Δρόμοι

Ένας φονιάς…

… που δεν λέει να πεθάνει είναι η φυματίωση. Περισσότερα από 50 χρόνια έχουν
περάσει από τότε που βρέθηκαν τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα εναντίον της και ο
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημαίνει διεθνή συναγερμό για την αρρώστια – «μια
αρρώστια στην οποία ο θάνατος παίρνει την έξαψη και το χρώμα της ζωής και η
ζωή παίρνει την ισχνάδα και την ασχήμια του θανάτου», έγραφε ο Κάρολος
Ντίκενς.

Τα θύματά της…

… η αρρώστια δεν τα έβρισκε μόνο στη ζωή, αλλά και στη φαντασία. H «φθίση»
έγινε μια ρομαντική κατάσταση. Δυο από τις πιο αγαπημένες όπερες, η «Τραβιάτα»
και η «Μποέμ», επωφελούνται από αυτή τη θεόσταλτη πλοκή. Το καλό είναι πως οι
«ασθενείς» συνέρχονται μόλις πέσει η αυλαία. Όμως, στην πραγματική ζωή δεν
είναι λίγοι οι ποιητές, οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες που έπεσαν θύματα της
αρρώστιας: αδελφές Μπροντέ, Τσέχωφ, Σοπέν, Ντοστογιέφσκι, Γκαίτε, Χάινε, Καντ,
Κιτς, Ρουσσώ, Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, Τζορτζ Όργουελ. Το πιο χαρακτηριστικό
λογοτεχνικό κρούσμα ήταν ένα κορίτσι από τη Νορμανδία, η Μαρί Ντιπλεσί, που ο
πατέρας της την πούλησε δεκαπέντε χρόνων σε έναν άνδρα που ανέλαβε να γίνει ο
προστάτης της. Δυο χρόνια αργότερα είχε γίνει η πιο γνωστή «παραστρατημένη»
του Παρισιού. Πέθανε στα είκοσι τρία της και θα είχε ξεχαστεί, αν ανάμεσα σε
εκείνους που είχαν χαρεί τον έρωτά της δεν ήταν ο Αλέξανδρος Δουμάς υιός.
Έγραψε την ιστορία της ζωής της σε ένα σπαρακτικό μυθιστόρημα, την «Κυρία με
τις καμέλιες», από την οποία ο Τζουζέπε Βέρντι εμπνεύστηκε την «Τραβιάτα»
(φωτ.), που πάει να πει, παραστρατημένη.

Άλλες γενιές…

… αρρώστων, νεώτερες, γράφει ο Νάιτζελ Χοκς στους «Τάιμς», που κλείνονταν σε
απομακρυσμένα σανατόρια, αναζητούσαν τη λογοτεχνική αθανασία μέσα από τον
Τόμας Μαν. H σύζυγός του είχε κάνει έξι μήνες σε ένα σανατόριο στο Νταβός, το
1912. Από τη σύντομη εκείνη εμπειρία του προήλθε το «Μαγικό βουνό», ένα
μυθιστόρημα που επιφυλάσσει στο Νταβός και τις «αεροθεραπείες» του μια
μεταχείριση τόσο ελάχιστα ευνοϊκή, που είναι να απορεί κανείς γιατί οι
πλούσιοι του κόσμου εξακολουθούν να προτιμούν αυτό το αλπικό χωριό στις
συναντήσεις τους. Από αυτή την αρρώστια πέθανε ο Τζορτζ Όργουελ τον Ιανουάριο
του 1950, μολονότι ο Ντέιβιντ Άστορ, ο διευθυντής της εφημερίδας «Ομπζέρβερ»,
είχε κάνει τα αδύνατα δυνατά για να του βρει στρεπτομυκίνη. Αν ο Όργουελ είχε
αντέξει λίγο παραπάνω, θα είχε σωθεί από τα νέα φάρμακα. Θα είχε;

H αρρώστια…

… που νομίζαμε πως είχε νικηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και που η
θεραπεία της κοστίζει τόσο φθηνά, γιατί επιστρέφει τώρα; Ο αριθμός των
κρουσμάτων αυξάνεται, ενώ ο αριθμός εκείνων που εμβολιάζονται μειώνεται. Ίσως
φταίει η ματαιοδοξία των νικητών. Βιάστηκαν να πανηγυρίσουν, λένε ο Αλιμουντέν
Ζούμλα και ο Μάθιου Γκάντι στο βιβλίο τους «H επιστροφή της λευκής πανούκλας»,
που μιλούν για ιατρική αποτυχία.