|
|
|
H Άννα Βαγενά και ο Θωμάς Κινδύνης: η Φιλουμένα και ο Σοριάνο στη «Φιλουμένα Μαρτουράνο» του Μεταξουργείου
|
H «Φιλουμένα Μαρτουράνο» επανέρχεται στην ελληνική σκηνή που πολύ έχει
αγαπήσει το έργο του Εντουάρντο ντε Φιλίπο, από το 1949, όταν το
πρωτοπαρουσίασε στην Ελλάδα ο Πέλος Κατσέλης.
Ύστερα από οκτώ ακόμη ανεβάσματα που έχουν μεσολαβήσει στα πενήντα τέσσερα
χρόνια που κύλησαν από τότε, η δραματική κωμωδία του Ναπολιτάνου Εντουάρντο
ανεβαίνει – δέκατο ανέβασμα -, αυτή τη φορά όχι στο αθηναϊκό κέντρο αλλά σε
μια γειτονιά της Αθήνας πιο «κοντινή» ίσως στη Νάπολι, όπου η «Φιλουμένα»
έκανε την πρεμιέρα της στις 9 Νοεμβρίου του 1946: στο Μεταξουργείο, στο
ομώνυμο θέατρο («Μεταξουργείο») της Άννας Βαγενά. Με την ίδια στον ρόλο του
τίτλου, με Ντομένικο τον Θωμά Κινδύνη και σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου.
Στο χυμώδες, λαϊκό έργο του ντε Φιλίπο, η Φιλουμένα, μια ιερόδουλος που
ο παντρεμένος έμπορος Ντομένικο Σοριάνο την έχει βγάλει από το μπορντέλο και
την έχει «σπιτώσει» αλλά δεν την παντρεύεται, ακόμα και όταν πεθαίνει η
γυναίκα του, αν και, στο μεταξύ, την έχει φέρει σπίτι του και συζούν είκοσι
πέντε χρόνια, υποκρινόμενη την ετοιμοθάνατη τον πείθει να τη στεφανωθεί. Μόνος
σκοπός της να εξασφαλίσει ένα μέλλον στους τρεις, μεγάλους πια, γιους
«αγνώστου πατρός» που είχε αποκτήσει και που τους έχει μεγαλώσει σε ξένα
σπίτια χωρίς εκείνοι να τη γνωρίζουν. Ο Ντομένικο, όταν αποκαλύπτεται η
«απάτη», φέρνει δικηγόρο για να ακυρώσει τον γάμο. Εκείνη, όμως, έχει καλέσει
τα παιδιά της, τους έχει αποκαλύψει την αλήθεια και φεύγει για να μείνει με
τον έναν από τους γιους της ρίχνοντας στον Σοριάνο – αφού του αποκαλύψει το
μυστικό, που και εκείνος αγνοούσε, ότι έχει τρία παιδιά – το «δόλωμα» που τον
«τρελαίνει»: ότι ο ένας από τους τρεις είναι γιος του χωρίς να του αποκαλύψει
ποιος.
«Όσο κι αν ακούγεται παράξενο θεωρώ τον ρόλο αυτό σαν συνέχεια και της Λενάκι
απ’ το “Γάμο” και της Αγγέλας απ’ την “Αγγέλα Παπάζογλου”», λέει η Άννα
Βαγενά, πικραμένη για την επιχορήγηση που και για φέτος της αρνήθηκαν.
«Είναι μια πολύ σπουδαία γυναίκα η Φιλουμένα. Την αγαπώ πολύ και την
αισθάνομαι οικεία. Είναι αγράμματη αλλά έχει ένστικτο και εξυπνάδα. Και είναι
έντιμη η Φιλουμένα. Έχει τους δικούς της νόμους που, όσο κι αν φαίνονται έξω
απ’ την κοινή ηθική, τους υπερασπίζεται με πολύ μεγάλο πάθος και συνέπεια. Μου
ταιριάζει πολύ η ηθική της. Ό,τι κάνει το κάνει για να στεριώσει μια
οικογένεια. Και έχει σημασία ότι στις μέρες μας η οικογένεια αποκτάει πάλι
ιδιαίτερη αξία. Αυτό υπερασπίζεται η Φιλουμένα. Με νύχια και με δόντια».
«Λαϊκή κωμωδία» χαρακτηρίζει το έργο ο συγγραφέας του. Πώς θα το
αντιμετωπίσουν στο «Μεταξουργείο»;
«Δεν είμαστε κωμικοί ηθοποιοί, ούτε εγώ ούτε ο Θωμάς Κινδύνης. Από τους
ηθοποιούς του θιάσου, κωμικός – και καλός – είναι μόνο ο Νίκος ο Τσούκας. Ο
Γιάννης Διαμαντόπουλος, ο σκηνοθέτης, αντιμετωπίζει με τις σωστές “δόσεις” τις
κωμικές καταστάσεις του έργου. Εξάλλου και το έργο δεν είναι μια κωμωδία που
θα ξεκαρδιστεί κανείς. Θα τη χαρακτήριζα “κωμωδία του μειδιάματος”. Μπορεί,
δηλαδή, να κυλάει και ένα δάκρυ την ώρα που χαμογελάς…».
Τον Ντομένικο είχε κληθεί, αρχικά, να παίξει ο Κώστας Βουτσάς. H συνεργασία
διακόπηκε λίγο μετά που άρχισαν οι πρόβες. Γιατί;
«Ο ντε Φιλίπο ονομάζει το έργο “λαϊκή κωμωδία”. Γι’ αυτό οδηγήθηκα στην
πρόταση προς τον Κώστα Βουτσά. Αλλά δεν “κολλήσαμε”. Αυτή είναι η αλήθεια.
Ήταν ένα “διαζύγιο κοινή συναινέσει”. Ευτυχώς πήραμε έγκαιρα τη γενναία
απόφαση να σταματήσουμε αυτή τη συνεργασία».
Και οι ταινίες!
Κατά ευτυχή σύμπτωση το Ιταλικό Ινστιτούτο έχει προγραμματίσει στις 20
Νοεμβρίου (5 μ.μ.), στην αίθουσά του (Τενέδου 27, τηλ. 210-8665.186, -7) την
προβολή πρώτα της «Φιλουμένα Μαρτουράνο», παράστασης που σκηνοθέτησε ο
Εντουάρντο ντε Φιλίπο για τη RAI το 1962 παίζοντας και τον Ντομένικο, με τη
Ρετζίνα Μπιάνκι στον επώνυμο ρόλο, και στη συνέχεια της μεταφοράς του έργου
στον κινηματογράφο (1964) από τον Βιτόριο ντε Σίκα με τον τίτλο «Γάμος α λα
ιταλικά» και με τη Σοφία Λόρεν και τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι στους βασικούς
ρόλους. Θα προλογίσει η Ροσέλα Ντισκιάβι και θα ακολουθήσει συζήτηση. H
είσοδος θα είναι ελεύθερη.
INFO
«Φιλουμένα Μαρτουράνο» του Εντουάρντο ντε Φιλίπο, σε σκηνοθεσία Γιάννη
Διαμαντόπουλου, σκηνικά Δέσποινας Βολίδη, κοστούμια Γιώργου Ζιάκα, μουσική
Λουκιανού Κηλαηδόνη. Στο «Μεταξουργείο» (Ακαδήμου 14, τηλ. 210-5234.382), από
26 Νοεμβρίου. Εισιτήρια: 22 και (λαϊκή απογευματινή, φοιτητικό) 15 ευρώ.
