Δρόμοι

Τα γκραφίτι…

… αυτά τα παράξενα σχέδια που γράφουν κάποιοι ανώνυμοι πάνω σε τοίχους και
αλλού, πολλοί τα βλέπουν με αποστροφή, όταν το μάτι τους πέφτει πάνω σε
άσεμνες φράσεις και εικόνες. Υπάρχουν, όμως, και άλλα γκραφίτι, που μοιάζουν
με τοιχογραφίες οι οποίες μάλλον εξωραΐζουν παρά υποβαθμίζουν το περιβάλλον.
Πολλοί διαφημιστές προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τα γκραφίτι, προσφέροντας
στους καλλιτέχνες του δρόμου συμβόλαια για να εργαστούν μαζί τους. Ένας από
αυτούς τους καλλιτέχνες είναι ο διαβόητος Μπάνσκι, που έχει γεμίσει με έργα
του τους τοίχους του Λονδίνου (και όχι μόνο τους τοίχους, αλλά και αυτό το
«τροποποιημένο» αστυνομικό πουλμανάκι που βλέπουμε στη φωτογραφία).

Τα περισσότερα…

… γκραφίτι γίνονται παράνομα, νύχτα, βιαστικά. Οι κάτοικοι μιας περιοχής
διακοσμούν έτσι ένα περιβάλλον που πάνω του δεν ασκούν καμιά εξουσία. Είναι
σαν να του βάζουν τη σφραγίδα τους για να το νιώσουν δικό τους. Και συνήθως το
κάνουν σε υποβαθμισμένες περιοχές. H γοητεία αυτών των έργων δεν βρίσκεται σε
καθένα ξεχωριστά, αλλά στο πώς αυτό «συνεργάζεται» με άλλα που έρχονται να
προστεθούν δίπλα και από πάνω, στο πώς δένει με την επιφάνεια που πάνω της
κάθεται, με το τούβλο, το τσιμέντο, το ξύλο ή το μέταλλο, παλιό ή καινούργιο,
στεγνό ή υγρό. Όλα αυτά τα έργα κάποτε θα ξεφτίσουν, θα θαφτούν κάτω από άλλα,
θα σβηστούν από τις Αρχές, θα γκρεμιστούν μαζί με τους τοίχους, θα ξεχαστούν
μαζί με τους ανθρώπους που έμεναν πίσω τους.

H μόδα…

… στη δεκαετία του 1980, μαθαίνουμε από τον Τζούλιαν Στάλαμπρας στην
«Ίβνινγκ Στάνταρντ», ήταν κάποια από αυτά τα γκραφίτι να μπαίνουν στις
γκαλερί. Μα εκεί σαν κάτι να έχαναν από την ικμάδα τους. Και κάτι από το ήθος
τους. Γιατί το να κάνεις εφήμερα και μερικές φορές ανεπιθύμητα δώρα στον κόσμο
δεν συμβιβάζεται με το να κάνεις μόνιμα και εμπορικά έργα για να τα βάζει
κάποιος σε κάδρο στο σαλόνι του. Δεν υπάρχει χειρότερη κατάληξη για τους
ανώνυμους καλλιτέχνες των τοίχων και των δρόμων, από το να στερηθούν το φυσικό
περιβάλλον τους.

Στη Νέα Υόρκη…

… ο πρώην δήμαρχος Ράντολφ Τζουλιάνι είχε ξεκινήσει εκστρατεία για να
καθαρίσει από τα γκραφίτι τους δρόμους και κυρίως τα τρένα της πόλης. Τα
παιδιά με το σπρέι στο χέρι ρίσκαραν τη σύλληψη ή και τη σωματική τους
ακεραιότητα, διακοσμώντας βαγόνια ή ακόμη και ολόκληρα τρένα με ζωγραφιές, που
έστω και για μία μόνο μέρα ταξίδευαν σε παραμελημένες γειτονιές, συχνά
κερδίζοντας τον θαυμασμό των κατοίκων, ώσπου να σβηστούν από τους καθαριστές.
Έτσι είναι τα γκραφίτι. Εφήμερα. Και ο καλλιτέχνης του δρόμου το ξέρει.
Αντίθετα με πολλούς ζωγράφους που αναζήτησαν την αιωνιότητα μέσα σε ένα κάδρο,
χωρίς ποτέ κανείς να ακούσει γι’ αυτούς.