H ιεροτελεστία της αγοράς ενός… κοτόπουλου
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά  |
 |
Λαχώρη 26/7/86. Πάρα πολύ φαγητό, πάρα πολύ τσάι, πάρα πολλή ανάπαυση στο
κρεβάτι, πάρα πολλά μπάνια. Γράφω υπό τον παγωμένο κλιματισμό στο σχεδιαστήριο
του Μοζαφάρ. Ακούω Μότσαρτ, φοράω καθαρά ρούχα και το σημειωματάριο αναπαύεται
σ’ ένα γραφείο Λουδοβίκου ΙΔ’. Ο Μοζαφάρ είναι ξαπλωμένος σε ένα ντιβάνι στην
άλλη άκρη του δωματίου. Κατά διαστήματα διαβάζει φωναχτά αποσπάσματα από το
χαρτόδετο βιβλίο του: Λεονάρντο ντα Βίντσι του Φρόυντ. Σ’ αυτό το απίθανο
περιβάλλον η τελευταία βδομάδα πέρασε με ανάπαυση. Φαντάζει κοπιαστικό ακόμα
και να βγω έξω στην πισίνα. Για κάθε καπρίτσιο φροντίζουν οι υπηρέτες του
Μοζαφάρ, που υπάρχουν εδώ σε σχεδόν βικτοριανές ποσότητες: ακόλουθοι, οδηγοί,
ντερζί, μάλι, ντόμπι, μάγειροι και σοφέρ.
Μια περίπλοκη ιεραρχία βοηθάει να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας σε
τούτο το σπιτικό. Αν η μπεγκούμ Κουζιλμπάς επιθυμεί να αγοράσει ένα κοτόπουλο
από το παζάρι, λαμβάνει χώρα μια περίπλοκη ιεροτελεστία. Πρώτα πρέπει να
καλέσει τον ακόλουθο που θα πάρει την παραγγελία. Ο ακόλουθος θα στείλει το
παιδί του μάγειρα στον γραμματέα, ο οποίος θα του δώσει το σωστό ποσό από
ρουπίες. Το παιδί του μάγειρα θα προσεγγίσει κατόπιν αυτόν που σκουπίζει, ο
οποίος θα πλησιάσει το μάλι που θα σταλεί στο παζάρι να διαπραγματευτεί την
αγορά με τον ξάδελφό του που έχει τον ορνιθώνα στο παζάρι. Στο στάδιο αυτό
μπορεί η μπεγκούμ να θυμηθεί πως έχει καλεσμένους και θα πει στον ακόλουθο ότι
θέλει όχι ένα αλλά τρία κοτόπουλα. Το παιδί τού μάγειρα θα ξεκινήσει πάλι. Θα
πλησιάσει ξανά τον γραμματέα, έπειτα θα βρει αυτόν που σκουπίζει, ο οποίος θα
βρει το παδί του μάλι και θα το στείλει να βρει τον τελευταίο. Στο τέλος, η
μπεγκούμ θα θυμηθεί πως ο Ινδός πρέσβης είναι χορτοφάγος, οι δύο προηγούμενες
παραγγελίες θα ακυρωθούν και θα σταλεί το άλλο παιδί του μάλι να φέρει πίσω
τους συναδέλφους του, ενώ ο τσόουκιντάρ θα πάει και θα αγοράσει λίγο νταλ,
ρύζι και πατάτες.
Τέτοιο κανάκεμα αμβλύνει τάχιστα κάθε απόφαση να συνεχιστεί το ταξίδι. H μέρα
αναχώρησης έχει αναβληθεί ήδη δύο φορές. H Λαχώρη είναι από τις πιο όμορφες
πόλεις που έχω δει ποτέ μου: Αν δεν ήταν εντελώς αντιαλκοολική, δεν θα έβλεπα
κάποιο λόγο να την αφήσω.
