Δρόμοι

40 χρόνια…

… και παραπάνω έχουν περάσει από τότε που πολλά αφρικανικά κράτη απέκτησαν
την ανεξαρτησία τους και όμως όλη η Αφρική εξακολουθεί να συγκλονίζεται από
μια μακριά αλυσίδα συγκρούσεων. Από τη μια μοιάζουν με προέκταση των
συγκρούσεων της εποχής του διπολισμού και από την άλλη παρουσιάζονται με νέες
μορφές, ακόμη πιο σοβαρές. Τα κίνητρα είναι διαφορετικά, αλλά στο βάθος τους
υπάρχει παντού η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Το μοντέλο του
μετααποικιακού αφρικανικού κράτους βρίσκεται σε κρίση, είτε λόγω αδυναμίας των
τοπικών ηγεσιών είτε λόγω εξωτερικών πιέσεων. Το εξωτερικό χρέος εξανεμίζει
τον εθνικό πλούτο, ενώ οι ομοιόμορφες συνταγές προσαρμογής που επιβάλλει το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε καθεστώτα κάθε τύπου και χρώματος διαβρώνουν τη
λαϊκή αποδοχή των τοπικών κυβερνήσεων.

Ο πρώτος…

… «παγκόσμιος» πόλεμος της Αφρικής δεν λέει να τελειώσει: η Ουγκάντα και η
Ρουάντα, όποτε δεν πολεμούν μεταξύ τους, πολεμούν εναντίον του Κονγκό (Ζαΐρ)
για να ελέγξουν τα πλούτη της περιοχής του Κίβου. Στο Αφρικανικό Κέρας, όσο
κρατούσε ο πόλεμος, η Ερυθραία υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, την
ίδια ώρα που η αντίπαλή της Αιθιοπία εξοπλιζόταν από την Κίνα, τη Ρωσία και τη
Γαλλία. H ειρήνευση σε αυτό το πλαίσιο συμμαχιών και συμφερόντων είναι αδύνατη
και όπου αυτή επιτυγχάνεται είναι προσωρινή και συγκυριακή. Τη μια, ας πούμε,
οι Αμερικανοί θέλουν ειρήνη στο Κέρας και την άλλη πόλεμο, όπως πριν από πέντε
χρόνια, όταν νικούσε η Ερυθραία. H Βρετανία παρεμβαίνει στην πρώην αποικία της
Σιέρα Λεόνε, όπου διατηρεί συμφέροντα στα αδαμαντωρυχεία της χώρας, και
επιβάλλει μια πιο ισχυρή παρουσία των δυνάμεων του ΟΗΕ στην περιοχή. Αντίθετα,
η αμερικανική και βρετανική διπλωματία μπλοκάριζε τον ΟΗΕ στο Κίβου, όποτε
προωθούνταν εκεί οι αντάρτες από τη Ρουάντα και τη Ουγκάντα, που είναι
σύμμαχοι των ΗΠΑ.

Όλοι μιλούν…

… για ανθρωπιστικά κίνητρα, αλλά στην πραγματικότητα όλοι ακονίζουν τα όπλα,
πρόχειρα σε κάθε ευκαιρία για να μοιραστούν τα τεράστια πλούτη της πάμπτωχης
Αφρικής.

Στο Κονγκό…

… η ευρωπαϊκή ειρηνευτική δύναμη αναλαμβάνει μεγάλο ρίσκο, στην πρώτη της
διεθνή αποστολή. Αντίθετα, οι Αμερικανοί πεζοναύτες προτιμούν να περιμένουν
στα ανοιχτά της Δυτικής Αφρικής. Ώσπου να ξεκαθαρίσει η κατάσταση στη Λιβερία
και να σταματήσουν οι μάχες, στέλνουν στο πόδι τους Νιγηριανούς
«κυανόκρανους». H μοιρασιά της Αφρικής άρχισε την Εποχή των Ιστίων (1450-1850)
και συνεχίστηκε την Εποχή του Ατμού (1850-1950). Στην Εποχή της
Παγκοσμιοποίησης (από το 1990), που κυριότερο χαρακτηριστικό της είναι η
αμερικανική επέκταση, φαίνεται να επιχειρείται η ανακατανομή της ηπείρου.
Άραγε θα τα «βρουν» σε αυτό οι ευρωπαϊκές δυνάμεις με τους Αμερικανούς, όπως
τα είχαν βρει μεταξύ τους το 1878, στο Συνέδριο του Βερολίνου; Ή μήπως θα
δούμε στην Αφρική την πρώτη μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στη μοναδική υπερδύναμη
και τη μελλοντική υπερδύναμη;