ΔHΠEΘE(αί)νουν τα «παιδιά» της Mελίνας…
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
Λάρισα, κινηματοθέατρο «Γαλαξίας». 2 Δεκεμβρίου 1983. Πρεμιέρα του έργου του
Μπέρτολτ Μπρεχτ «Ο κύκλος με την κιμωλία» σε σκηνοθεσία του Κώστα Μπάκα. Πρώτη
παράσταση του «μετασχηματισμένου» σε ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας – «Θεσσαλικό Θέατρο»,
«Θεσσαλικού Θεάτρου», που μετρούσε ήδη ζωή οκτώ χρόνων. Ο θεσμός των Δημοτικών
Περιφερειακών Θεάτρων εγκαινιάζεται.
Σε λίγες ημέρες κλείνουν είκοσι ακριβώς χρόνια. Τα ΔΗΠΕΘΕ από έξι έχουν γίνει
δεκαέξι, χιλιάδες θεατές – αυτό είναι όντως ένα κέρδος – έχουν δει τις
εκατοντάδες παραστάσεις τους, ένα μεγάλο κομμάτι της επαρχίας έμαθε το θέατρο
από τα ΔΗΠΕΘΕ… Αλλά οι ελπίδες που γέννησε η δημιουργία τους σε μια εποχή
που το αίτημα για θεατρική αποκέντρωση είχε φουντώσει, έχουν πια εξανεμιστεί.
Υπήρχαν ανέκαθεν ΔΗΠΕΘΕ που ανεβαίνουν στον αφρό με «κινητήρια δύναμη»
τις ικανότητες των ανθρώπων που τα αναλαμβάνουν, αλλά μόλις αυτοί αποχωρήσουν
από το προσκήνιο τα Θέατρα κατακαθίζουν και βουλιάζουν – άγνωστη έννοια η
συνέχεια… Το επίπεδο των παραστάσεών τους παραμένει, σε γενικές γραμμές,
χαμηλό. Οι κατά καιρούς «φωτεινές εξαιρέσεις» – όρα «Ηλέκτρα» του Κώστα
Τσιάνου με τη Λυδία Κονιόρδου από το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας – δεν λείπουν, αλλά
παραμένουν «οι φωτεινές εξαιρέσεις». Κανείς δεν περιμένει από τα ΔΗΠΕΘΕ την
έκπληξη. Οι καλλιτεχνικοί διευθυντές που τα αναλαμβάνουν, σπάνια ανήκουν στο
άνθος του ελληνικού θεάτρου και στους καλλιτέχνες με όραμα. Άνεργοι, συνήθως,
σκηνοθέτες ή ηθοποιοί, μικρής «εμβέλειας» και περιορισμένων ικανοτήτων,
βρίσκουν λύσεις υπαρξιακές και οικονομικές στη θέση του καλλιτεχνικού
διευθυντή ΔΗΠΕΘΕ και έχουν αρχίσει να «εναλλάσσονται» και να «ανταλλάσσονται»
– οι ίδιοι και οι ίδιοι. Όταν εμφανίζονται άνθρωποι με όραμα και απόψεις κατά
κανόνα «στραγγαλίζονται» από τους δημοτικούς άρχοντες και τα μέλη των
Διοικητικών Συμβουλίων – που στην πλειονότητά τους άνθρωποι άσχετοι με την
έννοια «θέατρο» είναι, αλλά συχνότατα διαθέτουν «άποψη» την οποία επιδιώκουν
να επιβάλλουν… – «αλώνονται» από τα μικροπολιτικά συμφέροντα και
εξαναγκάζονται να τραπούν εις άτακτον φυγήν ή τους ρίχνουν κλωτσιά. Αφήστε,
που οι περισσότεροι προς Αθήνα «αλληθωρίζουν»…
Οι ηθοποιοί πάλι που στελεχώνουν τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα
συνήθως δεν επιλέγουν το ΔΗΠΕΘΕ· καταλήγουν σε ΔΗΠΕΘΕ ως λύση στο πρόβλημα της
ανεργίας τους – λύση ανάγκης.
