Δύο δώρα για τον Mπους
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
Εκτός από τη σύλληψη του κάποτε ατρόμητου μαχητή Σαντάμ Χουσεΐν χωρίς κανενός
είδους ηρωική αντίσταση, ο πρόεδρος Μπους έλαβε από νωρίς ένα ακόμη
χριστουγεννιάτικο δώρο: ήταν η απαρχή της οικονομικής ανάπτυξης στις ΗΠΑ, που
την περιμέναμε όλοι εδώ και καιρό. H αύξηση του ΑΕΠ ήταν τόσο μεγάλη, που
ακόμη κι αν μειωθεί στο μισό μέχρι τον Νοέμβριο του 2004, όταν θα
πραγματοποιηθούν οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, ακόμη θα υπάρχει αισιοδοξία
για την επανεκλογή των Ρεπουμπλικάνων.
Βραχυπρόθεσμα δραματικά γεγονότα έχουν σημασία αλλά μόνο για λίγο. Όταν ο
άντρας της βασίλισσας Βικτωρίας πέθανε, στα μέσα του 19ου αιώνα, αυτό επηρέασε
την οικονομική ζωή στη Βρετανία μόνο για λίγο. Εκείνο που θα έχει σημασία για
τη φήμη της Αμερικής σε πέντε χρόνια από σήμερα είναι αν ο Οσάμα Μπιν Λάντεν
θα έχει παρόμοια τύχη με του Σαντάμ και αν το Ιράκ και το Αφγανιστάν θα
καταφέρουν να γίνουν σταθερές και αναπτυσσόμενες κοινωνίες.
Όσον αφορά αυτά τα μη οικονομικά δεδομένα, κανένας ρεαλιστής δεν μπορεί να
είναι πραγματικά αισιόδοξος. Οι πόλεμοι είναι εύκολο να ξεκινήσουν αλλά
δύσκολο να τελειώσουν. Πενήντα χρόνια μετά, η Κορέα είναι ακόμη χωρισμένη στα
δύο. Ό,τι κι αν ήθελε τότε να πετύχει η Αμερική στην Ινδοκίνα δεν έχει σήμερα
καμία σημασία, καθώς ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει. Οι εμφύλιες διαμάχες στη
Γιουγκοσλαβία και στη Βόρεια Ιρλανδία δεν έχουν λυθεί, μέχρι στιγμής, με
ικανοποιητικό τρόπο. Όμως, η ένταση των συγκρούσεων, τουλάχιστον προς το
παρόν, έχει περιοριστεί.
Όσον αφορά την παγκόσμια ευημερία, όπως έχει γίνει και στο παρελθόν, θα
εξαρτηθεί από την ισχύ και την ευημερία της αμερικανικής οικονομίας. Τα
οικονομικά δεν είναι ακριβής επιστήμη, όπως η φυσική ή η χημεία. Έτσι, τα
πρόσφατα καλά νέα για την αύξηση του αμερικανικού ΑΕΠ πρέπει να
παρακολουθούνται και να αναλύονται συνεχώς. Εδώ ακριβώς ξεκινά η δουλειά των
επαγγελματιών οικονομολόγων. Γιατί υπάρχουν τόσο πολλές αμφιβολίες ότι θα
διατηρηθεί η σημερινή οικονομική ανάπτυξη; Μήπως η αποτυχία να δημιουργηθούν
νέες θέσεις εργασίας στη βιομηχανία θα σημάνει ότι η οικονομική ανάπτυξη
σύντομα θα εξαντληθεί;
H απάντηση
 |
|
Ο Paul Samuelson είναι καθηγητής Οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της |
H απάντησή μου στην ερώτηση αυτή είναι ότι η οικονομία μπορεί να ευημερήσει
ακόμη κι αν χαθούν πολλές δουλειές στις ΗΠΑ, επειδή οι θέσεις εργασίας θα
μεταφερθούν στην Κίνα και τις αναπτυσσόμενες χώρες. H διαδικασία αυτή της
μεταφοράς θέσεων εργασίας αλλού, πιθανότατα θα αυξήσει τις ανισότητες στις
ΗΠΑ. Ωστόσο, στο παρελθόν, το 94% του πληθυσμού ευημερούσε, ενώ το υπόλοιπο 6%
ήταν το θύμα εκείνου που ο καθηγητής του Χάρβαρντ Joseph Schumpeter αποκάλεσε
«δημιουργική καπιταλιστική καταστροφή». Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος για
τον οποίο οι δουλειές μπορεί να εξακολουθήσουν να είναι ανεπαρκείς: όταν
αυξάνεται η παραγωγικότητα ενός έθνους, για οποιονδήποτε λόγο, η αύξηση αυτή
μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι ίδιοι εργαζόμενοι απλώς δουλεύουν
περισσότερο, παράγοντας περισσότερα εμπορεύματα. Όντως, η διαδικασία αυτή
είναι μια δεύτερη πηγή ανισοτήτων στις ΗΠΑ.
