Διαστάσεις Οι πρωτιές της Λιβερίας

H στήλη τελεί σε σύγχυση. Να μπουν οι Αμερικανοί στη Λιβερία για να
σταματήσουν τις σφαγές ή να αφήσουν τους Λιβεριανούς να λύσουν με εθνικά
κυρίαρχο τρόπο τα εσωτερικά τους προβλήματα;

Στη Μονροβία. Ποιος θα σκουπίσει τα δάκρυα από τα μάτια αυτού του παιδιού;

H Λιβερία είναι μια χώρα με κάποιες ιδιορρυθμίες και πολλές πρωτιές. Πρώτα απ’
όλα, ιδρύθηκε (το 1822) από μια φιλανθρωπική οργάνωση (την American
Colοnisation Society) για να στεγάσει σκλάβους που είχαν απελευθερωθεί.
Απέκτησε την ανεξαρτησία της πολύ νωρίς, μόλις το 1847, έναν αιώνα πριν από
τις περισσότερες άλλες αφρικανικές χώρες. Ήταν η πρώτη χώρα που γνώρισε τη
μονοκομματική δικτατορία, το 1869, έναν χρόνο πριν γεννηθεί ο Λένιν. Ήταν
επίσης η πρώτη χώρα που εφάρμοσε το απαρτχάιντ, πολύ πριν από τους Αφρικάνερ:
οι απόγονοι των σκλάβων καταπίεζαν για πολλές δεκαετίες τους «ιθαγενείς».
Έπρεπε να έλθει το 1980 για να πάρουν οι τελευταίοι την εκδίκησή τους: ο
λοχαγός Σάμιουελ Ντόου, που προερχόταν από τη μικρή και φτωχή εθνότητα των
Χραν, σκότωσε και ξεκοίλιασε τον πρόεδρο Τόλμπερτ στο κρεβάτι του, και στη
συνέχεια έβαλε να εκτελέσουν δημοσίως ολόκληρη την κυβέρνηση σε μια παραλία
της Μονροβίας.

Ο Ντόου ήταν ο άνθρωπος των Αμερικανών: η Ουάσιγκτον είχε το ελεύθερο να
προσγειώνει όποτε ήθελε τα αεροπλάνα της και να ανεφοδιάζει τα πλοία της, με
αντάλλαγμα να κλείνει τα μάτια στις ωμότητες του καθεστώτος. Δεν μπόρεσε όμως
να σώσει τον προστατευόμενό της από ένα φρικτό θάνατο: οι αντάρτες τον
πυροβόλησαν στα πόδια και τον μετέφεραν στο λιμάνι της Μονροβίας, όπου του
έκοψαν τα αυτιά και τον άφησαν να πεθάνει. Το βασανιστήριο αυτό, που
μαγνητοσκοπήθηκε και κυκλοφορούσε για χρόνια στα καφενεία της πρωτεύουσας,
ήταν το σύμβολο ενός τρομακτικού εμφυλίου πολέμου, με τον οποίο εγκαινιάστηκαν
οι σύγχρονοι πόλεμοι της Αφρικής (άλλη μια πρωτιά της Λιβερίας). Ενός πολέμου,
επιπλέον, πλήρως ιδιωτικοποιημένου: οι πολέμαρχοι συμπεριφέρονται ως
επιχειρηματίες, αμείβοντας τους στρατιώτες τους με ένα μέρος των λαφύρων.

Ο σημερινός πρόεδρος, ο Τσαρλς Τέηλορ, παρομοιάζεται από πολλούς με τον Σαντάμ
Χουσεΐν ή τον Μιλόσεβιτς. Στην πραγματικότητα, επισημαίνει η
Λιμπερασιόν, δεν είναι παρά το προϊόν και η κινητήρια δύναμη ενός
περιφερειακού χάους που μεταδίδεται σαν καρκίνος. Από το 1997 που ανέλαβε την
εξουσία, και αφού αποτέλειωσε τη Λιβερία, άρχισε να σπέρνει διχόνοιες στις
γειτονικές χώρες. Σήμερα εισπράττει τους καρπούς αυτής της πολιτικής. Ο μόνος
που μπορεί να σταματήσει το δράμα αυτού του λαού είναι ο αμερικανικός στρατός.
Αλλά ο πρόεδρος Μπους διστάζει. Δεν αντέχει να εμπλακεί και σε νέα περιπέτεια
μετά το Αφγανιστάν και το Ιράκ, πολύ περισσότερο που οι ψηφοφόροι του δεν
δίνουν δεκάρα για την τύχη μιας άγνωστης και μακρινής αφρικανικής χώρας. Ακόμη
και οι πληροφορίες για σχέσεις του Τέηλορ με την αλ-Κάιντα δεν φαίνεται να τον
συγκινούν. Άσε που δεν θα μπορούσε να (ξανα)πουλήσει ένα τέτοιο σενάριο στους
συμπατριώτες του…