Αλλά, πέραν των καλλιτεχνικών θεμάτων, και η οικονομική κατάσταση των ΔΗΠΕΘΕ
βρίσκεται στο ναδίρ. Οι χαμηλές, με τα σημερινά «ευρωδεδομένα» επιχορηγήσεις,
τόσο από τη μεριά του υπουργείου Πολιτισμού, παρά την ένταξη των κονδυλίων
στον τακτικό προϋπολογισμό, όσο και από την πλευρά των Δήμων δεν εκταμιεύονται
εγκαίρως. Υπάρχουν μάλιστα δήμαρχοι που αδιαφορούν πια για τα ΔΗΠΕΘΕ και
πόλεις που δεν τα θέλουν – τα θεωρούν «περιττό βάρος». Καταγγελίες και
μηνύσεις εκκρεμούν εις βάρος πολλών ΔΗΠΕΘΕ και, συντελούσης, σε ορισμένες
περιπτώσεις, της κακοδιαχείρισης, ορισμένα, ως τον λαιμό χρεωμένα, βρίσκονται
πια ένα βήμα πριν από τον γκρεμό περιμένοντας τον από μηχανής θεό να τα σώσει
από τη χρεοκοπία.
Κατάσταση απελπιστική για έναν θεσμό που ξεκίνησε τόσο ευοίωνα.
Ένας θεσμός κουρασμένος…
Γιάννης Κακλέας, σκηνοθέτης, καλλιτεχνικός διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας
(1989-1992 και 2003): «Είναι από τους πιο ουσιαστικούς θεσμούς που έχει
δημιουργήσει το υπουργείο Πολιτισμού. Έπειτα από είκοσι χρόνια, όμως, νομίζω
ότι μιλάμε για έναν κουρασμένο θεσμό. Αν θέλουμε να έχουμε σοβαρά ΔΗΠΕΘΕ, αν
το ΥΠΠΟ θέλει να σώσει τα ΔΗΠΕΘΕ και να μην αφήσει τον θεσμό να παρακμάσει
εντελώς, πρέπει να σκεφθεί μια άμεση αναπροσαρμογή των επιχορηγήσεων.
Τουλάχιστον σε όσα ΔΗΠΕΘΕ παράγουν έργο. Αν κάποιες πόλεις δεν τα θέλουν, ας
φύγουν από τον χάρτη των ΔΗΠΕΘΕ».
Αντώνης Κούφαλης, δικηγόρος, πρόεδρος ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας (1997-1999): «Δεν
υπάρχει χειρότερο από το να έχεις τον εκάστοτε δήμαρχο και το εκάστοτε
Δημοτικό ή Διοικητικό Συμβούλιο, που συνήθως απαρτίζεται από ανθρώπους οι
οποίοι καμία σχέση δεν έχουν με το θέατρο, και να παρεμβαίνουν για να
καθορίσουν τη γραμμή του Θεάτρου. Αν ο διευθυντής έχει ένα όραμα, είναι
δυστυχισμένος».
Θέμης Μουμουλίδης, σκηνοθέτης, καλλιτεχνικός διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ Βόλου
(1995-1999 και ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας από το 2000): «Ο θεσμός παραμένει πολύτιμος, αλλά
έχει πολύ σοβαρά προβλήματα. Απαιτούνται πια οικονομοτεχνικές μελέτες για το
ζήτημα της βιωσιμότητας των ΔΗΠΕΘΕ. Μια πόλη είκοσι ή τριάντα χιλιάδων
κατοίκων δεν μπορεί να κρατήσει ένα ΔΗΠΕΘΕ. Και είναι αστείο να έχουν ΔΗΠΕΘΕ
πόλεις που απέχουν μεταξύ τους 50-60 χιλιόμετρα. Μπορεί και να μη χρειάζονται
παραπάνω χρήματα που το ΥΠΠΟ λέει ότι δεν τα έχει. Μπορεί να αρκεί μια σωστή
ανακατανομή».
