Πρόσωπα Οι άγνωστες χώρες της γλώσσας

«Αν οι άνθρωποι μιλούσαν περισσότερες γλώσσες, θα γίνονταν λιγότεροι
πόλεμοι», λέει ο Μάικλ Τσάιετ.

Μάικλ Τσάιετ: Σήμερα πια, οι Κούρδοι θα είναι υπεύθυνοι αν η γλώσσα τους εξαφανιστεί

Γι’ αυτό πρέπει να προσέχουμε τις γλώσσες, τους πολιτισμούς, προσθέτει. Στα 46
χρόνια της ζωής του, αυτός ο πολύγλωσσος Αμερικανοεβραίος έχει μελετήσει
περισσότερες από τριάντα γλώσσες αναδιφώντας στα μυστήρια πολιτισμών και
παραδόσεων με ζήλο εξερευνητή που ανακαλύπτει άγνωστες χώρες. Και τα 18
τελευταία χρόνια εργάσθηκε αθόρυβα, αλλά με πολύ πάθος, για τη σύνταξη του
εξαντλητικότερου κουρδο-αγγλικού λεξικού που έχει εκδοθεί ποτέ.

Στις 847 σελίδες του, οι λέξεις αναγράφονται με λατινικούς και αραβικούς
χαρακτήρες, εξηγούνται στα αγγλικά και η χρήση τους εμφαίνεται με παραδείγματα
από λογοτεχνικά κείμενα. «H δουλειά μου δεν έχει καμιά σχέση με την πολιτική»,
λέει ο Τσάιετ στην «Ουάσιγκτον Ποστ». «Απλώς, ανησυχώ για το μέλλον αυτής της
γλώσσας και ελπίζω να βοηθήσω στην τυποποίησή της. Τα κουρδικά με εμπνέουν. Οι
Κούρδοι είναι άνθρωποι που εσωτερίκευσαν το μίσος, το οποίο χρόνια
αντιμετωπίζουν. Αυτό είναι που με τράβηξε. Ως Εβραίος και γκέι, ταυτίστηκα
μαζί τους. Αγαπώ τη γλώσσα αυτή και δεν θέλω να πεθάνει. Τα κουρδικά δεν είναι
νεκρά, αλλά είναι ανάγκη να εκσυγχρονιστούν. Παρ’ όλο που προσπάθησαν πολλά
χρόνια, οι Τούρκοι δεν κατάφεραν να τα καταστρέψουν. Σήμερα πια, οι Κούρδοι θα
είναι υπεύθυνοι αν η γλώσσα τους εξαφανιστεί».

Ο Τσάιετ είχε από μικρός κλίση στις γλώσσες. Δώδεκα χρόνων ανακάλυψε στη
σοφίτα του σπιτιού του στο Σινσινάτι ένα σωρό ξενόγλωσσα βιβλία, τα οποία
ανήκαν κάποτε στους παππούδες του, που στα τέλη του 19ου και τις αρχές του
20ού αιώνα είχαν μεταναστεύσει στη Βοστώνη από τη Δυτική Ουκρανία. Μέσα σ’
έναν χρόνο ο Τσάιετ μπορούσε να διαβάζει γερμανικά, ισπανικά, γίντις, γαλλικά
και μάθαινε ρωσικά, ενώ στη συνέχεια σπούδασε και αραβικά. Το 1976 επισκέφθηκε
το Ισραήλ για να περάσει λίγο καιρό σ’ ένα κιμπούτζ και εκεί διάβασε μια
περιγραφή για έναν κουρδικό λαϊκό χορό. Αυτό ήταν που του κίνησε το ενδιαφέρον
για τον πολιτισμό και τον λαό των Κούρδων, που έως τότε δεν ήξερε καν ότι
υπήρχαν. Το 1985 πήρε δίπλωμα ανατολικών σπουδών από το Πανεπιστήμιο της
Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϋ και τότε ο πατέρας του και ο Άλαν Ντάντις, καθηγητής
ανθρωπολογίας και λαϊκού πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο, τον ενθάρρυναν να
ασχοληθεί περισσότερο με τα κουρδικά. «Είναι παρθένο έδαφος, παιδί μου. Εσύ θα
γίνεις αυτός που θα ανακαλύψει και θα εξερευνήσει την κουρδική γλώσσα», του
είχε πει ο Ντάντις. «Και ιδού το αποτέλεσμα», σχολιάζει ο Τσάιετ, δείχνοντας
το λεξικό του, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Yale University Press.