ΣTIBEN KINΓK Mπεστσελερίστας εναντίον «σοβαρών»

«Οι σνομπ λογοτέχνες πουλάνε εκατομμύρια και πλουτίζουν, εκείνοι των βιβλίων τσέπης που ταιριάζουν για αναγνώσεις στην παραλία έχουν μείνει πίσω και μαραζώνουν από φτώχεια», γράφει στους «Times» ο μετρ του μυστηρίου Στίβεν Κινγκ, καταρρίπτοντας τους μύθους για τα μπεστ σέλερ και τους συγγραφείς τους

Ο πιο καλτ συγγραφέας ιστοριών θρίλερ και μυστηρίου Στίβεν Κινγκ εξέφρασε τις
απόψεις του με στοιχεία και αριθμούς στο κείμενο που δημοσίευσε η αγγλική
εφημερίδα «Times», κάνοντας επίθεση στους συμπατριώτες του, Αμερικανούς
λογοτέχνες, που κρατάνε απόσταση από τους επιτυχημένους συγγραφείς των μπεστ
σέλερ. Και αποκάλυψε ότι οι λογοτέχνες των υψηλών νοημάτων, των βαθέων
συλλογισμών και των σκληρών εξωφύλλων πολυσέλιδων βιβλίων δεν είναι παρά
σύγχρονοι επιχειρηματίες. Οι οποίοι επενδύουν τα κέρδη από τις πωλήσεις των
βιβλίων τους σε κτηματομεσιτικές δραστηριότητες ή σε επιχειρήσεις των μίντια.
Κι αφού καταφέρουν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο καλών σχέσεων με τις εφημερίδες
που δημοσιεύουν εβδομαδιαίες στήλες, που παρακολουθούν την κίνηση των μπεστ
σέλερ εξασφαλίζουν στα βιβλία τους μία θέση σε αυτές τις «έγκυρες» πηγές
μέτρησης της επιτυχίας ενός λογοτεχνικού έργου.

Ο Κινγκ μπαίνει άμεσα στο θέμα ήδη από το τίτλο που δίνει στο άρθρο του: «Τα
αληθινά στοιχεία για χαμένους σαν και του λόγου μου». Με αφορμή τη συλλογή
δοκιμίων του Τζόναθαν Φράνζεν «How to Be Alone» και μετά την αποδοχή που
εισέπραξαν οι «Διορθώσεις» του, ο Στίβεν Κινγκ τολμάει να εκφράσει τις
αντιρρήσεις του για τον Νεοϋορκέζο «που φαίνεται να ψιθυρίζει “είμαι
εξυπνότερος από εσένα, είμαι πιο σοφιστικέ από ό,τι εσύ, πιο πολυδιαβασμένος
από εσένα. Απλά, είμαι καλύτερος σου”. H βασική ιδέα στην οποία επιστρέφει ο
κύριος Φράνζεν σε αυτά τα δοκίμια είναι ότι η σοβαρή λογοτεχνία δεν εκτιμάται
πλέον στην Αμερική και ότι οι συγγραφείς αυτού του βεληνεκούς έχουν χάσει το
κοινό τους. Ότι ουσιαστικά μιλάνε μεταξύ τους και σε κανέναν άλλον».

Ο Στίβεν Κινγκ, λοιπόν, έκανε μία προσωπική έρευνα και διαπίστωσε ότι
οι εκτιμήσεις του Φράνζεν είναι αβάσιμες. «Αυτήν την εποχή ειλικρίνειας στην
οποία βρισκόμαστε, ποιος θα ήταν δημοφιλής συγγραφέας; Ενώ οι σνομπ λογοτέχνες
πουλάνε εκατομμύρια και πλουτίζουν, εκείνοι των βιβλίων τσέπης που ταιριάζουν
για αναγνώσεις στην παραλία έχουν μείνει πίσω και μαραζώνουν από φτώχεια.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τον “Οδυσσέα” του Τζέιμς Τζόις. Το 1998, πουλήθηκαν
μόνο στις ΗΠΑ 81 εκατομμύρια αντίτυπα, που σημαίνει πως ένα αντίτυπο αναλογεί
σε 3,5 Αμερικανούς. Και σε όρους πωλήσεων αυτά δηλώνουν πολλά κέρδη.
Αναρωτιέμαι λοιπόν πώς ένα έργο με τον χαρακτηρισμό “δύσκολο” κατόρθωσε να
πουλήσει τόσο μέσα σε έναν χρόνο. Αν και δυσκολεύομαι να δώσω μία οριστική
απάντηση, είναι ενδιαφέρον να σημειώσω ότι το μυθιστόρημα διδάσκεται σε
περισσότερα από 30 Γυμνάσια και 700 Λύκεια στην Αμερική. Αλλά όπως σημειώνει
σε ένα άρθρο του για τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας στα σχολεία ο Τζάστιν Ριβ,
«η συνήθεια της κλασικής λογοτεχνίας από τη στιγμή που έχει σχηματιστεί είναι
τόσο δυνατή όσο το κάπνισμα και το ποτό, που δεν κόβεται».

