TPITH AΠOΨH Tο ξεθώριασμα του Mπλερ

«Blair’s blur»: στα αγγλικά θα μπορούσε να είναι και λογοπαίγνιο. Είναι όμως
κυρίως το μεγάλο πολιτικό μάθημα του καλοκαιριού, ίσως και όλης της χρονιάς. H
ραγδαία κάθοδος στην αναξιοπιστία και την αντιδημοτικότητα του Ευρωπαίου
εκείνου ηγέτη που περισσότερο καυχιόταν ότι είχε συλλάβει το πνεύμα και τις
ανάγκες της εποχής. H αποκάλυψη της κενότητας και της επικινδυνότητας μιας
πολιτικής υπερκινητικότητας που στόχο έχει να εντυπωσιάζει και να διατηρεί
συνεχώς την πρωτοβουλία και όχι να απαντά στα προβλήματα με βάση σταθερές
αρχές. H βαθιά αίσθηση μιας μεγάλης χαμένης, σε διεθνές επίπεδο, ευκαιρίας,
όχι μόνο λόγω του ιδιόρρυθμου κύρους της Μεγάλης Βρετανίας ως χώρας, ούτε λόγω
των αναμφισβήτητων προσόντων του Τόνι Μπλερ ως πολιτικής προσωπικότητας, αλλά
κυρίως επειδή συμπαρέσυρε στην πτώση του μια κρίσιμη έκφανση της σύγχρονης
σοσιαλδημοκρατίας.

Εν μέσω ζητημάτων όπως η απόφαση και οι όροι συμμετοχής της Βρετανίας στον
πόλεμο του Ιράκ, οι ευθύνες στην αυτοκτονία του γιατρού Κέλι και η σύγκρουση
με το καμάρι της παγκόσμιας τηλεοπτικής δημοσιογραφίας, το Μπι-Μπι-Σι, η
απάντηση στο ερώτημα «Ποιος θυμάται ακόμα τον Τρίτο Δρόμο;» μοιάζει ίσως
περιττή. Κι όμως, η ευρύτερη συνέπεια των ενεργειών του Βρετανού πρωθυπουργού
αυτούς τους τελευταίους μήνες ήταν η αυτο-ακύρωση αυτής ακριβώς της
προσπάθειας μετεξέλιξης του σοσιαλισμού σε έναν πιο πρακτικό και λιγότερο
μεγαλόστομο οδηγό για την άσκηση της εξουσίας. Λίγοι στον κόσμο εμπιστεύονταν
τον Μπλερ, πολλοί όμως είχαν την προσοχή τους στραμμένη στην τύχη του
κυβερνητικού του πειράματος. Γιατί όσο κι αν η βάση από την οποία εκκινούσε (η
οικονομία της αγοράς είναι μια πραγματικότητα, αλλά το ίδιο και ο ρόλος του
Κράτους εντός της οικονομίας) ήταν υπερβολικά απλοποιητική σε σχέση με
πραγματικά πολιτικά διλήμματα, η λογική της αντικαθρέφτιζε πειστικά τον αγώνα
του σύγχρονου σοσιαλισμού να περιχαρακώσει τον πυρήνα του (την κατανομή της
συλλογικής προσπάθειας) και να ανανεώσει το μήνυμά του (η αδικία δεν είναι
ανίκητη). Μόνο που για να επιτευχθεί αυτός ο «εκσυγχρονισμός» ήταν απαραίτητο
να στηρίζεται και να αναδεικνύει τις βασικές αρχές του δημοκρατικού
σοσιαλισμού: την ειρήνη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ειλικρίνεια των
κυβερνώντων και τον σεβασμό των κυβερνωμένων. Καταπατώντας τις όλες, ο Μπλερ
έγινε από ελπίδα ανανέωσης του σοσιαλισμού, αρνητής ενός συγκεκριμένου τρόπου
πραγμάτωσής του.

Αυτό βέβαια μπορεί να έχει και τα θετικά, για την Αριστερά, σημεία του: η
πτώση της θεωρίας ότι σημασία έχει μόνο η «ευέλικτη» πολιτική πράξη, μπορεί να
συμβάλει στη συνειδητοποίηση ότι σοσιαλισμός χωρίς κάποιον, αναχρονιστικό
έστω, ιδεαλισμό, χωρίς αναφορά στις ιστορικές ρίζες και στους ιστορικούς
στόχους του, δεν είναι σοσιαλισμός και είναι, αργά ή γρήγορα, καταδικασμένος.
Το τίμημα που πληρώνει όμως η Βρετανία και η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία είναι
ιδιαίτερα βαρύ. Μετά τον ιστορικό κύκλο, στη δεκαετία του 1990, των
οικονομικών σκανδάλων, ο σοσιαλισμός ξανά αυτοτραυματίζεται συνδεόμενος με τον
καιροσκοπισμό. H επιλογή του Τύπου ως αποδιοπομπαίου τράγου και, δυνάμει,
αντιπάλου είναι ικανή να πυροδοτήσει εκλογικά και πολιτικά ανακλαστικά που
μπορούν να αμαυρώσουν κατακτήσεις γενεών και γενεές κατακτήσεων. H
προαναγγελθείσα ήδη «αναδίπλωση στο εσωτερικό» είναι πιθανότατο να σβήσει τις
τελευταίες ελπίδες πλήρους ευρωπαϊκού βηματισμού της Γηραιάς Αλβιώνος. H
σύζευξη, τέλος, της «σοσιαλιστικής» Βρετανίας με τη συγκεκριμένη ηγετική ομάδα
των ΗΠΑ προσφέρει ανέλπιστα επιχειρήματα στους οπαδούς της εξάλειψης των
διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στις πολιτικές οικογένειες. Οι Βρετανοί
Εργατικοί μόνο ως αντι-παράδειγμα μπορούν πλέον να έχουν κάποια χρησιμότητα
για την ευρωπαϊκή Αριστερά.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.