Διαστάσεις Aγάπη και μίσος

H αντίδραση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών ήταν άμεση. Οι επιθέσεις
στην Κωνσταντινούπολη, είπε, εντάσσονται στο πρόσφατο κύμα αντισημιτισμού στον
κόσμο. Αλλά τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα.

Διπλή επίθεση: ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Σιλβάν Σαλόμ εναποθέτει ένα στεφάνι μπροστά στα ερείπια της συναγωγής Νεβέ Σαλόμ

«Πόσο μισώ το ότι παντρεύτηκα έναν Εβραίο, πόσο μισώ τους λαρυγγισμούς τους,
τα περίεργα κοσμήματά τους, τις μύτες τους και τη βρογχοκήλη τους!». Αυτά
έγραφε η Βιρτζίνια Γουλφ σε μία από τις επιστολές της. Σε ένα άλλο κείμενό
της, που χρονολογείται από το 1908 και ανακαλύφθηκε πρόσφατα σε μια σοφίτα, η
διάσημη συγγραφέας περιέγραφε με μελανά χρώματα την επίσκεψή της «σ’ εκείνη τη
χοντρή Εβραία, την κ. Λεβ, με το τραχύ δέρμα, τα μαραμένα μάτια και τα κατσαρά
μαλλιά», που απαιτούσε από τους καλεσμένους της, με την παράξενη φωνή της, να
τρώνε τα αηδιαστικά, λιπαρά φαγητά της. H σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση θα
χαρακτήριζε ασφαλώς τη Βιρτζίνια Γουλφ πρωταθλήτρια του αντισημιτισμού. Όμως,
η συγγραφέας ήταν παντρεμένη με έναν Εβραίο, τον οποίο υπεραγαπούσε και στον
οποίο στηρίχθηκε στις πιο δύσκολες ώρες της, μέχρι να αυτοκτονήσει.

Φίλος των Εβραίων ήταν και ο Χάρυ Τρούμαν: σε ορισμένες σελίδες του
ημερολογίου του όμως, που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, εκφράζει κι αυτός
απροσδόκητα αντισημιτικά αισθήματα. Το ίδιο και ο Νίξον, που αγαπούσε τους
Εβραίους, αλλά τους χαρακτήριζε «αναξιόπιστους μπάσταρδους». H στάση της
χριστιανικής Δύσης απέναντι στους Εβραίους δεν είναι μονοδιάστατη, γράφει ο
Άμνον Ρούμπινσταϊν στη Χααρέτζ. Όταν ο Θεοδωράκης λέει ότι οι Εβραίοι
είναι η ρίζα του κακού και στη συνέχεια διευκρινίζει ότι τους θαυμάζει, είναι
πιθανότατα ειλικρινής και στις δύο δηλώσεις του. Το ίδιο συμβαίνει με τον
Γερμανό βουλευτή Μάρτιν Χόχμαν, που αποκάλεσε τους Εβραίους ένα «εγκληματικό
έθνος», για να προσθέσει μετά τις έντονες αντιδράσεις ότι δεν ήθελε να τους
πληγώσει. Ακόμη και όταν αποτελούν αντικείμενο θαυμασμού, Οι Εβραίοι – πάντα
με κεφαλαίο Οι – θεωρούνται ύποπτοι ότι ανήκουν σε μια μυστική κολεκτίβα με
αρνητικά χαρακτηριστικά.

Δικαιολογημένη λοιπόν η δυσπιστία τους και το αίσθημα καταδίωξης που τους
διακατέχει – έστω κι αν συχνά φτάνει σε επίπεδο παράνοιας. Από το σημείο αυτό,
όμως, μέχρι να χαρακτηρίζεται αντισημιτισμός οποιαδήποτε κριτική προς την
κυβέρνηση Σαρόν, υπάρχει μια μεγάλη απόσταση. Εξίσου μεγάλη απόσταση χωρίζει
τη δήλωση ενός μουσικοσυνθέτη ή ενός βουλευτή από μια τρομοκρατική επίθεση που
σκοτώνει δεκάδες ανθρώπους, από τους οποίους μερικοί είναι Εβραίοι. Πίσω από
τα πλήγματα στο Μπαλί, στο Ριάντ ή στην Κωνσταντινούπολη, κρύβονται φανατικές
οργανώσεις που ονειρεύονται ισλαμικά χαλιφάτα και που πρέπει να
αντιμετωπιστούν με σθένος και αποφασιστικότητα. Αλλά η ευκολία με την οποία
στρατολογούνται οι καμικάζι, και ο ενθουσιασμός με τον οποίο γίνονται δεκτές
αυτές οι επιθέσεις σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, είναι αποτέλεσμα μιας
συγκεκριμένης γεωπολιτικής πραγματικότητας. Ο καλύτερος τρόπος να
αντιμετωπίσει το Ισραήλ τον αντισημιτισμό, με ή χωρίς εισαγωγικά, είναι να
δώσει τέλος στην κατοχή της Παλαιστίνης.