Ωστόσο, υπάρχουν άλλα πολύ σοβαρότερα προβλήματα στην αποστολή. Απλώς, δεν
έχουμε τις αναγκαίες άδειες για να πάμε ώς τον αυτοκινητόδρομο του Καρακοράμ ή
να περάσουμε στην Κίνα από το πέρασμα του Κουντζεράμπ. H πρεσβεία του Πακιστάν
στο Λονδίνο μάς είπε ότι το πρώτο έγγραφο μπορούσε να τακτοποιηθεί με
δυσκολία, αλλά, σύμφωνα με τον Κινεζικό Οργανισμό Τουρισμού (ο «οργανισμός»
είναι ποιητικός ευφημισμός), η δεύτερη άδεια ήταν σχεδόν αδύνατη: H έγκριση
δίνεται μόνο από το Πεκίνο, απαιτούνται τουλάχιστον έξι μήνες και χορηγείται
γενικά μόνο σε γκρουπ από υπερήλικες Αμερικανούς.
 |
|
Αριστερά: Στα παζάρια της Λαχώρης, με τους πάγκους γεμάτους με κάθε λογής |
Εν τούτοις, δεν χάθηκαν όλα. Πριν φύγουμε από τη Βρετανία, η Λόρα είχε
στείλει μια επιστολή για να εξασφαλίσει τη βοήθεια του μόνιμου υφυπουργού
Εξωτερικών. Έχω μπροστά μου την απάντηση. Είναι γραμμένη σε ένα κομμάτι παχύ,
έντονα ανάγλυφο χαρτί με ένα λιοντάρι κι ένα μονόκερο στην πάνω δεξιά γωνία.
Από το έγγραφο προκύπτει πως ο μόνιμος υφυπουργός Εξωτερικών είναι προσωπικός
φίλος της Λόρα. Προκύπτει επίσης πως η πρεσβεία στο Πεκίνο έλαβε οδηγίες να
έρθει σε επαφή με το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών και να κανονίσει μια άδεια
– εξπρές και πως η πρεσβεία στο Ισλαμαμπάντ περιμένει να μας βοηθήσει με τις
δημόσιες υπηρεσίες του Πακιστάν. Απ’ όλα τα θαύματα που είδα να επιτυγχάνει η
Λόρα τις προηγούμενες βδομάδες τούτο εδώ πρέπει να είναι το πιο εντυπωσιακό.
Έχω μπροστά μου ένα άλλο γράμμα. Το οργάνωσα εγώ (αν και με τις οδηγίες της
Λόρα). Αυτό το δεύτερο γράμμα είναι γραμμένο σε χαρτί τόσο παχύ, ώστε είναι
σχεδόν σαν περγαμηνή, και φέρει τον μεγάλο θυρεό του Κολεγίου Τρίνιτυ, στο
Κέμπριτζ. Αν το πιστέψουμε, οποιοδήποτε εμπόδιο στην αποστολή μας θα μπορούσε
να αποδειχτεί βαρύ πλήγμα στη μελέτη της Ανατολής, όπως την ξέρουμε:
Προς κάθε ενδιαφερόμενο:
H επιστολή αυτή συστήνει τον Ουίλιαμ Χάμιλτον – Νταλρίμπλ, φοιτητή του
Κολεγίου Τρίνιτυ στο Κέμπριτζ, ο οποίος ερευνά το ταξίδι του Μάρκο Πόλο και
την κατάσταση της Κίνας τον καιρό του Κουμπλάι Χαν. Κατά την παρούσα φάση
ολοκληρώνει την έρευνά του, ακολουθώντας το ταξίδι του Μάρκο Πόλο στο Πεκίνο.
H αποστολή του κ. Χάμιλτον – Νταλρίμπλ εξετάστηκε λεπτομερώς από επιτροπή
ακαδημαϊκών του Τρίνιτυ και του χορηγήθηκε μια μεγάλη υποτροφία από το κολέγιο
για να την αναλάβει. Ως εκπρόσωπος του κολεγίου αυτού, έχω τη χαρά να εγγυηθώ
για τους ακαδημαϊκοόυς σκοπούς της αποστολής και για τις προσωπικές αρετές των
μελών της. Τα συμπεράσματα από την αποστολή θα εκδοθούν σε μελέτη που
ελπίζουμε πως θα διευρύνει σημαντικά τη γνώση σχετικά με την ιστορία και τον
πολιτισμό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας τόσο στο Κέμπριτζ όσο και στην
Αγγλία συνολικά.
Ευελπιστώ πως θα παραχωρηθούν στον κ. Χάμιλτον – Νταλρίμπλ οι σχετικές άδειες
που μπορεί να χρειαστεί, ώστε να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το σημαντικό
ταξίδι του. Εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ, θα ήθελα να εκφράσω
ευγνωμοσύνη για οποιαδήποτε βοήθεια μπορέσετε να προσφέρετε στην αποστολή.