Τα επιτόκια
Ωστόσο, η ύπαρξη αποθέματος εργατικού δυναμικού θεωρείται από την Κεντρική
Τράπεζα των ΗΠΑ παράγοντας που προστατεύει από αύξηση του πληθωρισμού. Το πιο
πιθανό είναι ότι ο δρ Άλαν Γκρίνσπαν, ο πρόεδρος της FED, θα διατηρήσει τα
επιτόκια του δολαρίου σε χαμηλά επίπεδα, όσο οι επικεφαλής των εταιρειών
ακολουθούν αμείλικτη πολιτική απολύσεων εργαζομένων.
Όταν τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια είναι κοντά στο μηδέν, η Κεντρική Τράπεζα δεν
μπορεί να τα μειώσει κι άλλο. Αυτό θα σταματήσει τις αναχρηματοδοτήσεις των
στεγαστικών δανείων με φθηνότερα επιτόκια. Οι επαναδιαπραγματεύσεις αυτές, που
επέτρεπαν στους δανειολήπτες να έχουν στα χέρια τους περισσότερο ρευστό, ήταν
ένας βασικός λόγος που οδήγησε στην αύξηση των καταναλωτικών δαπανών. Αυτό
σύντομα θα πάψει να συμβαίνει.
Ακόμη μία απειλή
 |
|
Αν υπάρξουν σημάδια επιβράδυνσης της ανάπτυξης πριν από τις εκλογές, η |
H σύντομη κατάρρευση του ιρακινού στρατού σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα σταματήσουν
να ξοδεύουν για οπλικά συστήματα και θα αρχίσουν να δαπανούν για την
υποστήριξη των δυνάμεων κατοχής και για την προσπάθεια ανόρθωσης της
οικονομίας του Ιράκ.
Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε μια τελευταία απειλή για την οικονομική
ανάκαμψη: πριν από την πρόσφατη ανάκαμψη στις ΗΠΑ, οι τιμές στη Γουώλ Στρητ
αυξήθηκαν, προεξοφλώντας την. Ίσως τα κέρδη αυτά περιοριστούν, όπως θα
περιοριστεί και η επιθυμία των επενδυτών να τοποθετούν τα χρήματά τους όπου
υπάρχει υψηλός κίνδυνος.
Όλα αυτά είναι υποθέσεις, καθώς πάντοτε βρίσκει κανείς διάφορες πιθανότητες
που θα τον ανησυχούν. H τέχνη της πρόβλεψης είναι να εξετάζει κανείς
προσεκτικά τις πιθανότητες.
Αν χρησιμοποιήσουμε την ιστορία των οικονομικών κύκλων σαν οδηγό, τότε το
δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα μάς δείχνει ότι στην Αμερική λίγες φορές η
ανάπτυξη εξαντλήθηκε τα πρώτα χρόνια των κύκλων αυτών. Αυτό ίσως σημαίνει ότι
θα έχουμε ετήσια ανάπτυξη στις ΗΠΑ τουλάχιστον 4% για το 2004.
Αν συμβεί αυτό, θα βοηθηθούν η Ασία, η Ευρώπη και η Λατινική Αμερική.
Δίχτυ ασφαλείας
Υπάρχει ένα ακόμη δίχτυ ασφαλείας: αν υπάρξουν σημάδια ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης
της οικονομίας επιβραδύνονται πριν από τις εκλογές, η αμερικανική κυβέρνηση θα
εξαγγείλει νέες φοροαπαλλαγές αυξάνοντας ταυτόχρονα και τις δαπάνες.
Δεν έχει σημασία αν αυτό θα δημιουργήσει αρνητικές προοπτικές για το 2010,
καθώς οι εκλογές του 2004 θα πρέπει να κερδηθούν το 2004. Και αυτό ακριβώς θα
προσπαθήσει να κάνει ο πρόεδρος Μπους.
© Tribune Media Services International, 2003
Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος
Google news
