AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή H Σμύρνη ζει το Όνειρο

Σμύρνη, 2 Μαΐου 1919. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος με όλο τον κλήρο και με τον πρόεδρο του Πατριωτικού Ιδρύματος, Π. Μαζαράκη, περιμένουν στην προκυμαία την αποβίβαση του Ελληνικού Στρατού. (Φωτογραφικό Αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών – αδημοσίευτη φωτογραφία)

Xαράματα της 2ας Μαΐου η ομίχλη, που κάλυπτε το λιμάνι της Σμύρνης,
άρχισε να διαλύεται. Μηχανικοί και εργάτες εργάζονται πυρετωδώς για την
ολοκλήρωση των προπαρασκευών για την απόβαση μπροστά στη «Λέσχη των
Κυνηγών» και στην «Πούντα». Στα τυπογραφεία της «Αμάλθειας»
οι προκηρύξεις του αρχηγού του Ελληνικού Στρατού, συνταγματάρχη του
πυροβολικού, N. Ζαφειρίου, καθώς και το μήνυμα του Μητροπολίτη
Χρυσοστόμου, που γνωστοποιούσαν την επικείμενη απόβαση του Ελληνικού
Στρατού, είναι έτοιμες να διανεμηθούν στον πληθυσμό της πόλης.

Με το πρώτο φως της ημέρας οι καπνοί από τις τσιμινιέρες των 18 ελληνικών
οπλιταγωγών διαγράφονται στο βάθος του κόλπου του Νυμφαίου. Την ίδια στιγμή
κοινοποιείται σε αξιωματικούς και οπλίτες η ημερήσια διαταγή του πρωθυπουργού
Ελευθερίου Βενιζέλου.

– Αποφασίσθηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις για την εξασφάλιση της τάξης,
η κατάληψη της Σμύρνης από τον Ελληνικό Στρατό.

«Αποστολή, τιμητικωτέρα της οποίας σπανίως ανετέθη εις
τμήμα του εθνικού στρατού, καθ’ όλην την μακράν του
ιστορίαν».

Στις 7.30′ τα ελληνικά μεταγωγικά εισέρχονται το ένα μετά το άλλο στο λιμάνι
της Σμύρνης. Το πλοίο της γραμμής «Πατρίς» πλησιάζει στην αποβάθρα. H
σάλπιγγα ηχεί από τη γέφυρα. Οι σειρήνες των άλλων πλοίων απαντούν. Ο
Μητροπολίτης Χρυσόστομος στην προκυμαία με όλο τον κλήρο ευλογεί τους
αποβιβαζόμενους Ευζώνους. Ο ελληνικός πληθυσμός παραληρεί από ενθουσιασμό,
ζητωκραυγάζει υπέρ του Βενιζέλου και τους Έθνους. Ζει το Όνειρο. H
Μεγάλη Εξόρμηση στην κορύφωσή της…

Μήπως η αποστολή αυτή στη «Γη της Ιωνίας» δεν έφερνε μαζί της τον
αντικατοπτρισμό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπως έχει μετεξελιχθεί στη
Μεγάλη Ιδέα; Το Όνειρο όμως αυτό ήταν πραγματοποιήσιμο με
διασπασμένο το εσωτερικό μέτωπο, διαιρεμένο τον ελληνικό λαό;
Αλλά και οι ιδιαίτερες αντικειμενικές συνθήκες της εποχής έδιναν ελπίδες
επιτυχίες στην επικίνδυνη αυτή επιχείρηση;

– «Οι “σύμμαχες” μεγάλες δυνάμεις – παρατηρεί ο ιστορικός του
Νέου Ελληνισμού, Απόστολος Βακαλόπουλος – έσπρωχναν την Ελλάδα σε
μία περιπέτεια, στην οποία όχι μόνο δεν ήταν πρόθυμες να τη
βοηθήσουν, αλλά αντιθέτως να κάνουν το παν για να την
καταστρέψουν, εφόσον τα συμφέροντά τους αντιστρατεύονταν στα
δικά της. Όπως και αν έχει το θέμα, οι Έλληνες
βρίσκονταν στη Μικρά Ασία, ενώ μέσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη
επέρχονταν απροσδόκητα γρήγορες μεταβολές που θα αναστάτωναν την πολιτική κατάσταση…».

Πηγές

Ι. Πηγές ως προς τις μαρτυρίες:

1. H Έξοδος, Τόμ. A’: Μαρτυρίες από τις επαρχίες των δυτικών
παραλίων της Μικρασίας. Πρόλογος: Γ. Τενεκίδης. Εισαγωγή, επιλογή
κειμένων, επιμέλεια: Φ.Δ. Αποστολόπουλος, Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών,
1980.

2. H Έξοδος, Τόμ. B’: Μαρτυρίες από τις επαρχίες της
Κεντρικής και Νότιας Μικρασίας. Εισαγωγή – εποπτεία: Πασχάλης M.
Κιτρομηλίδης. Επιμέλεια: Γιάννης Μουρέλος, Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών
Σπουδών, 1982.

3. H Έξοδος, Τόμ. Γ’ και Δ’: Μαρτυρίες από τις επαρχίες του
Παράλιου και Μεσογειακού Πόντου, Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.
(Υπό έκδοση)

II. Πηγές ως προς τις φωτογραφίες:

1. Φωτογραφικό Αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.

2. [OCTAVE MERLIER]

Ο τελευταίος Ελληνισμός της Μικράς Ασίας. Το έργο του Κέντρου
Μικρασιατικών Σπουδών, 1930 – 1973, Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών
Σπουδών, 1974.

3. Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Εξήντα πέντε χρόνια
επιστημονικής προσφοράς. Αποτίμηση και Προοπτική. Πρόλογος –
επιμέλεια: Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης, Αθήνα, Κέντρο
Μικρασιατικών Σπουδών, 1996.

4. Υπουργείο Πολιτισμού / Διεύθυνση Λαϊκού Πολιτισμού – Κέντρο
Μικρασιατικών Σπουδών – Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της

Ελλάδος, Ο τελευταίος Ελληνισμός της Μικράς Ασίας [Εθνικό Ιστορικό
Μουσείο, 2 Δεκεμβρίου 2002 – 18 Απριλίου 2003], Αθήνα, 2002.