Προεκλογικό καμπανάκι από τις Bρυξέλλες

Το κέντρο βάρους της κοινοτικής εποπτείας προβλέπεται να μεταφερθεί από το
δημοσιονομικό έλλειμμα, όπου οι ελληνικές επιδόσεις είναι καλές, στο δημόσιο
χρέος, όπου η Ελλάδα πάσχει σταθερά. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελλάδα
θα πάρει μια πρώτη γεύση της νέας αυτής πολιτικής κατά την εξέταση του
Προγράμματος Σταθερότητάς της, στις 9 – 10 Φεβρουαρίου, στο Συμβούλιο Υπουργών
Οικονομίας. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται ήδη το ελληνικό Πρόγραμμα,
προκειμένου να εισηγηθεί στο Συμβούλιο Υπουργών τις παρατηρήσεις της. Και όλα
δείχνουν ότι αυτές θα περιλαμβάνουν ορισμένες αιχμηρές και διόλου ευχάριστες
επισημάνσεις για προεκλογική περίοδο, όπως αυτή που τώρα περνά η Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – και στη
συνέχεια το Συμβούλιο Υπουργών – θα «επιπλήξει» την Ελλάδα για τις πολιτικές
της και τις επιδόσεις της στα εξής θέματα:

1. Τη χαλάρωση που επιδεικνύει τελευταία στη μείωση του δημοσιονομικού
της ελλείμματος. Ενώ προέβλεπε περιορισμό του ελλείμματός της στο 0,9% του ΑΕΠ
της το 2003 (από 1,2% το 2002), τελικά το αύξησε στο 1,4%. Για το 2004,
μάλιστα, περιορίζει την πτώση του στο 1,2%, παρά τον προβλεπόμενο υψηλό ρυθμό
ανάπτυξης. H Επιτροπή αναμένεται να σταθεί ιδιαίτερα στο θέμα του λεγόμενου
κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος, δηλαδή του ελλείμματος που λαμβάνει υπόψη
του τη φάση του οικονομικού κύκλου. Στην Ελλάδα το κυκλικά προσαρμοσμένο
έλλειμμα ήταν 2% του ΑΕΠ το 2003 και προβλέπεται να φτάσει στο 1,8% το 2004,
δηλαδή θα υποχωρήσει ελάχιστα, ενώ η Επιτροπή έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη
να το μειώνουν κατά τουλάχιστον μισή ποσοστιαία μονάδα κάθε χρόνο.

2. Τη διατήρηση του δημόσιου χρέους σε υψηλό επίπεδο. H μείωση του
δημόσιου χρέους από 104,7% του ΑΕΠ το 2002 σε 101,7% του ΑΕΠ το 2003 δεν
δείχνει ικανοποιητική προσπάθεια εκ μέρους της Ελλάδας να μειώσει τα βάρη που
υπονομεύουν – σύμφωνα με την Επιτροπή – τη μελλοντική δημοσιονομική της θέση.
Αντίστοιχη θα είναι και η μείωση το 2004, καθώς προβλέπεται περιορισμός του
δημόσιου χρέους στο 98,5% του ΑΕΠ.

3. Τη μη επίλυση του προβλήματος της κοινωνικής ασφάλισης που κατά την
Επιτροπή αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια του ελληνικού προϋπολογισμού.

Χωρίς κυρώσεις

Οι παρατηρήσεις, όμως, αυτές, που αναμένεται να διατυπώσει το Συμβούλιο
Υπουργών δεν θα επισύρουν κίνδυνο κυρώσεων, καθώς τυπικά η Ελλάδα είναι
καλυμμένη με τη συγκράτηση του δημοσιονομικού της ελλείμματος κάτω από το 3%
του ΑΕΠ. Αργότερα, όμως, αν υιοθετηθούν οι προτάσεις που διατύπωσε την
περασμένη Τρίτη η Επιτροπή, είναι πιθανό να βρεθεί σε πολύ πιο δύσκολη θέση,
αν «ποινικοποιηθεί» το υψηλό δημόσιο χρέος και συνδεθεί ο βαθμός
δημοσιονομικής εξυγίανσης με τον ρυθμό ανάπτυξης.

Νέα ερμηνεία του Συμφώνου Σταθερότητας

H Επιτροπή υπέβαλε τις προτάσεις της, οι οποίες αναμένεται να
συγκεκριμενοποιηθούν το προσεχές διάστημα, απαντώντας στην κριτική που της
ασκήθηκε για έλλειψη ευελιξίας στην εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν κατηγορήθηκε ότι δεν έλαβε υπόψη της τη δύσκολη
οικονομική συγκυρία, η οποία δεν επέτρεψε στη Γερμανία και στη Γαλλία να
μειώσουν τα ελλείμματά τους και τις οδήγησε στο «εδώλιο», παρά το γεγονός ότι
είναι χώρες με παράδοση δημοσιονομικής σταθερότητας. Αντίθετα, η Ελλάδα, με
παράδοση χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής, που οδήγησε στη συσσώρευση
υπερβολικών χρεών, βρέθηκε στο απυρόβλητο.

Λαμβάνοντας υπόψη της τα σχόλια αυτά, που διατυπώθηκαν από πολλές πλευρές, η
Επιτροπή διατύπωσε την Τρίτη τις θέσεις της για μια νέα ερμηνεία του Συμφώνου
Σταθερότητας. Σύμφωνα με αυτές, ο βαθμός αυστηρότητας με την οποία θα
αντιμετωπίζεται πιθανή υπέρβαση του ορίου του δημοσιονομικού ελλείμματος, θα
εξαρτάται από τον ρυθμό ανάπτυξης κάθε χώρας. Σε χώρες με ύφεση θα δίνεται
μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής, ενώ σε χώρες με υψηλό ρυθμό
ανάπτυξης οι απαιτήσεις θα είναι υψηλές. Επίσης, σύμφωνα με τις προτάσεις της
Κομισιόν, ο ρυθμός ανάπτυξης θα συνδεθεί και με τη μείωση του δημόσιου χρέους.

Δύσκολα από το 2005

Γεγονός είναι, όπως υποστηρίζουν και στελέχη του οικονομικού επιτελείου, ότι η
Ελλάδα έχει ως τώρα πέσει στα μαλακά στην αντιμετώπισή της από την Κομισιόν.
Οι καλές επιδόσεις της τα προηγούμενα χρόνια δικαιολογούν αυτή τη σχετική
ελαστικότητα εκ μέρους της Επιτροπής, ενώ για το 2004 υπάρχει επιπλέον η
δικαιολογία του υψηλού κόστους των Ολυμπιακών Αγώνων, που δεν αφήνει περιθώρια
δημοσιονομικής προσαρμογής.

Από το 2005 και μετά, όμως, τα ίδια στελέχη εκτιμούν ότι θα αρχίσει η δύσκολη
περίοδος για την Ελλάδα, ιδίως αν οι νέες προτάσεις της Κομισιόν για την
ερμηνεία του Συμφώνου Σταθερότητας υιοθετηθούν τελικά από το Συμβούλιο Υπουργών.