Διαστάσεις Tα λάθη της Λαϊκής Eνότητας

Εκείνη την ημέρα ο Σαλβαδόρ Αλλιέντε επρόκειτο να εξαγγείλει τη διεξαγωγή
δημοψηφίσματος. Θα το έχανε, θα παραιτιόταν και θα απέτρεπε έτσι το
πραξικόπημα. Αλλά τον πρόλαβαν τα τανκς.

«Ο Αλλιέντε ζει». Οι Χιλιανοί θυμούνται σήμερα μια χαμένη ευκαιρία

Στα τριάντα χρόνια που έχουν περάσει από το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον
πρόεδρο της Χιλής και βύθισε τη Χιλή στο σκοτάδι, έχουν καλλιεργηθεί αρκετοί
μύθοι. Ένας από αυτούς είναι ότι ο Αουγκούστο Πινοσέτ τα είχε οργανώσει όλα
από καιρό, κάτω από τη μύτη τού Αλλιέντε. Λάθος: ο Πινοσέτ πήγε με τους
πραξικοπηματίες την τελευταία στιγμή, ύστερα από μεγάλο προβληματισμό. Το
πραξικόπημα οργανώθηκε από το Ναυτικό, με τη βοήθεια βεβαίως της CIA. Ο
Αλλιέντε το περίμενε, πίστευε όμως ότι θα στασίαζαν άλλα σώματα του στρατού.
Και εμπιστευόταν πράγματι τον Πινοσέτ, τον οποίο είχε άλλωστε διορίσει ο ίδιος
αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων έναν μήνα νωρίτερα.

Ο άνθρωπος που αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια είναι ένας ιστορικός ηγέτης της
λατινοαμερικανικής Αριστεράς, ο Λουίς Κορβαλάν. Αρχηγός τότε του
Κομμουνιστικού Κόμματος της Χιλής, ο Κορβαλάν κατάφερε να μείνει κρυμμένος
μόνο δύο εβδομάδες. Στις 27 Σεπτεμβρίου του 1973 συνελήφθη και έμεινε για 52
ημέρες σε απόλυτη απομόνωση. Αντίθετα με τον γιο του, που βασανίστηκε μέχρι
θανάτου, ο ίδιος δεν κακοποιήθηκε. Όταν βγήκε όμως από την απομόνωση, ήταν
κουρέλι. Τρία χρόνια αργότερα πρωταγωνίστησε σε μια από τις πιο θεαματικές
ανταλλαγές κρατουμένων του Ψυχρού Πολέμου. Παραδεχόμενη για πρώτη φορά ότι
είχε πολιτικούς κρατουμένους, η Σοβιετική Ένωση δέχθηκε να απελευθερώσει τον
διαφωνούντα Βλαντίμιρ Μπουκόφσκι, με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση του Κορβαλάν.
Ο τελευταίος πήγε στη Μόσχα, όπου έμεινε έξι χρόνια προτού επιστρέψει παράνομα
στη Χιλή για να οργανώσει την αντίσταση.

H 11η Σεπτεμβρίου 1973, λέει στην Κοριέρε ντέλα Σέρα ο 87χρονος σήμερα
Κορβαλάν, δεν αποτέλεσε μόνο την αρχή μιας τραγωδίας, αλλά και μια πολιτική
ήττα της χιλιανής Αριστεράς. Στα τρία χρόνια της Λαϊκής Ενότητας έγιναν πολλά
λάθη. Ο Αλλιέντε δεν κατάλαβε ότι ένας συνασπισμός που εκλέγεται με 35% δεν
μπορεί να κάνει την επανάσταση. Χρειάζονται συμμαχίες. Το Κομμουνιστικό Κόμμα
επέμενε τότε ότι έπρεπε να υπάρξει συνεργασία με τους χριστιανοδημοκράτες, οι
οποίοι δεν μετείχαν στην κυβέρνηση αλλά είχαν ψηφίσει τον Αλλιέντε και είχαν
υποστηρίξει την εθνικοποίηση του χαλκού. Επικράτησαν όμως οι απόψεις των
εξτρεμιστών. H Λαϊκή Ενότητα απομονώθηκε και οι χριστιανοδημοκράτες, που
περιείχαν ορισμένα προοδευτικά στοιχεία, πέρασαν στην άλλη όχθη και
υποστήριξαν το πραξικόπημα.

Το πραξικόπημα στη Χιλή αποτέλεσε ένα μάθημα για την ευρωπαϊκή Αριστερά, ή
τουλάχιστον για το φωτισμένο κομμάτι της. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Ενρίκο
Μπερλινγκουέρ εξήγγειλε τον δικό του ιστορικό συμβιβασμό, πιστεύοντας ότι έτσι
θα μπορούσε επιτέλους η Αριστερά να φτάσει στην εξουσία. Διαφώνησαν όμως –
μεταξύ άλλων – οι Ερυθρές Ταξιαρχίες. Κι όταν τα τείχη έπεσαν και η Αριστερά
εκπλήρωσε το όνειρό της, αποδείχθηκε άτολμη και λίγη. Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση.