Όλα τριγύρω αλλάζουνε…

Το 1985 οι Έλληνες κατέβαιναν σε συγκεντρώσεις, πήγαιναν συχνά στο γήπεδο,
άνοιγαν πολιτικές συζητήσεις, διάβαζαν οι περισσότεροι εφημερίδες. Το 2003 οι
πιο πολλοί δεν θέλουν να ακούνε για πολιτικούς, μετρούν καθημερινά ώρες
μπροστά στην τηλεόραση και πηγαίνουν συχνότερα στην Εκκλησία… Δεκαοκτώ
χρόνια μετά, η ελληνική κοινωνία βρίσκεται πιο κοντά στη θρησκεία και πολύ
μακριά από την πολιτική…

H εικόνα απαξίωσης της πολιτικής στην Ελλάδα του 2003 είναι το πιο ξεκάθαρο
μήνυμα που βγαίνει μέσα από τη σύγκριση των δημοσκοπήσεων του Εθνικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών (EKKE) για τις αξίες της ελληνικής κοινωνίας. Οι δύο
μεγάλες πανελλαδικές έρευνες που είχε διενεργήσει το ίδιο Κέντρο – το 1985 και
το 1997 – είχαν καταλήξει σε τελείως διαφορετικά αποτελέσματα από αυτά, της
έρευνας του 2003.

Το 1985 το 57,8 των πολιτών έδειχνε εντονότατο ενδιαφέρον για την πολιτική,
καταγράφοντας τότε μάλιστα ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Το 2003
το αντίστοιχο ποσοστό έχει μειωθεί σχεδόν στο μισό (31,4%) και οι Έλληνες
εμφανίζονται μετά τους Ισπανούς ως οι πλέον αδιάφοροι Ευρωπαίοι απέναντι στην
πολιτική.

Για τους πολιτικούς. Στα χρόνια που πέρασαν μαζί με την πολιτική άλλαξε
και η διάθεση του κόσμου απέναντι στους πολιτικούς. Πριν από 18 χρόνια το
28,7% των πολιτών αντιμετώπιζε με εξαιρετικά θετική διάθεση τον πολιτικό
κόσμο, πιστεύοντας ότι «οι πολιτικοί ενδιαφέρονται για το τι σκέφτεται ο απλός
πολίτης» – το 2003 το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 4,1%. Επίσης, το 1985 το
36% θεωρούσε την πολιτική μια «κατανοητή» υπόθεση για τον απλό πολίτη, ενώ
σήμερα μόνο το 17,6% «αντιλαμβάνεται» τα πολιτικά πράγματα. Στην αδιαφορία των
πολιτών για την πολιτική οφείλεται εν μέρει και η τεράστια διαφορά στα
αποτελέσματα των ερευνών σχετικά με την ανάγνωση των εφημερίδων (κατά βάση
πολιτικών) στη χώρα μας. Το 1985 μόνο το 12,6% δήλωνε ότι δεν διαβάζει ποτέ
εφημερίδα, σήμερα καταγράφεται ποσοστό 64,5%.

H οικονομία. Τα αρνητικά αποτελέσματα για την πολιτική και τους
πολιτικούς συνδέονται σε μεγάλο βαθμό και με την κατάσταση της οικονομίας και
την καθημερινότητα του πολίτη. Από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων του 2003 με
τα στοιχεία της έρευνας του 1997 προκύπτει ότι έχει αυξηθεί σημαντικά το
ποσοστό των πολιτών που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Το 1997 το 47,6%
των ερωτηθέντων απαντούσε ότι «τα καταφέρνει» με το εισόδημά του, σήμερα το
αντίστοιχο ποσοστό έχει μειωθεί στο 36,5%…

Πιο συχνά στην εκκλησία

Μεγάλη «στροφή» προς τη θρησκεία έκαναν οι Έλληνες στη δεκαετία του ’90, ενώ
για την ελληνική κοινωνία παραμένει σταθερή αξία η οικογένεια.

H ενίσχυση τής – πάντοτε ισχυρής – σχέσης του Έλληνα με την Ορθοδοξία πρέπει
να σημειωθεί ότι προκύπτει με βάση το κριτήριο του εκκλησιασμού και όχι της
πίστης. Τα συγκριτικά στοιχεία ανάμεσα στη δεκαετία του ’80 και το 2003 δεν
δείχνουν, δηλαδή, ότι οι Έλληνες πίστευαν προ 20ετίας λιγότερο, αλλά όπως
προκύπτει από τις απαντήσεις σήμερα πηγαίνουν στην εκκλησία συχνότερα.