ΓNΩMH Mην ξεχνάτε την ουσία

Δώσαμε σ’ αυτό το θέμα της ισλαμικής μαντίλας υπερβολική σημασία σε σύγκριση
με άλλα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα. Και αναζωπυρώνουμε τις θρησκευτικές
έριδες προσποιούμενοι ότι τις θεραπεύουμε.

Χρησιμοποιήσαμε ένα σφυρί προκειμένου να σπάσουμε ένα αυγό. Περάσαμε δίχως
σκέψη από το πρόβλημα της ισλαμικής μαντίλας σε εκείνο όλων των θρησκευτικών
συμβόλων, κατόπιν στο πρόβλημα τού αν πρέπει ή όχι να είναι επίσημες αργίες
όλες οι θρησκευτικές εορτές.

H ιδέα της μετατροπής του Γιομ Κιπούρ και του Έιντ αλ-Φιτρ σε αργίες
ανταποκρίνεται στην κατανοήσιμη έγνοια να αναγνωρίσουμε μια πολυεθνική και
πολυθρησκευτική Γαλλία. Θα οδηγούσε ωστόσο στο να δοθεί ένας θρησκευτικός
τόνος σε ταυτότητες που δεν είναι πρωτίστως θρησκευτικές. Οι Εβραίοι ήταν σε
μεγάλο βαθμό ελεύθεροι στοχαστές, όπως είναι σήμερα τόσοι άνθρωποι αραβικής
καταγωγής. Το να «κλείσουμε» τους μεν και τους δε μέσα στη θρησκεία τους, θα
ήταν σαν να ορίζαμε την πλειονότητα των Γάλλων ως Χριστιανούς. Στην
πραγματικότητα, ο εβραϊσμός, που έχει ενσωματωθεί εδώ και πολύ καιρό, ουδέποτε
αξίωσε ένα τέτοιο μέτρο. Οι σχολικές απουσίες των Εβραίων και Μουσουλμάνων
πιστών ουδέποτε δημιούργησαν προβλήματα.

Πάνω σε αυτό το ζήτημα, βλέπω πως η τάση στη Γαλλία, στην Ιταλία και στην
Ισπανία είναι η απεθνικοποίηση των θρησκευτικών εορτών. Όπως και για την
ισλαμική μαντίλα, υπερασπίζομαι μια θέση ανοχής – εκτός, φυσικά, αν υπήρχε ένα
κύμα μαντίλων, εάν οι διαμάχες μέσα στις τάξεις πολλαπλασιάζονταν.

Οι μαθητές τσακώνονται σήμερα διότι γνωρίζουν ο ένας τον άλλο ως Εβραίο ή ως
Μουσουλμάνο, και όχι διότι ορισμένοι φορούν κάποιο σύμβολο. H κατάσταση θα
γίνει πολύ σοβαρή αν συνεχιστεί η διαμάχη στη Μέση Ανατολή. Επί του παρόντος,
ωστόσο, οι έριδες δεν πυροδοτούνται από τα θρησκευτικά σύμβολα. Πρέπει να
σταματήσουμε να παθιαζόμαστε με τα επουσιώδη ξεχνώντας τα ουσιώδη. H σύγχρονη
κοινωνία δεν πρέπει να καταστρέφει τις διαφορές αλλά να τις ενσωματώνει.

Ο Edgar Morin είναι ένας από τους πιο γνωστούς Γάλλους κοινωνιολόγους.
Εξέφρασε τις απόψεις αυτές στο πλαίσιο συνέντευξής του στην εφημερίδα «Le Monde».