TPITH AΠOΨH Aνάπτυξη και απασχόληση

H πορεία της οικονομικής και νομισματικής ενοποίησης συνυπάρχει με ένα υψηλό
επίπεδο ανεργίας, το οποίο χαρακτηρίζει κοινωνικο-οικονομικά τις εξελίξεις και
τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών της.

Όμως, αξίζει να σημειωθεί ότι το υψηλότερο ποσοστό της ανεργίας οφείλεται στην
ανεπαρκή ζήτηση για θέσεις εργασίας και οι ασκούμενες πολιτικές απασχόλησης
(κίνητρα προς τις επιχειρήσεις, ενισχύσεις για τους ανέργους, ανάπτυξη
προγραμμάτων κατάρτισης, κ.λπ.) αποσκοπούν στην τόνωση της απασχόλησης, κυρίως
όμως με μέτρα διευθέτησης των ανισορροπιών στην αγορά εργασίας, καθώς και των
ανισοτήτων πρόσβασης σ’ αυτήν.

H ανοικτή μέθοδος συντονισμού που ασκείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και
ιδιαίτερα η στρατηγική δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, με την προώθηση της
ευελιξίας της αγοράς εργασίας και των ευέλικτων μορφών απασχόλησης,
περισσότερο περιπλέκουν τα αντίστοιχα προβλήματα παρά ρυθμίζουν τη λειτουργία
της αγοράς εργασίας. Γι’ αυτό ακριβώς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, η ανεργία κατατάσσεται ως το σοβαρότερο πρόβλημα της μεταπολεμικής
ανάπτυξης και ταυτόχρονα, ιδιαίτερα στις νέες συνθήκες διεύρυνσης της Ένωσης,
αναδεικνύεται η αναγκαιότητα επεξεργασίας, ανάλυσης και συσχέτισης της αύξησης
του ΑΕΠ και της επίδρασής της στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Από την άποψη αυτή παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα αντίστοιχα στοιχεία
(ΟΟΣΑ, Eurostat 2003), σύμφωνα με τα οποία στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 15
κρατών-μελών, με 9% αύξηση του ΑΕΠ την περίοδο 1998-2002, η αύξηση των νέων
θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν της τάξεως του 6%. Πιο συγκεκριμένα, την ίδια
περίοδο, στη Γερμανία με αύξηση 5,8% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων θέσεων πλήρους
απασχόλησης ήταν 0,6%, στην Ιταλία με αύξηση 7,2% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων
θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν 6,7%, στο Βέλγιο με αύξηση 8,5% του ΑΕΠ η
αύξηση των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν 4,7%, στην Ολλανδία με αύξηση
9,2% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν 8,8%, στη
Γαλλία με αύξηση 10,7% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης
ήταν 8,9%, στην Ισπανία με αύξηση 13,7% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων θέσεων
πλήρους απασχόλησης ήταν 14,2%, στην Ελλάδα με αύξηση 16,8% του ΑΕΠ η αύξηση
των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν 5,9% και στην Ιρλανδία με αύξηση
37,3% του ΑΕΠ η αύξηση των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης ήταν 16,3%.

Ο σχολιασμός των προαναφερόμενων στοιχείων μάς οδηγεί στα εξής συμπεράσματα:
πρώτον, η Ισπανία είναι η μόνη χώρα όπου η ποσοστιαία αύξηση της απασχόλησης
είναι μεγαλύτερη απ’ αυτήν του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι στη συγκεκριμένη χώρα η
αύξηση του ΑΕΠ δημιουργεί πολυάριθμες νέες θέσεις πλήρους απασχόλησης.
Δεύτερον, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία είναι οι χώρες όπου η διαφορά
αύξησης του ΑΕΠ και των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης δεν υπερβαίνει τις δύο
ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που εκφράζει την ένταση της σχέσης μεταξύ αύξησης
της εθνικής παραγωγής και των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης.

Ειδικότερα, στην περίπτωση της Γαλλίας, το υψηλό επίπεδο αύξησης της
απασχόλησης την συγκεκριμένη περίοδο σε σχέση με αυτό της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
οφείλεται στη μείωση του χρόνου εργασίας, η οποία απέφερε τη δημιουργία
300.000 νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης. Τρίτον, η Ελλάδα, η Σουηδία, η
Φινλανδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, είναι οι χώρες όπου η διαφορά αύξησης του
ΑΕΠ και των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης υπερβαίνει τις δύο ποσοστιαίες
μονάδες, γεγονός που εκφράζει την μη ένταξη της σχέσης μεταξύ αύξησης της
εθνικής παραγωγής και των νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης.

Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Ελλάδας, η μη σημαντική αύξηση των νέων
θέσεων πλήρους απασχόλησης σε σχέση με το υψηλό ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ,
οφείλεται κυρίως στην υποκατάσταση των θέσεων εργασίας από την τεχνολογία,
στην επέκταση της εξωτερίκευσης εργασιών από τις επιχειρήσεις, καθώς και στη
σταδιακή υποκατάσταση της πλήρους από άτυπες μορφές απασχόλησης.

Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι οι νέες θέσεις εργασίας δεν
δημιουργούνται από τις πολιτικές απασχόλησης αλλά από την επενδυτική και
αναπτυξιακή πολιτική. Ειδικότερα, επιβεβαιώνουν ότι οι θέσεις πλήρους
απασχόλησης δημιουργούνται με ρυθμίσεις και όχι με απορρυθμίσεις και ευελιξίες
στην αγορά εργασίας.

Κατά συνέπεια, η πρόκληση κατά την τρέχουσα δεκαετία, στην Ελλάδα και την
Ευρωπαϊκή Ένωση, που διαπερνά τη σχέση ανάπτυξη – απασχόληση, αναφέρεται στη
διαρκή ένταξη των νέων με πλήρη απασχόληση στην αγορά εργασίας, προκειμένου η
αύξηση της παραγωγής και του πλούτου να συντελείται με αύξηση της απασχόλησης,
μείωση της ανεργίας και περιορισμό των εισοδηματικών και κοινωνικών ανισοτήτων.

O Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, Επιστ.
Δ/ντής INE/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