Πάνος Σκουρολιάκος, ηθοποιός – σκηνοθέτης, καλλιτεχνικός διευθυντής του
ΔΗΠΕΘΕ Λαμίας (από το1997): «Έχουν δημιουργήσει ένα κοινό τα ΔΗΠΕΘΕ. Ακόμα και
η χειρότερη παράστασή τους είναι πολύ καλύτερη από πολλές παραστάσεις που
έβλεπε ο κόσμος της περιφέρειας πριν από τη δημιουργία τους. Αλλά η κεντρική
διοίκηση τα έχει αφήσει στη μοίρα τους. Και το πρόβλημα μετακυλίεται στους
Δήμους…».
Κώστας Τσιάνος, ηθοποιός – σκηνοθέτης, καλλιτεχνικός διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ
Λάρισας – «Θεσσαλικού Θεάτρου» (1983-1998): «Τη μεγαλύτερη ευθύνη έχει ο
καλλιτεχνικός διευθυντής. Χρειάζεται να δουλέψει με όραμα και με ενθουσιασμό,
να ανοίξει τους ορίζοντες και στους ανθρώπους των Διοικητικών Συμβουλίων και
να μην περιφρονεί τον κόσμο στον οποίο απευθύνεται. Πρέπει να συμπορεύεται με
την πόλη. Να παρακολουθεί τις άλλες εκδηλώσεις, τα άλλα πολιτιστικά
σωματεία… Να είναι από το πρωί μέχρι το βράδυ στο θέατρο, να υποδέχεται τον
κόσμο… Οι πολίτες να αισθανθούν ότι ήρθε να δουλέψει με την καρδιά του.
Τα ΔΗΠΕΘΕ δεν πάνε πια στα χωριά, τον χειμώνα ειδικά. Ούτε καν στις γειτονικές
μεγάλες πόλεις. Λειτουργούν σαν αθηναϊκοί θίασοι. Είναι απαράδεκτο να πηγαίνει
στο ΔΗΠΕΘΕ μια “φίρμα” με ενάμισι εκατομμύριο τον μήνα ή και με ένα
εκατομμύριο την παράσταση και οι άλλοι ηθοποιοί να είναι με το βασικό. “Φίρμα”
θα πρέπει να γίνει το ίδιο το Θέατρο. Όπως απαράδεκτο είναι και ΔΗΠΕΘΕ να
έρχεται στην Αθήνα και να νοικιάζει θέατρο για ολόκληρη σεζόν! Έτσι, χάνει τη
σημασία του το περιφερειακό θέατρο».
«Ας ψάξουν για χορηγούς»
 |
|
H Λυδία Κονιόρδου – Ηλέκτρα στην πρώτη «Ηλέκτρα» (1988) του Ευριπίδη που |
«Είναι ανάγκη οι Διοικήσεις των ΔΗΠΕΘΕ να επιλέγουν πρόσωπα ικανά, με
θεατρική παιδεία και υποδομή και κυρίως καλλιτεχνικά κίνητρα, ώστε να
αντιλαμβάνονται τις καταστάσεις και να δίδουν ηχηρό “παρών”. Και τα πρόσωπα
αυτά να στηρίζονται», λέει ο διευθυντής της Διεύθυνσης Θεάτρου και Χορού του
υπουργείου Πολιτισμού, Πολυχρόνης Πολυχρονόπουλος. «Συνήθως δεν γίνεται ούτε
το ένα ούτε το άλλο. Δηλαδή, η πραγματική ανανέωση πρέπει να γίνει από τα ίδια
τα ΔΗΠΕΘΕ, ή μάλλον από τους ίδιους τους Δήμους που είναι οι φορείς των
ΔΗΠΕΘΕ. Πρέπει να θυμίσω ότι τα ΔΗΠΕΘΕ δεν είναι οργανισμοί του υπουργείου
Πολιτισμού αλλά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και συνεπώς οι οικείοι Δήμοι έχουν
την αποκλειστική ευθύνη για όλο το πλέγμα της λειτουργίας τους.
Θα είμαι ο τελευταίος που θα υποστηρίξει ότι η τέχνη δεν θέλει χρήματα.
Χρήματα χρειάζονται και μάλιστα αρκετά για να παραχθεί ουσιαστικό έργο,
ειδικότερα στον απαιτητικό και δαπανηρό τομέα του Θεάτρου.