Σάιμον Κέινς (Δρ Σάιμον Κέινς MA PhD, FSA, FRHS Μέλος του Κολεγίου
Τρίνιτυ Πανεπιστημιακός λέκτωρ)
Κι αυτό, ο Θεός να τον ευλογεί, από έναν άντρα που του έδωσα μόνο πέντε
εργασίες σε μια ολόκληρη ακαδημαϊκή χρονιά, κι αυτές σχετικά με τους
Αγγλοσάξονες. H μπεγκούμ Κουιζιλμπάς συνέβαλε κι αυτή στη συλλογή μου, με την
ιδιότητά της ως υπουργού Υγείας, Ειδικής Εκπαίδευσης και Κοινωνικών Υπηρεσιών,
με μια επιστολή.
Όταν θυμάμαι ξανά εκείνο το διάστημα στη Λαχώρη, φέρνω πάντα με τον νου
μου την πόλη το σούρουπο. Είναι η καλύτερη ώρα της μέρας. Ο μεγάλος ινδικός
ήλιος κρέμεται πάνω από τους τρούλλους και τα τσατρί και τότε είναι που
προσέχεις τις μυρωδιές: τη γλυκιά βαριά οσμή από τις κοπριές που καίγονται,
μια πνοή από φυτά που τα έχει υγράνει ο μουσώνας, η μυρωδιά από τους
ιδρωμένους κούληδες. Στα παζάρια οι μπαρμπέρηδες ξυρίζουν τους επιχειρηματίες
και οι ντερζί είναι σκυμμένοι πάνω από τις ραπτομηχανές τους. Στις γωνίες
υπάρχουν φανταχτερά ταμπλό από κινηματογραφικές ταινίες, κάτω απ’ τα οποία
άντρες πουλάνε σαμόζα και φρούτα. Υπάρχουν κομπογιαννίτες, τσαγκάρηδες και
γυναίκες με μαύρες καλύπτρες από τσίτι. Υπάρχουν παντού παιδιά που πετάνε
αετούς και παίζουν κρίκετ, που τρέχουν πίσω από τις βοϊδάμαξες και κυνηγάνε τα
αδέσποτα σκυλιά. Τα περισσότερα απογεύματα περιπλανιόμασταν σ’ αυτά τα παζάρια
ή επισκεπτόμασταν τους κήπους Σαλιμάρ. Εγώ καθόμουν και έγραφα στο
σημειωματάριό μου, ενώ ο Μοζαφάρ μας μάθαινε τα ονόματα των δέντρων: ο
ευκάλυπτος, οι συκιές, οι κέδροι και οι μουριές. H Λου ζωγράφιζε.
Όμως το μέρος που με ενδιέφερε περισσότερο βρισκόταν στην άλλη άκρη από το
παζάρι Αναρκάλι, πέρα από την τρέλα των ρίκσα και την τρομερή, πυκνή
κυκλοφορία. Εκεί κυλούσε ο Ραβί και στις όχθες του, σε έναν περιφραγμένο κήπο,
υψωνόταν ο τάφος του Μογγόλου αυτοκράτορα Τζεχαγκίρ, του κατακτητή του κόσμου.
Με ενδιέφερε όχι επειδή ήταν ένας ιδιαιτέρως ωραίος τάφος (αν και ήταν), ούτε
επειδή ο Τζεχαγκίρ ήταν ιδιαιτέρως σημαντικός αυτοκράτορας. Το ενδιαφέρον
πήγαζε από τα κείμενα ενός από τους ταξιδιωτικούς ήρωές μου, του Τομ Κόριατ. Ο
«περιπατητής από το χωριό Οντκόουμπ», όπως ήθελε να είναι γνωστός, ήταν ένας
γελωτοποιός, ένας αστείος τύπος στην αυλή του Τζέιμς A’. Ήταν ονομαστός για
την «ακατάσχετη φλυαρία του» και σύμφωνα με κάποιο σύγχρονό του, «η τρέλα
φαινόταν στο πρόσωπό του». Ήταν όμως εκπληκτικός ως ταξιδιώτης και είναι ο
πρώτος Εγγλέζος που γνωρίζουμε ο οποίος επισκέφθηκε την Ασία απλώς για
διασκέδαση. «Έχω μια ακόρεστη δίψα να δω παράξενες χώρες», έγραφε, «άσκηση που
είναι σίγουρα η βασίλισσα όλων των ηδονών του κόσμου».
Παρ’ όλες τις γελοιότητές του, ο Κόριατ ήταν οξυδερκής ως παρατηρητής και
είναι αυτό το μείγμα από χιούμορ και ακριβείς λεπτομέρειες που κάνουν την
αφήγησή του τόσο ενδιαφέρουσα. H περιγραφή του για τον Τζεχαγκίρ είναι
αντιπροσωπευτική.
