Yψομετρικές διαφορές… αρχιτεκτόνων

H συζήτηση για την ανέγερση ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα ξεκίνησε και…
σταμάτησε νωρίς – μόλις το 1963, όταν ολοκληρώθηκε η ανέγερση του ξενοδοχείου
«Χίλτον» στην Αθήνα. Τότε ο Χολαργός και η Αγία Παρασκευή ήταν ακόμη… εξοχή!
Πολλοί είχαν αντιδράσει στην κατασκευή του «Χίλτον» υποστηρίζοντας ότι οι
ψηλές κατασκευές θα αλλοίωναν το αττικό τοπίο. Έκτοτε, διάλογος για την
οικοδόμηση μεγάλων κτιρίων δεν έγινε ποτέ. Με εξαίρεση μάλιστα την περίοδο της
χούντας, ελάχιστα ψηλά κτίρια κατασκευάστηκαν στην Αθήνα.

Αναστασία Κάτσιου: Από το μπαλκόνι του 14ου ορόφου έχουμε απολαύσει δεκάδες ηλιοβασιλέματα και ανατολές, όπως και νύχτες με φεγγάρι…

Σήμερα, μερικές… χιλιάδες πολυκατοικίες αργότερα – και με το Λεκανοπέδιο να
έχει ουσιαστικά ενωθεί οικιστικά – ακόμα και στο Παρίσι συζητείται η κατασκευή
ουρανοξυστών.

Οι απόψεις των Ελλήνων αρχιτεκτόνων για άλλη μια φορά διίστανται. Συμφωνούν
όμως ότι είναι αναγκαίο να αρχίσει ένας διάλογος, ώστε να δοθούν λύσεις «για
την πόλη που ασφυκτιά».

Τα σχέδια του δημάρχου του Παρισιού να χτίσει ουρανοξύστες στην Πόλη του Φωτός
έθεσαν εκ νέου και στην Ελλάδα το ερώτημα «ναι ή όχι» στα ψηλά κτίρια. Ο
αρχιτέκτων – πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος απαντά ότι όχι μόνο μπορούν να
κατασκευαστούν ψηλά κτίρια στην Αθήνα, αλλά είναι δυνατόν να αποτελέσουν λύση
για να σταματήσει η επέκταση της πόλης εις βάρος ελεύθερων χώρων, πρασίνου,
λόφων. «Το πρόβλημα της πυκνής δόμησης οφείλεται στη μεγάλη κάλυψη των
κτιρίων. Τα ψηλά κτίρια μπορούν να εξασφαλίσουν περισσότερους κοινόχρηστους
χώρους, να προσφέρουν καλύτερες αποστάσεις μεταξύ των κτιρίων, συνεπώς
καλύτερο αερισμό και φωτισμό».

Ελένη Στεφάνου: Έχεις μια αίσθηση ελευθερίας στον 14ο όροφο όπου εργάζομαι, αλλά για μένα που έχω υψοφοβία είναι ένα πρόβλημα…

Επιλεγμένες περιοχές. Προσθέτει επίσης ότι πλέον δεν υφίσταται το
επιχείρημα όσων διαφωνούσαν με τα ψηλά κτίρια επειδή θα έκρυβαν τη θέα προς
την Ακρόπολη ή θα αλλοίωναν άλλα αξιοθέατα και φυσικά τοπία. «Καλύψαμε τους
λόφους, τους ελεύθερους χώρους, τα σημεία γύρω από τα ρέματα. Άρα γιατί να μην
κατασκευαστούν ψηλά κτίσματα;». Όπως σημειώνει, τέτοιες κατασκευές μπορούν να
γίνουν σε συγκεκριμένες περιοχές όπως ο Ελαιώνας, το Παγκράτι, η Κυψέλη, το
Μαρούσι – που είναι γούβες – ο Πειραιάς. Πάντα με τη λογική τής ανάπλασης –
γκρεμίζοντας δηλαδή και συνενώνοντας μικρά οικόπεδα, πρακτική που θα προσφέρει
ελεύθερους χώρους και όμορφα κτίρια.