Όμως, από το σημείο αυτό μέχρι να ισχυρίζονται κάποιοι ότι τα χρήματα που
δίνονται στα ΔΗΠΕΘΕ είναι απαγορευτικά για την παραγωγή ουσιαστικού έργου
υπάρχει μεγάλη απόσταση και είναι εκ του πονηρού, για να καλύψουν τις δικές
τους αδυναμίες ως προς την ορθολογική διαχείριση των χρημάτων.
Θυμίζω ότι πέντε ΔΗΠΕΘΕ λαμβάνουν από το ΥΠΠΟ από 80.000.000 δρχ. ετησίως και
σύμφωνα με την προγραμματική σύμβαση τουλάχιστον άλλα τόσα από τον Δήμο. Τα δε
υπόλοιπα έντεκα ΔΗΠΕΘΕ από 60.000.000 δρχ. από το ΥΠΠΟ και τουλάχιστον άλλα
τόσα από τον Δήμο. Έχοντας, συνεπώς, ένα σταθερό ποσό επιχορήγησης 160.000.000
δρχ. και 120.000.000 δρχ. αντίστοιχα δεν μπορεί να ευσταθήσει δικαιολογία για
απαγορευτικά ποσά.
Θα πρέπει οι οικείοι Δήμοι και τα ίδια τα ΔΗΠΕΘΕ, τα οποία έχουν τη μορφή της
Δημοτικής Επιχείρησης, να αναζητήσουν χορηγούς στην περιοχή τους, όπως κάνει
κάθε δυναμικός πολιτιστικός φορέας, πράγμα όχι βέβαια εύκολο, αλλά εφικτό».
«Δεν αντέχει 16 περιφερειακά θέατρα η Ελλάδα»
 |
|
Ο Βασίλης Παπαβασιλείου, καλλιτεχνικός διευθυντής για έναν χρόνο σε ΔΗΠΕΘΕ: |
«H ίδρυση των ΔΗΠΕΘΕ ήταν ιστορική στιγμή. Που σηματοδοτούσε τη βούληση και
για πολιτιστική αποκέντρωση», λέει ο Βασίλης Παπαβασιλείου, σκηνοθέτης –
ηθοποιός, καλλιτεχνικός διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ Σερρών (1984-1985). «Αλλά δεν αρκούν
οι καλές προθέσεις. Αν έχουμε μια πληθυσμιακή βάση κάτω από 700- 800 χιλιάδες
κατοίκους και το ΔΗΠΕΘΕ καλείται να λειτουργήσει σαν παραγωγικός μηχανισμός με
τη σημερινή χρηματοδότηση που δεν μπορεί να καλύψει ούτε τα ανελαστικά του
έξοδα, ε, τότε αρχίζουμε να κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας. Τα ΔΗΠΕΘΕ, ως έχουν
σήμερα από άποψη χρηματοδότησης, είναι καταδικασμένα να λειτουργούν ατροφικά.
Οι εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Θα είχε ενδιαφέρον το ενδεχόμενο αναρίθμησης ενός ή δύο τους – και δεν θα
δίσταζα να αναφέρω ενδεικτικά της Πάτρας και της Λάρισας, εφόσον βέβαια η
Λάρισα εξασφάλιζε στο Θέατρό της υποδομή αντάξια της ιστορίας του – σε καθαρά
Περιφερειακά Θέατρα, που να λειτουργήσουν πιλοτικά. Πιστεύω ότι η ελληνική
περιφέρεια δεν μπορεί να αντέξει δεκαέξι ΔΗΠΕΘΕ, αλλά το πολύ τέσσερα ή πέντε.
Τι θα γίνουν τα υπόλοιπα; Θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εστίες διάθεσης του
θεατρικού προϊόντος. Ένα είδος φεστιβαλικών χώρων, στο επίπεδο των λεγόμενων
στη Γαλλία Εθνικών Σκηνών, που είναι διαφορετικό από το επίπεδο των Εθνικών
Δραματικών Κέντρων στην ίδια χώρα».
Google news
