H Aθήνα στο κέντρο της παγκόσμιας τέχνης

«Προσωπογραφία κυρίας» (1480) του Σάντρο Μποτιτσέλι. Ένα από πολύτιμα έργα που θα φιλοξενηθούν στην Εθνική Πινακοθήκη

Από τη Νάσιοναλ Γκάλερι της Ουάσιγκτον μέχρι τη Φλωρεντία, και από τη Μόσχα
μέχρι το Μπουένος Άιρες, εκατοντάδες καλλιτέχνες, ιστορικοί και κριτικοί της
τέχνης, γκαλερίστες, συνομιλούν αυτό τον καιρό με την Αθήνα, ετοιμάζονται να
δανείσουν ιστορικά έργα σε αθηναϊκά μουσεία, δημιουργούν καινούργια έργα για
να τα δείξουν για πρώτη φορά στην πόλη των Ολυμπιακών Αγώνων.

Νέοι εκθεσιακοί χώροι ανοίγουν, στα αθηναϊκά μουσεία επικρατεί πυρετός
δημιουργίας και προετοιμασίας και πολύ σύντομα το εξπρές της τέχνης ξεκινά για
εκθέσεις, που αναμένεται να αποτελέσουν σταθμό και να προκαλέσουν τη διεθνή
προσοχή. Και είναι μόνο η αρχή. Διότι το 2004 προβλέπεται στα εικαστικά ακόμα
πλουσιότερο.

Πεντακόσια έργα τέχνης ασφαλιστικής αξίας ενός δισ. ευρώ θα έρθουν στην
Εθνική Πινακοθήκη για τη μεγαλειώδη έκθεση της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας «Υπό το
φως του Απόλλωνα. Ιταλική Αναγέννηση και ελληνική αρχαιότητα», που καλύπτει
μια από τις πιο φωτεινές περιόδους της Ιστορίας, από το 1400 έως το 1550.
Σχέδια του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, του Μιχαήλ Άγγελου, του Ραφαέλο, πίνακες των
Μποτιτσέλι, Τιτσιάνο, Βερονέζε, Καραβάτζιο, Μαντένια, γλυπτά του Ντονατέλο
συγκεντρώθηκαν, όπως λέει η γενική επιμελήτρια της έκθεσης και διευθύντρια της
Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα, «από εκατόν πενήντα μουσεία και
συλλογές. Είναι μια παγκόσμια πρεμιέρα του θέματος και αποσκοπεί να φωτίσει
και να τεκμηριώσει για πρώτη φορά τις πολλές πλευρές του διαλόγου μεταξύ της
ιταλικής Αναγέννησης και της ελληνικής αρχαιότητας». Γι’ αυτό και
περιλαμβάνει, εκτός από πίνακες και γλυπτά, νυφιάτικες κασέλες, περίτεχνους
δίσκους τοκετού, χρηστικά αντικείμενα και κομψοτεχνήματα, σφραγίδες, έντυπα,
όπλα, αλλά και ενθύμια σημαντικών προσωπικοτήτων.

H έκθεση θα εγκαινιαστεί στις 16-17 Δεκεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις
31 Μαρτίου.

H φλόγα του Μαυροΐδη

Ο Γιώργος Μαυροΐδης είναι ο «αυτοδίδακτος» ζωγράφος, που δίδαξε επί δύο και
περισσότερες δεκαετίες ως καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
Διπλωμάτης το επάγγελμα, όπως και ο φίλος του Γιώργος Σεφέρης, κοσμοπολίτης
και κοσμογυρισμένος, τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποσύρθηκε στο εργαστήρι
του. Ζωγράφιζε μέχρι τελικής πτώσεως και – αν πιστέψουμε τον φίλο και μαθητή
του, Διονύση Φωτόπουλο – η φλόγα του ήταν τέτοια, που του επιφύλαξε για το
τέλος μερικά από τα πιο ωραία και δυνατά έργα του με θέμα το γυναικείο σώμα.
Στην έκθεση – αφιέρωμα που θα δούμε στο Μουσείο Μπενάκη, ο Μαυροΐδης
συμμετείχε ο ίδιος στην επιλογή των έργων. Δεν θα είναι εκεί, αφού τον πρόλαβε
το τέλος το καλοκαίρι που μας πέρασε. Θα είναι όμως παρούσα «η θυμωμένη γραμμή
της ζωγραφικής του» κι όλος ο ανήσυχος πνευματικός περίγυρος, τα γραπτά και τα
ποιήματά του, οι φίλοι τού Μαυροΐδη, μέσα από κείμενα και ντοκουμέντα ενός
ζωγράφου που αφιερώθηκε περισσότερο στην κατάκτηση της ζωγραφικής και λιγότερο
της φήμης. Ο πιο καλός διερμηνέας του έργου του είναι ο Ανδρέας Εμπειρίκος,
που μοιραζόταν το «εκστατικό κλίμα» και τη «μυστικιστική τάση» που οδήγησε τον
ζωγράφο στη δημιουργία έργων τα οποία έγιναν «διά της ενατενίσεως εκείνης που
οδηγεί εις την ενόρασιν».

