Δρόμοι

Με χρηματιστήριο…

… αξιών μοιάζει η ιδέα που είχε η εφημερίδα «Τάιμς της Νέας Υόρκης». Ζήτησε
από Αμερικανούς συγγραφείς, επιστήμονες και διανοητές να φτιάξουν έναν
κατάλογο με τις πιο υπερτιμημένες και τις πιο υποτιμημένες ιδέες της χρονιάς
που φεύγει. Οι απαντήσεις τους τα είχαν όλα, από δημοκρατία και χρήμα μέχρι
καπιταλισμό και θρησκεία.

Ο καθηγητής…

… Πίτερ Σίνγκερ του Πανεπιστημίου Πρίνστον πιστεύει πως η Αμερική είναι η
πιο υπερτιμημένη ιδέα της χρονιάς. Και το λέει έξω από τα δόντια: «Οι
Αμερικανοί φαντάζονται πως ζουν στην πιο δημοκρατική χώρα της γης. Όμως, στις
ΗΠΑ, αντίθετα με πολλές άλλες δημοκρατίες, ο λαός χειραγωγείται επαίσχυντα και
το εκλογικό σύστημα αφήνει απέξω τις μειοψηφίες. Επίσης, οι Αμερικανοί
πιστεύουν πως είναι ο πιο ελεύθερος λαός της γης, αλλά ο πρόεδρός τους μπορεί
να κρατάει προφυλακισμένους τους Αμερικανούς πολίτες σχεδόν δύο χρόνια, χωρίς
να μπορούν να μιλήσουν σε δικηγόρο και χωρίς να προσάγονται σε δίκη».

Οι θρησκείες…

… του μονοθεϊσμού κατονομάζονται ως υπερτιμημένες από τη συγγραφέα Μαίρη
Λέφκοβιτς, επειδή πιστεύουν «εμείς είμαστε οι καλοί και οι άλλοι οι κακοί».
Αντίθετα, οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι δέχονταν ευχαρίστως νέους θεούς
στο πάνθεόν τους και τους λάτρευαν μαζί με τους παλιούς. Δεν είχαν ούτε
σταυροφορίες ούτε τζιχάντ. Μια από τις πιο υπερτιμημένες ιδέες είναι και ο
καπιταλισμός, επειδή, ακόμη και στις πιο εύπορες κοινωνίες του κόσμου, η
παιδεία, η υγεία και η στέγαση εξακολουθούν αν μην είναι προσιτές στους
πολλούς. Από την άλλη μεριά, μερικοί από εκείνους που απάντησαν στην έρευνα
της αμερικανικής εφημερίδας διαπιστώνουν πως η σχέση ανάμεσα στο χρήμα και την
ευτυχία είναι κάπως υποτιμημένη. Και φέρνουν σαν απόδειξη το ότι η αύξηση στο
εισόδημα μιας χώρας δεν κάνει αυτομάτως τον λαό της πιο ευτυχισμένο (κάποιος
θα πρέπει να τους μιλήσει για την κατανομή αυτού του εισοδήματος). Όμως, ο
καθηγητής Ρόμπερτ Φρανκ του Πανεπιστημίου Κορνέλ υποστηρίζει (και δεν
χρειάζεται να είναι κανείς καθηγητής για να συμφωνήσει μαζί του) πως «όταν
υπάρχει αρκετό χρήμα, η ζωή γίνεται λιγότερο δύσκολη». Άλλη μια ιδέα που
υποτιμήθηκε ιδιαίτερα στην Αμερική αυτή τη χρονιά, λένε οι Αμερικανοί σοφοί,
ήταν η εντιμότητα. Έλειψαν οι έντιμες συζητήσεις στα βασικά πολιτικά ζητήματα
και η κυβέρνηση πρόθυμα κολλούσε τη ρετσινιά του «αντιαμερικάνου» σε όποιον
τολμούσε να αμφισβητήσει τον πόλεμο στο Ιράκ ή την οικονομική πολιτική της.

Σίγουρα υπάρχουν…

… και εκείνοι που αισθάνονται λιγότερο «ηθικοί» από όσους είπαν όλα τα
παραπάνω και νιώθουν ενόχληση ή πλήξη με αυτό το «χρηματιστήριο αξιών». Ας μην
απελπίζονται. Μπορούν πάντα να αναζητήσουν καταφύγιο στον Όσκαρ Ουάιλντ και
τον κυνισμό του (τη μόνη αξία που υπηρέτησε με συνέπεια): «Τι είναι ο κυνικός;
Ένας άνθρωπος που ξέρει την τιμή όλων και την αξία κανενός». («H βεντάλια της
Λαίδης Ουίντερμιρ», πράξη τρίτη).