Με το ίδιο σκεπτικό, εξηγεί ο Κινγκ, ο «Ήσυχος Αμερικανός» του Γκράχαμ
Γκριν πούλησε πέρυσι 110 εκατομμύρια αντίτυτα. Ενώ η κίνηση του Τζόναθαν
Φράνζεν να αρνηθεί να εμφανιστεί στο τηλεοπτικό σόου της Όπρα Γουίνφρεϊ ίσως
να βοήθησε τις πωλήσεις των «Διορθώσεων», που έφτασαν τα 80 εκατομμύρια.
«Σίγουρα», γράφει ο Κινγκ, «τέτοια νούμερα πωλήσεων καταρρίπτουν την ιδέα ότι
οι σοβαροί μυθιστοριογράφοι ζούνε στην ένδεια. Για παράδειγμα, ο Γουίλιαμ X.
Γκας μετοίκησε στο Νασάου, διάσημο φορολογικό παράδεισο. Την περασμένη χρονιά
ο κύριος Φράνζεν αγόρασε αθόρυβα ένα νησί στον Νότιο Ειρηνικό. Και σύμφωνα με
το περιοδικό “Forbes”, το φθινόπωρο του 2000 ο γνωστός Νεοϋορκέζος
επιχειρηματίας Ντόναλντ Τραμπ πολύ διακριτικά απέκτησε συνέταιρο στα
οικονομικά του τη συγγραφέα Τζόις Κάρολ Όουτς και ο Επιχειρηματικός Όμιλος
Τραμπ μετονομάστηκε σε Επιχειρήσεις Μολβάνεϊ».

Ο Στίβεν Κινγκ παρουσιάζει και άλλα στοιχεία με τα οποία αμφισβητεί «τους
μορφωμένους συγγραφείς βοώντας εν τη ερήμω». Παραθέτει ένα απόσπασμα από
συνέντευξη του Κόρμακ ΜακΚάρθι, που λέει ότι αντί να ετοιμάζει το νέο του
βιβλίο πέρασε περισσότερο χρόνο με τους εφοριακούς «αν και δεν υπήρχε τίποτα
το επιλήψιμο στην απόκτηση του Ελ Πάσο. Ήταν μία σαφής μίσθωση εννέα χρόνων με
την επιλογή της αγοράς». Και ο συγγραφέας Ίαν Μακ Γιούαν εξηγεί ότι αγόρασε τη
δισκογραφική εταιρεία EMI όχι με το σκεπτικό μιας επαγγελματικής κίνησης, αλλά
ως «απόφαση καρδιάς».

Στη συνέχεια αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του μέσα από την πραγματικότητα
των συγγραφέων που προβάλλονται στις λίστες των μπεστ σέλερ. «H αλήθεια είναι
απλή: μία ισχυρή ομάδα “σοβαρών λογοτεχνών” έχει εξαγοράσει όλες τις μεγάλες
εφημερίδες και τις διευθύνσεις του Ίντερνετ που δημοσιεύουν λίστες με μπεστ
σέλερ. Κάθε μυθιστόρημα που θεωρείται “πολύ βαρύ” αποκλείεται από αυτές τις
λίστες. Γι’ αυτό, αν κάποιος ζητήσει για εξηγήσεις από την παρέα των Άνι
Προυλξ, Ντον Ντε Λίλο, Τζον Απντάικ, Σίνθια Ότζικ – οι οποίοι ελέγχουν την
εφημερίδα «Wall Street Journal» – θα πάρει την απόλυτη απάντηση: «Τζόγος,
συνάδελφε».

Σε μια δανεική Χάρλεϊ Ντέιβιντσον…

Πού βρίσκεται σήμερα ο Στίβεν Κινγκ; «Λοιπόν, συνάδελφοι, αφήστε να σας
εξηγήσω. Μπορεί να είδατε φωτογραφία μου πάνω σε μια παλιά μηχανή Χάρλεϊ
Ντέιβιντσον, αλλά ήταν δάνειο από μία συνεργασία με την εταιρεία. Μπορεί να με
έχετε δει στο τιμόνι μιας Μερσέντες-Μπεντζ, αλλά κι αυτό δάνειο ήταν. Το
αυτοκίνητο που πραγματικά βρίσκεται στην ιδιοκτησία μου είναι ένα παλιό
φορτηγό Ντοτζ Ραμ. Ζω, όπως και η πλειονότητα των συγγραφέων λαϊκών
μυθιστορημάτων, με μία μηνιαία επιταγή των 12.000 δολαρίων και σπάνια καθαρίζω
τον χρόνο μετά τους φόρους καμιά εκατοστή χιλιάδες δολάρια. Όσο για το
τελευταίο μου μυθιστόρημα “From a Buick 8”, πούλησε γύρω στα 1.000 αντίτυπα.
Προσωπικά, εύχομαι τα βιβλία μου να πουλούσαν περισσότερο. Ευτυχώς όμως οι
ταινίες τα ανεβάζουν. Χάρη στην ταινία του Φρανκ Ντάραμποντ “Πράσινο μίλι”, το
μυθιστόρημά μου πούλησε ακόμα 15.000 αντίτυπα. Όμως, το σημαντικότερο είναι
ότι η λογοτεχνία στην Αμερική ζει και είναι καλά και δεν χρειάζεται να
ανησυχεί γι’ αυτήν ο Τζόναθαν Φράνζεν. Αλλά κι αν συνεχίζει να ανησυχεί,
μπορεί να το κάνει οδηγώντας την Τζάγκουάρ του με προορισμό το χειμερινό
θέρετρο Βέιλ στο Κολοράντο, όπου συχνάζει κάνοντας σκι…».

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα