Φορολογικές ελαφρύνσεις – και μετά τι;

Μπορεί να συνδυαστεί μια πολιτική γενναιόδωρων κοινωνικών παροχών σε φτωχούς,
άνεργους και συνταξιούχους, με χαμηλά επίπεδα φορολόγησης;

Ευρώπη και ΗΠΑ ζουν τα τελευταία χρόνια, με αφορμή την οικονομική στασιμότητα,
στον πυρετό των φορολογικών ελαφρύνσεων. Τα μοντέλα που εφαρμόζονται δεν είναι
όλα ίδια.

Άλλοι μειώνουν τους φόρους στα υψηλά κυρίως εισοδηματικά κλιμάκια και στα
κέρδη, για να τονώσουν τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.

Άλλοι κάνουν ελαφρύνσεις σε όλη την κλίμακα των εισοδημάτων, για να αυξηθεί το
διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, να τονωθεί η ζήτηση και κατ’ επέκταση και
η παραγωγή.

H ελληνική κυβέρνηση αύξησε σε πρώτη φάση το αφορολόγητο όριο για να ευνοήσει
τα χαμηλά εισοδήματα, και τώρα μειώνει και τον συντελεστή σε κέρδη και υψηλά
εισοδήματα, για να τονώσει τις επενδύσεις.

«Δωρεάν γεύμα»;

Κοινός παρονομαστής, σε όλα τα μοντέλα, είναι η μείωση των φορολογικών εσόδων
(εκτός κι αν αντισταθμίζεται από έναν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, όπως εν μέρει
στην περίπτωση της Ελλάδας).

Όμως, τι γίνεται αύριο, όταν απομακρυνθεί ο πανικός της ύφεσης που υπαγορεύει
πολιτικές «έκτακτης ανάγκης»; Είναι σκόπιμο να διατηρηθούν οι χαμηλοί
φορολογικοί συντελεστές ή πρέπει και πάλι να αυξηθούν; Ο γνωστός
οικονομολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, Πολ Κρούγκμαν, έγραφε
την περασμένη εβδομάδα σε άρθρο του ότι στην πραγματικότητα το αποτέλεσμα των
φορολογικών ελαφρύνσεων στην τόνωση των επενδύσεων είναι αμφισβητήσιμο, ενώ το
σίγουρο είναι ότι θα οδηγήσει σε συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας. «Δεν υπάρχει
δωρεάν γεύμα», σημείωνε ο Αμερικανός καθηγητής, υποστηρίζοντας ότι πίσω από
την πολιτική για «λιγότερους φόρους» βρίσκεται η πολιτική για «λιγότερο
κράτος», που τελικά οδηγεί σε εξαθλίωση μεγάλης μερίδας του πληθυσμού.

Πώς απαντάμε στο ερώτημα

Ίσως στην Ευρώπη τα πράγματα να είναι λίγο διαφορετικά, καθώς το επίπεδο
φορολογίας είναι υψηλότερο από τις ΗΠΑ και το κράτος πολύ πιο εκτεταμένο και
ισχυρό.

Σε τελική ανάλυση, όμως, όλοι μας θα πρέπει αργά ή γρήγορα να απαντήσουμε στο
ερώτημα αν είναι πράγματι φιλολαϊκή μια πολιτική υπέρ όλο και περισσότερων
φορολογικών ελαφρύνσεων, δηλαδή λιγότερου κράτους.

Θα αναγκαστεί άραγε σ’ αυτή την περίπτωση το κράτος να γίνει λιγότερο σπάταλο
ή απλώς θα περικοπούν οι παροχές στους μη έχοντες;

Y.Γ.: Φυσικά, σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οργιάζει η φοροδιαφυγή,
τα παραπάνω έρχονται σε δεύτερη μοίρα. Εκτός κι αν επικρατήσει η άποψη ότι η
φοροδιαφυγή είναι κι αυτή κίνητρο για επενδύσεις κι άρα καλά θα κάνουμε να μην
την πειράξουμε…