Δρόμοι

H Αλίκη…

… δεν ήταν η μοναδική που ανακάλυψε το κατώφλι της Χώρας των Θαυμάτων. Οι
ιερείς των Αζτέκων και οι Έλληνες φιλόσοφοι, οι ζωγράφοι της Αναγέννησης και
οι ήρωες του Σαίξπηρ, οι ταχυδακτυλουργοί του βαριετέ και οι σύγχρονοι
αστρονόμοι, όλοι τους πέρασαν μέσα από τον καθρέφτη. Στο βιβλίο «Καθρέφτη,
καθρεφτάκι μου», ο Μαρκ Πέντεργκαστ διηγείται τις ιστορίες τους. Όταν ο Σερ
Φράνσις Ντρέικ εξερευνούσε τη Γη, ο συμπατριώτης του Τζον Ντι, ο
πολυμαθέστατος σύμβουλος της Ελισάβετ, εξερευνούσε τη Γη των Αγγέλων. Για
οδηγό του είχε πάρει τον Έντουαρντ Κέλι, που ήταν ειδικός στην αρχαία τέχνη
της καθρεφτομαντείας. Μολονότι ο Ντι ποτέ δεν είδε άγγελο με τα ίδια του τα
μάτια, πίστεψε απόλυτα στα οράματα του Κέλι – τόσο που έλαβε το «μήνυμα» ενός
αγγέλου και κατηγόρησε ως αμαρτωλό τον Ροδόλφο B’, αυτοκράτορα της Αγίας
Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Έτσι, ο Ντι όχι μονάχα έπαιξε το κεφάλι του, αλλά και
την αθανασία της ψυχής του. H Καθολική Εκκλησία καταδίκασε την καθρεφτομαντεία
ως μαγεία.

Τα ταξίδια…

… στην απαγορευμένη χώρα του καθρέφτη πάντα ήταν επικίνδυνα. Ακόμη και
σήμερα δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε τα μυστήριά του. Μέχρι τον δέκατο έκτο
και δέκατο έβδομο αιώνα, λέει η Μέλοντι Χερ στη «Σαν Φρανσίσκο Κρόνικλ», οι
καθρέφτες δεν ήταν αυτό το συνηθισμένο αντικείμενο που βρίσκουμε σήμερα σε
κάθε σπίτι. Ήταν πολυτέλεια και έμειναν έτσι όσο οι Βενετοί κατάφερναν να
κρατούν μυστική την τεχνική της κατασκευής τους. Μόνον οι τεχνίτες γνώριζαν
πώς να κατασκευάζουν λείο και αψεγάδιαστο καθρέφτη, μα και αυτοί ζούσαν σαν
όμηροι στο νησί Μουράνο. Ώσπου, το 1665, ο Κολμπέρ, ο υπουργός Οικονομικών του
Λουδοβίκου ΙΔ’, δωροδόκησε μερικούς από αυτούς και τους πήρε στο Παρίσι. Έτσι
έσπασε το μονοπώλιο των Βενετών, έτσι ενισχύθηκε η γαλλική βιομηχανία και έτσι
γέμισε με γαλλικό γυαλί η Αίθουσα με τους Καθρέφτες στις Βερσαλλίες.

Συνηθισμένοι…

… καθώς είμαστε σήμερα στα εφέ της υψηλής τεχνολογίας, δύσκολα μπορούμε να
φανταστούμε τη γοητεία που ασκούσαν κάποτε οι οπτικές απάτες. Το φως ήταν
πάντα μια θαυματουργή δύναμη. Έπαιξαν με αυτό ο Κέπλερ, ο Καρτέσιος και ο
Νεύτων και το «παγίδευσαν» με καθρέφτες μέσα στα πρώτα τηλεσκόπια.

Ο χειρότερος…

… εχθρός του καθρέφτη είναι ο εαυτός του. Φτάνει μια μικρή ανωμαλία στην
επιφάνειά του, ένα μικρό στίγμα, για να τον καταστρέψει. Αυτό το ξέρουν καλά
οι αστρονόμοι που ερευνούν το απώτερο σύμπαν, το ξέρουν και οι ψυχολόγοι που
χρησιμοποιούν καθρέφτες για να εξερευνούν το εσώτερο σύμπαν της ανθρώπινης
ψυχής. Πόσα ψεγάδια βλέπει άραγε κανείς στον καθρέφτη του; Τόσα όσα μπορεί να
του φορτώσει. «Μη μου πειράξετε ούτε μία ρυτίδα», έλεγε ατρόμητη η ηθοποιός
Άννα Μανιάνι μπροστά στον δικό της καθρέφτη. «Τις έχω πληρώσει πανάκριβα».