Μουσείο Μπενάκη, Κουμπάρη 1, τηλ. 210-3671.000. Από 29 Οκτωβρίου έως 7
Δεκεμβρίου.

«Μαρτυρίες» επικαιρότητας

Έργο του Άλαν Σιγκούλα εμπνευσμένο από τις διαδηλώσεις στο Σιάτλ

H τέχνη, η μαρτυρία και η διαμαρτυρία μέσω της τέχνης κατέχουν περίοπτη θέση
στην τέχνη του 20ού αιώνα και της εποχής μας και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης
Τέχνης, στο πλαίσιο της «Σύνοψης» των κυρίαρχων καλλιτεχνικών και ιδεολογικών
ρευμάτων της εποχής μας, ετοιμάζει μια έκθεση – γροθιά. Τίτλος της «Μαρτυρίες:
μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» και υλικό της οι βιντεοεγκαταστάσεις,
οι φωτογραφίες, η ζωγραφική και τα γλυπτά που είναι εμπνευσμένα από τα
γεγονότα – όπως είναι, λ.χ., οι πρόσφατες διαδηλώσεις στο Σιάτλ του Άλαν
Σιγκούλα, το Παλαιστινιακό, ο κόσμος της πορνείας στις χώρες του ανατολικού
μπλοκ, το καθεστώς απαρτχάιντ ή το Κυπριακό. Δεν θα περάσει, λ.χ., απαρατήρητο
το βίντεο του Κουτλούγκ Αταμάν, όπου μια Τουρκοκύπρια ποιήτρια περιγράφει τα
όσα άσχημα υπέστη από τους Ελληνοκυπρίους.

«H έκθεση σκιαγραφεί μια βασική τάση της τέχνης, την επιστροφή στην
πραγματικότητα, την επικαιρότητα, τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά
ζητήματα και τα καταγράφει άμεσα ή άλλοτε δείχνει την ταλάντευση του
καλλιτέχνη, που επιχειρεί να ξεφύγει από την αντικειμενική καταγραφή μέσα από
τη μυθοπλασία», εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης και διευθύντρια του Εθνικού
Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Άννα Καφέτση.

Οι «μαρτυρίες» δώδεκα ξένων και δύο Ελλήνων καλλιτεχνών θα φιλοξενηθούν
στον νέο εκθεσιακό χώρο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, έκτασης 1.500 τ.μ.
περίπου, που θα ανοίξει για πρώτη φορά. Εγκαίνια στο τέλος Νοεμβρίου. Διάρκεια
έως 22 Φεβρουαρίου.

Ακριβό «Outlook» και Καβάφης

«Μαγγανοπήγαδο». Έργο του Κωνσταντίνου Μαλέα από την έκθεση «Καβάφης, ο κόσμος του και ο εικαστικός περίγυρος της εποχής του»

Μια έκθεση που σκοπεύει να ταράξει τα νερά της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα,
φέρνοντας μπροστά στα μάτια μας, με δυνατές εικόνες, έργα 85 εκ των
σημαντικότερων ενεργών καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο, είναι το «Outlook» – η
ακριβότερη για τα ελληνικά δεδομένα έκθεση και επένδυση στη σύγχρονη τέχνη,
αφού το κόστος της διοργάνωσης υπολογίζεται στο 1,5 εκατ. ευρώ.

Τρεις χώροι στην οδό Πειραιώς, τον άξονα της μελλοντικής ανάπτυξης της Αθήνας,
θα φιλοξενήσουν τα έργα ογδόντα πέντε καλλιτεχνών – ανάμεσά τους και μιας
δωδεκάδας Ελλήνων, που εκφράζουν τους νέους δρόμους στην τέχνη, αυτούς που
αγγίζουν – είτε μας αρέσει είτε όχι – το νεύρο της εποχής μας. Οι καλλιτέχνες
επελέγησαν από τον δρα Χρήστο Ιωακειμίδη, που υπογράφει την επιμέλεια και την
οργάνωση, και προέρχονται απ’ όλες τις ηπείρους.

H «Τεχνόπολις» του Δήμου Αθηναίων, το εργοστάσιο της Ανωτάτης Σχολής Καλών
Τεχνών – Πειραιώς 256 – και το «Νέο Κτίριο» του Μουσείου Μπενάκη – Πειραιώς
138 – θα δείξουν τα πάσης φύσεως έργα, εγκαταστάσεις, βίντεο (που
δημιουργήθηκαν ειδικά για την έκθεση της Αθήνας) καλλιτεχνών που ξεχωρίζουν
γιατί έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν, δεν αντιγράφουν και εκθέτουν αυτήν τη
στιγμή στις μεγαλύτερες γκαλερί και τα μουσεία του κόσμου.

Διάρκεια: από 25 Οκτωβρίου έως 25 Ιανουαρίου 2004.

