Δρόμοι

Ήταν…

… σαν να έπεσε πάνω της ένας βράχος. Έτσι χαρακτήρισε σε μια φίλη της την
πρώτη νύχτα του γάμου της η μικρή πριγκίπισσα των Τσιγγάνων της Ρουμανίας. Στα
δώδεκά της χρόνια, ο πατέρας της, ο βασιλιάς των Τσιγγάνων, την υποχρέωσε να
παντρευτεί. H δωδεκάχρονη Άννα Μαρία Σιοάμπα τού έκανε τελικά το χατίρι,
μολονότι είχε προσπαθήσει να το σκάσει από την εκκλησία. Αργότερα, τα σεντόνια
με τον «λεκέ της εντιμότητας» επιδείχτηκαν με περηφάνια στους συγγενείς. Όλα
είχαν πάει καλά, σύμφωνα με τα τσιγγάνικα έθιμα. Όμως, υπάρχουν και οι
ρουμανικοί νόμοι. Γι’ αυτούς, η πρώτη νύχτα του γάμου της ανήλικης
πριγκίπισσας ήταν βιασμός. H οικογένειά της ανακρίνεται από τις ρουμανικές
αρχές, που κατηγορούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση πως έκαναν τα στραβά μάτια.

Ο περιπλανώμενος…

… λαός υποχρεώνεται να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο που ωστόσο εξακολουθεί να
βλέπει τους Τσιγγάνους με τα γνωστά στερεότυπα: κλέφτες, ψεύτες, καβγατζήδες,
αλλά και ζεστοί, βασανισμένοι και ανεξάρτητοι, που έχουν για πατρίδα το
άγνωστο και για σπίτι τα χέρσα χωράφια, τις παρυφές των εθνικών οδών και τα
νεκροταφεία αυτοκινήτων.

8 εκατομμύρια…

… οι Τσιγγάνοι είναι η μεγαλύτερη μειονότητα της Ευρώπης. Πιστεύεται πως
εγκατέλειψαν τη Βορειοδυτική Ινδία πριν από δέκα αιώνες. Πολλά στοιχεία
στηρίζουν αυτή τη θεωρία: η γλώσσα τους, οι τελετουργίες τους, οι αναφορές
στις ινδικές θεότητες Σίβα και Κάλι, αλλά και ο κατακερματισμός και η
μυστικοπάθεια, πιθανή κληρονομιά από νομάδες προγόνους. Τέτοια νομαδική
καταγωγή προδίδουν οι γάμοι με προξενιό, οι κλειστές κοινωνίες, οι παρωδίες
απονομής δικαιοσύνης στο εσωτερικό της φυλής, ο θρύλος της βιβλικής κατάρας
(«είμαστε μισοί Ιούδες, μισοί Χριστοί», είχε πει κάποτε ένας Τσιγγάνος στη
συγγραφέα Ίζαμπελ Φονσέκα). Εύκολοι αποδιοπομπαίοι τράγοι, πρόχειρη
δικαιολογία για κάθε συμφορά. Μα ό,τι δεν πέτυχαν τα ναζιστικά στρατόπεδα
εξόντωσης, έρχεται με το τέλος των μικροεπαγγελμάτων (γανωματήδες, καλαθάδες,
ακονιστές) που μέχρι τώρα εξασφάλιζαν την επιβίωση των Τσιγγάνων.

Αιώνες…

… τους κυνηγάει παντού η κακή φήμη πως είναι αντικοινωνικοί, φορείς
επιδημιών, κλεφτοκοτάδες και απαγωγείς παιδιών, κακοποιοί από τα γεννοφάσκια
τους. Σήμερα πια οι Τσιγγάνοι βγαίνουν από αυτά τα σκοτάδια και διεκδικούν
ανοιχτά την ταυτότητά τους. Μια νεαρή τσιγγάνικη ελίτ, που εκπροσώπους της θα
βρούμε στα σχολειά, στα Πανεπιστήμια, σε δουλειές όπου κάποτε η παρουσία τους
εθεωρείτο προκλητική, παίρνει σιγά-σιγά τη σκυτάλη από μια παραδοσιακή και
μοιρολατρική «αριστοκρατία», σαν και αυτή που διώκεται σήμερα στη Ρουμανία. Το
πράγμα θα πάρει τον χρόνο του. H ένταξη δεν θα έρθει από τη μια μέρα στην
άλλη, όπως δεν ήρθε για πολλούς άλλους πολύ πιο συγκροτημένους λαούς. Άλλωστε,
αυτός ο «σκοτεινός» λαός, που κλείνει μέσα του χιλιάδες φυλές, διαμορφώνει
σιγά-σιγά ένα «έθνος» χωρίς ωστόσο να διεκδικεί μια πατρίδα. Απλώς ένα
«δικαίωμα διέλευσης».