TPITH AΠOΨH Tο σήμα των δασών

Οι νομικοί δεν μπορούν να μιλούν χωρίς να έχουν πρώτα δει το κείμενο ενός
νομοσχεδίου, είπε, και σωστά, ο υπουργός Γεωργίας. Οι πολίτες όμως – και οι
νομικοί είναι, ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι, πρώτα απ’ όλα πολίτες – όχι
μόνο μπορούν αλλά και οφείλουν να μιλούν για το πνεύμα και τη λογική βασικών
νομοθετικών επιλογών, ιδίως όταν γίνεται προσπάθεια να περάσουν ως καθαρά
«τεχνικές», ενώ συνιστούν ρυθμίσεις πολιτικές με την πιο απτή σημασία του
όρου: αφορούν άμεσα την ποιότητα ζωής όλων μας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, οφείλω να πω ότι οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες για
τα δάση και, λίγο καιρό πριν, για τα αυθαίρετα, βλάπτουν, κατά τη γνώμη μου,
τη θετική εντύπωση που είχε δημιουργήσει η Χάρτα Σύγκλισης και το πλέγμα
κοινωνικών μέτρων που τη συμπλήρωναν και την υλοποιούσαν.

H επίσημη νομοθετική αιτία των ρυθμίσεων τόσο για τα δάση όσο και για τα
αυθαίρετα ήταν η αντιμετώπιση πραγματικών και χρονίζοντων προβλημάτων. Στην
πρώτη περίπτωση πρόκειται, για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, για την
τύχη καταπατημένων δασικών εκτάσεων και στη δεύτερη, παράνομα οικοδομημένων
κτισμάτων. Ξεκαθάρισμα της κατάστασης, και μάλιστα με τολμηρό και ενιαίο
τρόπο, είναι σίγουρο ότι έπρεπε να επιχειρηθεί. Αυτό που δεν ήταν καθόλου
αναγκαίο να γίνει ήταν να εμφορείται η επιλεγείσα λύση από τη λογική του
«κουκουλώματος» των δυσκολιών και της επιβράβευσης της αυθαιρεσίας στο όνομα
των τετελεσμένων γεγονότων. Το σύνολο των κοινωνικών μέτρων των αρχών του
μηνός βοηθούσε τμήματα του πληθυσμού τα οποία είχαν πραγματικά ανάγκη και δεν
είχαν περιέλθει στην ανάγκη αυτή από δική τους παραβατική συμπεριφορά,
δίνοντας έτσι το μήνυμα της κρίσιμης παρεμβολής του κράτους για σχετική
αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αντίθετα, οι τελευταίες πρωτοβουλίες
φοβούμαι ότι όχι μόνο δεν προωθούν τη δικαιοσύνη, αλλά προσφέρουν – και
μάλιστα εις βάρος του κοινωνικού συνόλου – κίνητρα για την περιφρόνησή της.

Με τον νομοθετικά προωθούμενο ορισμό των δασών (όπως τον διαβάσαμε στις
εφημερίδες και όπως δεν τον διέψευσε η κυβέρνηση), το αποτέλεσμα (κυρίως λόγω
της σύνδεσης του δάσους με έκταση τριών τουλάχιστον στρεμμάτων) θα είναι
περιοχές που ώς τώρα χαρακτηρίζονταν ή θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν δασικές
να πάψουν να είναι τέτοιες, με όλες τις συνέπειες. H κοινωνική και φυσική
πραγματικότητα της χώρας (πυρκαγιές, καταπατήσεις, διασπορά, αραιότητα δασικών
εκτάσεων), καθώς και οι συνέπειες της έλλειψης πρασίνου στη ζωή όλων μας,
καθιστούν, νομίζω, προφανώς ελλειμματικό το νομικό επιχείρημα ότι η ρύθμιση
άλλο δεν κάνει παρά να εξειδικεύει την αναθεωρημένη το 2001 συνταγματική
επιταγή.

Εξάλλου, στο Σύνταγμα υπάρχει πλέον ρητός ερμηνευτικός οδηγός για το τι
νοείται δάσος, με τον οποίο είναι αμφίβολο αν συνάδει, και από τον οποίο
πάντως σίγουρα δεν πηγάζει αβίαστα, η σύνδεση με συγκεκριμένη – και τόσο
μεγάλη – έκταση. Σε κάθε περίπτωση δε, αποτελεί νομικό και πολιτικό σφάλμα να
προδικάζει κανείς το πώς θα υποδεχθεί αυτή και άλλες συναφείς ρυθμίσεις ο
αυριανός δικαστής. Προς το παρόν, σημασία έχει ότι ο νομοθέτης «τακτοποιεί»,
ας το πούμε έτσι, όχι υπέρ του πρασίνου.

Για τα αυθαίρετα θα περιοριστώ να πω ότι αυτό που προσπαθεί να επιτύχει από τη
μια πλευρά το νομοσχέδιο, δηλαδή να προλάβει νέες παρανομίες θεσπίζοντας
αυστηρές ποινές, το ακυρώνει με το μήνυμα που δίνει μια άλλη σειρά διατάξεών
του: αυθαιρετήστε και όλο και κάποτε θα τακτοποιηθείτε. Είναι ακριβώς το είδος
του μηνύματος που δίνει, σε περίοδο εντυπωσιακής κινητοποίησης της κυβέρνησης,
επιχειρήματα στους αντιπάλους της.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού
Δικαίου.