«Τα ψηλά κτίρια είναι έξω από την κουλτούρα της πόλης στην Ελλάδα. Θα
μπορούσαμε να συζητήσουμε την κατασκευή τους μόνο σε περιοχές εκτός κέντρου,
υπό προϋποθέσεις» απαντά ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης προσθέτοντας:
«Άλλωστε, στο εξωτερικό τέτοια κτίρια χρησιμοποιούνται από μεγάλες εταιρείες
για να τονίσουν την αίγλη τους, την ισχύ τους. Εδώ δεν συμβαίνει αυτό».
Υπέρμαχος της «ανθρώπινης διάστασης και των χαμηλών κτιρίων» είναι και ο
πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων κ. Παναγιώτης Γεωργακόπουλος.
Πιστεύει όμως, όπως και ο κ. Τζιρτζιλάκης, ότι είναι αναγκαίο να ανοίξει
σύντομα ένας διάλογος μεταξύ της Πολιτείας και των αρχιτεκτόνων – ειδικών –
είτε για τα ψηλά κτίρια είτε για άλλες αναπλάσεις, ώστε να δοθούν λύσεις γιατί
πλέον οι συνθήκες, κυρίως στην Αθήνα, είναι ασφυκτικές.

Το αττικό τοπίο. H Ελλάδα έμεινε έξω από τις έντονες συζητήσεις που
έγιναν στην Ευρώπη κατά τις αρχές του 20ού αιώνα για την κατασκευή ψηλών
κτιρίων στις μεγαλουπόλεις εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του αττικού τοπίου,
εξηγεί ο κ. Τζιρτζιλάκης. «Δεν γίνονταν συζητήσεις, γιατί υπήρχε ο φόβος μήπως
τα ψηλά κτίρια “τραυματίσουν” και ακυρώσουν το ευαίσθητο, ποικίλο (με λόφους
και όχι επίπεδο) τοπίο της Αττικής».

ΜΕΝΟΥΝ Ή ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ 14ο ΟΡΟΦΟ

«Όσο πιο ψηλά, τόσο πιο ελεύθερος»

Μπορεί η Ελλάδα να διαθέτει ελάχιστα υψηλά κτίρια, ωστόσο κάποιοι είτε
αναζητώντας καλή θέα είτε από ανάγκη βρέθηκαν να ζουν και να εργάζονται σε
ύψος 60 μέτρων από το έδαφος, στον… 14ο όροφο! Τριάντα χρόνια στα ύψη ζει η
κ. Αναστασία Κάτσιου με την οικογένειά της. Μένει από το 1975 στον 14ο όροφο
της γιγαντιαίας πολυκατοικίας στη συμβολή των οδών Μεσογείων και Τζαβέλλα. «Το
επιλέξαμε γιατί προσφέρει ανεξαρτησία σε σχέση με άλλα διαμερίσματα
πολυκατοικιών. Εδώ δεν σε βλέπει ο διπλανός σου, δεν βλέπεις τον διπλανό σου,
αλλά βλέπεις τα πάντα!» λέει και πηγαίνει προς το μπαλκόνι να δείξει τη θέα.

«Βλέπετε; Λυκαβηττός, Πεντέλη, Υμηττός, Πειραιάς, ακόμα και η Σαλαμίνα
φαίνεται. Όλη η Αθήνα είναι μπροστά μας». Όπως τονίζει, από το μπαλκόνι του
14ου ορόφου έχουν απολαύσει δεκάδες ηλιοβασιλέματα και ανατολές, καθώς και
νύχτες με φεγγάρι.

Υπάρχουν βέβαια και τα μικροπροβλήματα. Όταν φυσάει «σηκώνονται τα πάντα απ’
το μπαλκόνι», ενώ στις διακοπές ρεύματος χρειάζεται… αντοχή για να ανεβεί
κανείς 14 ορόφους.

«Κουνηθήκαμε πολύ στον σεισμό». Και στον σεισμό τι γίνεται; «Ήμουν και
το ’81 και το ’99 μέσα στο σπίτι. Κουνηθήκαμε πολύ. Στον τελευταίο μάλιστα
πήγαινα… από τοίχο σε τοίχο. Όμως δεν έσπασε τίποτα, ούτε το κτίριο έπαθε
ζημιά» διηγείται.

Κάποιοι επιλέγουν τα… ύψη για την εκπληκτική θέα, υπάρχουν κι άλλοι όμως που
αναγκαστικά περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους στα ψηλά πατώματα. H κ. Ελένη
Στεφάνου έχει υψοφοβία αλλά εργάζεται στον 14ο όροφο 17ώροφου κτιρίου γραφείων
και κατοικιών στο Χαλάνδρι (Εθνικής Αντιστάσεως). «Πρώτη χρόνια δουλεύω εδώ.
Μέχρι πρότινος εργαζόμουν σε χαμηλότερα κτίρια, από ισόγειο έως τριώροφο.
Έχεις μια αίσθηση ελευθερίας τόσο ψηλά, αλλά για μένα που έχω υψοφοβία είναι
ένα πρόβλημα». Όπως λέει, περνάει καθημερινά 9 ώρες στο 14ο πάτωμα.