Σούπερ σχολεία σε φτωχογειτονιές

Συνθήματα που εμπνέουν κοσμούν σχεδόν κάθε τοίχο κατά μήκος των διαδρόμων
στο Λύκειο Μέσμερ. Οι έφηβοι στο ιδιωτικό αυτό σχολείο ξέρουν πως βρίσκονται
εκεί για να μάθουν και να πετύχουν: Το 90% θα συνεχίσει σε κολέγιο ή
πανεπιστήμιο, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο των τοπικών δημόσιων
σχολείων.

Λύκειο Μέσμερ. Το 90% των μαθητών του θα συνεχίσει τις σπουδές του σε κολέγιο ή πανεπιστήμιο

Το Μέσμερ δεν είναι μια έπαλξη των προνομιούχων. Βρίσκεται στην πιο
υποβαθμισμένη γειτονιά του Μιλγουόκι των ΗΠΑ και σχεδόν όλοι οι 560 μαθητές
του προέρχονται από οικογένειες με χαμηλό εισόδημα. Το Λύκειο Μέσμερ είναι
ενταγμένο σε ένα πρόγραμμα διατακτικών (vouchers) που δίνει τη δυνατότητα σε
φτωχούς γονείς να αγοράζουν θέσεις για τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία αν
δεν είναι ευχαριστημένοι με τις προδιαγραφές των δημόσιων σχολείων της πόλης
τους.

Οι υποστηρικτές του συστήματος των διατακτικών υποστηρίζουν πως η γονική
επιλογή είναι ο μαγικός τρόπος για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών προδιαγραφών
στις αστικές περιοχές, όπου οι φτωχοί υποχρεώνονται να παραμένουν σε σχολεία
τα οποία η μεσαία τάξη έχει εγκαταλείψει δραπετεύοντας προς τα προάστια ή τα
ιδιωτικά σχολικά ιδρύματα. «Πιστεύουμε πως οι διατακτικές δίνουν εξουσία στους
γονείς. Τους δίνουν την ευκαιρία να επιλέξουν το σχολείο που είναι το καλύτερο
για τα παιδιά τους και να μην περιορίζονται από το εισόδημά τους», λέει ο Τζεφ
Μόντεϊ, διευθυντής του Μέσμερ.

Οι γονείς

Το Λύκειο Μέσμερ, όπου το 80% των μαθητών σπουδάζει με διατακτικές, είναι ένα
από τα 103 σχολεία «επιλογής» στο Μιλγουόκι. H πόλη έχει 13 χρόνια εμπειρία
στο σύστημα των διατακτικών και 11.600 παιδιά είναι τώρα στο πρόγραμμα αυτό,
από το Νηπιαγωγείο έως τη Γ’ Λυκείου. Τα σχολεία παίρνουν το μέγιστο 5.882
δολάρια ανά μαθητή από την Πολιτεία του Ουισκόνσιν. Οι γονείς μπορούν να
δώσουν τη διατακτική σε οποιοδήποτε ίδρυμα πιστεύουν πως προσφέρει την
καλύτερη ευκαιρία για πρόοδο στο παιδί τους. H δημιουργία αυτής της
εκπαιδευτικής αγοράς έκανε να ανοίξουν νέα σχολεία και άλλα να επεκταθούν σε
μερικές από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές του Μιλγουόκι.

Για να δικαιούται διατακτικής, ένας μαθητής πρέπει να κατοικεί στην πόλη και η
οικογένειά του να μην έχει εισόδημα μεγαλύτερο από το 175% του ομοσπονδιακού
ορίου φτώχειας: για μια τετραμελή οικογένεια, αυτό αντιστοιχεί φέτος σε 32.532
δολάρια. Οι γονείς κάνουν αίτηση στο σχολείο που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν
και παρουσιάζουν αποδείξεις για την κατοικία και το εισόδημά τους. Κάθε
τρίμηνο, το κράτος στέλνει στο σχολείο μια επιταγή, την οποία ο γονιός πρέπει
να οπισθογραφήσει για να εξαργυρωθεί.

Ο ανταγωνισμός

Τα σχολεία δεν μπορούν να χρεώσουν παραπάνω από το ποσό της διατακτικής και
απαγορεύεται να εφαρμόζουν κριτήρια επιλογής: τα θρησκευτικά σχολεία δεν
μπορούν καν να απαιτούν από τους επίδοξους μαθητές τους να είναι του
θρησκεύματος που διδάσκουν. Τα σχολεία που δέχονται πολλές αιτήσεις πρέπει να
κληρώνουν τις θέσεις και οι μόνοι που έχουν κάποιο προβάδισμα είναι τα αδέλφια
μαθητών που ήδη φοιτούν στο σχολείο.

Οι υποστηρικτές του συστήματος λένε πως ο ανταγωνισμός από τα σχολεία των
διατακτικών έχει κάνει τα δημόσια σχολεία του Μιλγουόκι να ανταποκρίνονται
περισσότερο στα αιτήματα των γονιών για καλύτερες υπηρεσίες. Έχει μειωθεί ο
αριθμός των παιδιών που παρατούν το σχολείο, οι επιδόσεις των μαθητών έχουν
βελτιωθεί και οι φόβοι πως οι διατακτικές είναι απλώς ένα τέχνασμα για να
φύγουν οι καλύτεροι μαθητές από τα δημόσια σχολεία αποδείχθηκαν αβάσιμοι.
Μελέτη καθηγητή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ έδειξε πως τα δημόσια σχολεία
που δέχονται τις μεγαλύτερες ανταγωνιστικές πιέσεις από τις διατακτικές είναι
και εκείνα που βελτιώνονται ταχύτερα.

Οι επικριτές υποστηρίζουν πως πρόκειται για ένα σύστημα χωρίς εγγυήσεις για τα
παιδιά, ούτε κανενός είδους λογοδοσία για τα 67 εκατομμύρια δολάρια των
φορολογουμένων που πηγαίνουν τώρα κάθε χρόνο, μέσω των διατακτικών, σε
ιδιωτικά σχολεία.

© The Times, 2003

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος