήμερα η κύρια πολιτική
φυσιογνωμία στο Ιράκ και παραμένει σταθερά αντίθετος στην ένοπλη αντίσταση
εναντίον των δυνάμεων του συνασπισμού. Με το μαύρο του τουρμπάνι, που φορούν
οι απόγονοι του προφήτη Μωάμεθ, είναι ο κορυφαίος των τεσσάρων «μαρτζίγια»,
των ανώτατων σιιτών ιερωμένων της ιερής πόλης Νατζάφ. Εκεί ζει απομονωμένος
στο σπίτι του και δέχεται τους επισκέπτες του, οι οποίοι μεταφέρουν στους
πιστούς τα λόγια του. Μη μουσουλμάνους, δεν συναντά σχεδόν ποτέ.

Γεννήθηκε στο Μασχάντ του Ιράν και πέντε χρόνων άρχισε να μαθαίνει το Κοράνι.
Συνέχισε τις θεολογικές σπουδές του στην ιερή πόλη Κομ και το 1952
εγκαταστάθηκε στη Νατζάφ. Εκεί σπούδασε υπό τον Μεγάλο Αγιατολάχ Αμπού Κάσιμ
αλ-Χόι, τότε πνευματικό ηγέτη των Ιρακινών σιιτών. Ο Χόι τον επέλεξε ως
διάδοχό του και του έδωσε το δικαίωμα να ασκεί «ιζτιχάντ», να παίρνει
αποφάσεις προσαρμόζοντας το Κοράνι, καθώς και τις πράξεις και τα λόγια του
Προφήτη Μωάμεθ, στις σύγχρονες συνθήκες. Όταν ο Χόι πέθανε, το 1992, ο Σιστάνι
τον διαδέχθηκε και τέθηκε για μεγάλες περιόδους σε κατ’ οίκον κράτηση από το
καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν. Από τότε μέχρι σήμερα, αντιτίθεται στη θεωρία του
αγιατολάχ Χομεϊνί περί άμεσης εξουσίας των ιερωμένων, για τους οποίους τονίζει
ότι δεν πρέπει να εμπλέκονται στην καθημερινή κρατική διαχείριση.