Δρόμοι

Ένα άλμα…

… που προσφερόταν για πολλές παραδοσιακές ερμηνείες, ήταν εκείνο που έκανε
τις προάλλες ο Κερκ Τζόουνς, που πήδηξε από ύψος 60 μέτρων στα αφρισμένα νερά
του Νιαγάρα. Οι γονείς του είπαν πως τον είχε πιάσει απελπισία, επειδή είχε
χάσει τη δουλειά του. Και όλοι, ειδικοί και μη, μιλούσαν για απόπειρα
αυτοκτονίας. Ο Τζόουνς είναι ο πρώτος άνθρωπος που πήδηξε χωρίς σωσίβιο στον
Νιαγάρα και βγήκε ζωντανός. Αργότερα έγινε γνωστό πως είχε πει σε έναν φίλο:
«Αν πηδήξω και βγω ζωντανός, θα κερδίσω κάμποσα λεφτά». Έτσι, αυτό που
νομίζαμε πως ανήκε αποκλειστικά στη σφαίρα των ψυχιάτρων, περιέρχεται ξαφνικά
στην αρμοδιότητα των οικονομολόγων. Τώρα, ο Τζόουνς διαπραγματεύεται με
εφημερίδες για να τους πουλήσει την ιστορία του.

H απορία…

… που φέρνει αντιμέτωπους τους ψυχιάτρους με τους οικονομολόγους μάς
βασανίζει και εμάς: Είναι η αυτοκτονία μια ορθολογική απόφαση; H διαμάχη
άρχισε το 1974, όταν δύο οικονομολόγοι του Πανεπιστημίου Πρίνστον επινόησαν
ένα μαθηματικό μοντέλο για να ερμηνεύουν τις αυτοκτονίες. Παραδέχονται πως
πολλές αυτοκτονίες είναι απολύτως παράλογες. Όμως, οι δύο οικονομολόγοι
υποστηρίζουν ότι πολλές άλλες μπορούν να ερμηνευθούν από την οικονομική
θεωρία. Λένε μάλιστα πως η αξία της ζωής μπορεί να υπολογιστεί με τον ίδιο
ακριβώς τρόπο που υπολογίζεται η αξία μιας επιχείρησης. Και ακόμη ευκολότερα.
Με τον εξής απλό μαθηματικό τύπο: Μετρήστε όλη την ευτυχία που μπορεί να
περιέχει μια ζωή. Ύστερα αφαιρέστε το κόστος για την επίτευξη αυτής της
ευτυχίας. Αν το καθαρό υπόλοιπο είναι μικρότερο του μηδενός, τότε η αυτοκτονία
είναι μια λογική επιλογή.

H θεωρία…

… αυτή μάζευε σκόνη στο ράφι τις τελευταίες δεκαετίες. Ώσπου, πέρυσι, ο
Ντέιβ Μαρκότ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, της έδωσε μια νέα
ώθηση, όταν αναρωτήθηκε τι απογίνονται οι άνθρωποι σαν τον Τζόουνς, ύστερα από
μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας. Σε καθεμιά επιτυχημένη αυτοκτονία
αντιστοιχούν 20 αποτυχημένες. Έρευνες έχουν δείξει πως όσο αυξάνεται το
ατομικό εισόδημα τόσο περιορίζονται οι τάσεις αυτοκτονίας. Προφανώς, το χρήμα
μπορεί και αγοράζει έστω λίγη ευτυχία (τουλάχιστον όση χρειαζόμαστε για να
διατηρείται η αξία της ζωής μας πάνω από το μηδέν). Στις δικές του έρευνες,
που έγραψε γι’ αυτές το περιοδικό «Σλέιτ», ο καθηγητής Μαρκότ διαπίστωσε πως,
ύστερα από μια αποτυχημένη απόπειρα, το εισόδημα εκείνων που την επιχείρησαν
αυξάνεται κατά 20,6%. Μάλιστα, όσο πιο σοβαρή είναι η απόπειρα τόσο πιο μεγάλη
είναι η βελτίωση του εισοδήματος.

H αυτοκτονία…

… γιατί άραγε προκαλεί οικονομική άνθηση; Μετά την απόπειρα, αποκτάει κανείς
πρόσβαση σε πόρους που ήταν απρόσιτοι πρωτύτερα. Περίθαλψη, θεραπεία, στοργή,
ενδιαφέρον γίνονται ξαφνικά «φθηνότερα». Δύσκολα τα βρίσκει κανείς όσο και αν
είναι βυθισμένος στην απόγνωση. Μόλις αποπειραθεί να σκοτωθεί, όχι μονάχα τα
έχει όλα μπροστά του, του τα επιβάλλουν κιόλας. Αρκεί να πηδήξει από τον
Νιαγάρα. Και να σωθεί. Για να πληρωθούν οι όροι της κυνικής εξίσωσης: Ευτυχία
– Δυστυχία>0.