Αυτός ο τωρινός πρίγκιπας είναι πολύ πλούσιος άνθρωπος. Το χρώμα στο δέρμα του
δεν είναι ούτε άσπρο ούτε μαύρο, αλλά κάτι ανάμεσά τους… H σωματική του
κατασκευή είναι απλή, το ύψος του λίγο ανόμοιο με το δικό μου, αλλά πολύ πιο
ευτραφής από του λόγου μου… λένε ότι δεν έχει κάνει περιτομή, οπότε διαφέρει
απ’ όλους τους μωαμεθανούς πρίγκιπες που υπάρχουν στον κόσμο.
Στις «εξωτικές περιπλανήσεις» του ο Κόριατ έμαθε αραβικά, φαρσί,
ουρντού και ινδικά, και αυτές οι γλωσσικές του ικανότητες επέτρεψαν να
περιλάβει τις πικάντικες λεπτομέρειες από τα κουτσομπολιά του παζαριού που
ζωντανεύουν την εικόνα του για τη μογγολική Ινδία. Δίνει πολύ περισσότερη ζωή
στον αυτοκράτορα και στην αυλή του από οποιαδήποτε επίσημη ιστορία έχει
επιζήσει:
Μια μέρα τον χρόνο, για να ανακουφιστούν οι γυναίκες του βασιλιά, εισέρχονται
στο Μαχάλ όλες οι γυναίκες των εμπόρων με κάτι για να πουλήσουν σαν πανηγύρι.
Ο βασιλιάς λειτουργεί ως μεσάζων για τις γυναίκες του και με τα κέρδη του
φτιάχνει το φαγητό του το ίδιο βράδυ, χωρίς να είναι παρών κανένας άντρας.
Τώρα, αν παρατηρήσει ότι μπει κάτι με αρρενωπή όψη, ζηλεύει τόσο πολύ και
είναι τόση η μοχθηρία αυτών των ανθρώπων, ώστε μαχαιρώνονται από τον φόβο ότι
θα κάνουν κάτι κακό. Έτσι πετυχαίνει να δει όλες τις όμορφες θηλυκές της
πόλης. Σε ένα τέτοιο πανηγύρι βρήκε την πολυαγαπημένη του Νορμαχάλ.
H Νουρ Μαχάλ, το Φως του Παλατιού, ήταν ξακουστή για την ομορφιά της
και ξεχωριστή και ταλαντούχα γυναίκα. Δόκιμη ποιήτρια, σχεδίαζε εξαιρετικά
χαλιά και ήταν δεινή σκοπεύτρια (κυνηγούσε από ένα κλειστό χούντα στην πλάτη
ενός ελέφαντα).
Παρουσιάζεται επίσης πιστή και αφοσιωμένη σύζυγος. Ήταν όμως τόσο φιλόδοξη όσο
και όμορφη και δεν είχε κανέναν ενδοιασμό να χρησιμοποιήσει την επιρροή της
πάνω στον σύζυγό της για τους δικούς της σκοπούς. Σύμφωνα με τον σερ Τόμας
Ρόε, τον Άγγλο πρέσβη, «όλη η φροντίδα για κάθε πράγμα ή δημόσιο θέμα
εξαρτάται απ’ αυτήν, που είναι περισσότερο απρόσιτη απ’ οποιαδήποτε θεά ή
μυστήριο πρωτόγονης λατρείας». Όταν η επιρροή της πήρε τέλος με τον θάνατο του
Τζεχαγκίρ, η Νουρ Μαχάλ ασχολήθηκε με την ανέγερση του τάφου του συζύγου της
στη μέση ενός υπέροχου μογγολικού κήπου, που, όπως και σήμερα, πρέπει να
βρισκόταν πολύ μακριά από τη βουή της πόλης. Ίσως να ασχολήθηκε και με τον
σχεδιασμό του: Φυσικά οι γραμμές του είναι παρόμοιες με αυτές του άλλου τάφου
που παρήγγειλε η ίδια: του μαυσωλείου του πατέρα της Ιτμούντ αντ Νταούλα, που
βρίσκεται κοντά στο Ταζ Μαχάλ στην Άγκρα.
INFO
 |
Γουίλιαμ Νταλρίμπλ, «Στα Βήματα του Μάρκο Πόλο». Θα κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο
από τις Εκδόσεις Πατάκη.
Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα
Google news