Ο Καφάβης και ο κόσμος του. Ο εικαστικός περίγυρος της εποχής τού Κωνσταντίνου
Καβάφη και τα ντοκουμέντα της ζωής και της ποίησής του, συνθέτουν το δίπτυχο
αυτής της έκθεσης – μονογραφίας, που έχει το ατού να παρουσιάζει για πρώτη
φορά πολύτιμα, αδημοσίευτα ντοκουμέντα από τη ζωή και την ποίηση του
Αλεξανδρινού ποιητή, ιδιαίτερα αυτά που προέρχονται από το Σπουδαστήριο Νέου
Ελληνισμού – Αρχείο Καβάφη, που διευθύνει ο Μανώλης Σαββίδης. Χειρόγραφα,
πρώτα τυπώματα των ποιημάτων του, τα γυαλιά, το μπαστούνι, το γραφείο του, τα
βιβλία που διάβαζε, άγνωστες οικογενειακές φωτογραφίες, σπάνιες εκδόσεις των
έργων του, στοιχειοθετούν την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του Σπουδαστηρίου του.

Εβδομήντα πέντε πίνακες από μουσεία, αλλά και άλλοι, άγνωστοι, από πολλές
ιδιωτικές συλλογές έχουν, όπως υπογραμμίζει η ιστορικός της Τέχνης, Έφη
Ανδρεάδη – επιμελήτρια του εικαστικού σκέλους της έκθεσης – ένα κοινό:
«Αποκαλύπτουν τι σήμαινε για την ελληνική τέχνη η Ανατολή, μέχρι το 1933,
χρονιά θανάτου του Καβάφη, μέσα από τα έργα ζωγράφων που έζησαν ή ταξίδεψαν
στην Αίγυπτο». H Ανατολή ενέπνευσε πολλούς με τον εξωτισμό της κι άλλους με το
χρώμα και το φως. Παρουσιάζονται έργα των Συμεών Σαββίδη, Κωνσταντίνου Μαλέα,
Γεωργίου Ράλλη, Παύλου Προσαλέντη, Θάλειας Φλωρά – Καραβία, αλλά και έργα των
Αιγυπτιωτών ζωγράφων A. Λίτσα, Σκαρβέλη, Ματσάκη κ.ά. Οριενταλισμός και
κοσμοπολιτισμός διασταυρώνονται στην εικαστική απεικόνιση της Αιγύπτου, όπως
και στην ατμόσφαιρα της εποχής, όπως μαρτυρεί και ο τίτλος της έκθεσης:
«Καβάφης, ο κόσμος του και ο εικαστικός περίγυρος της εποχής του».

H έκθεση οργανώνεται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, θα
εγκαινιαστεί στις 10 Νοεμβρίου στο «Φουαγιέ» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και
θα διαρκέσει έως τον Ιανουάριο του 2004.

Ο… σχεδιαστής Μυταράς

«Είμαι καλύτερος σχεδιαστής απ’ ό,τι ζωγράφος», λέει ο Δημήτρης Μυταράς, με
αφορμή την έκθεση 25 σχεδίων που αποτελούν την καινούργια δουλειά του και μιας
μικρή αναδρομή στη ζωγραφική με πρόσφατα αλλά και μουσειακά έργα του, με την
οποία εγκαινιάζεται στις 25 Οκτωβρίου μια καινούργια αίθουσα και σχολή
ζωγραφικής στην Πάτρα, η αίθουσα «Ζέρβα» (Μιαούλη 49, τηλ. 2610-337.902).

H έκθεση Μυταρά θα διαρκέσει έως αρχές Ιανουαρίου.

Με χιούμορ από την Αργεντινή

«Χωρίς τίτλο», έργο του Αντόνιο Σεγκουί

Από τους μεγαλύτερους Λατινοαμερικάνους ζωγράφους, ο Αργεντινός Αντόνιο
Σεγκουί, επισκέπτεται την Αθήνα και κάνει μια αναδρομή στη ζωή και την τέχνη
του μεταξύ Παρισίων, Μπουένος Άιρες και ενός φανταστικού κόσμου – στο Μουσείο
Φρυσίρα – με 75 έργα. Από Κοζάλ του ’60 με καυστικά σχόλια της μικροαστικής
ζωής από έναν ζωγράφο των σύγχρονων πόλεων, όπου περιφέρεται το πρόσωπο του
«Γουσταύου», του ήρωά του, ενώ ο ίδιος ο Σεγκουί ζει στο σπίτι-μουσείο ενός
επαναστάτη, του Ζαν Ρασπάιγ, στα περίχωρα του Παρισιού και αναζητεί διέξοδο
από τη μιζέρια της ύπαρξής μας μέσα στο χιούμορ, «το μόνο πράγμα που μπορεί να
μας σώσει», όπως λέει ο ίδιος.

Μουσείο Φρυσίρα. Μονής Αστερίου 3-7 Πλάκα, τηλ. 210-3234.678. Από 16
Οκτωβρίου έως 8 Ιανουαρίου.