ΓNΩMH H οικονομία των συμβόλων

Ορισμένες αποστροφές της απολογίας – προκήρυξης Κουφοντίνα αξίζει να
επισημανθούν. Τα περισσότερα, βέβαια, τα ξέραμε ήδη: «H δράση της 17N ήταν
δράση συμβολική». Πέρα από τον ιδεατό στόχο να προετοιμάσει την επανάσταση
ενάντια στην «τυπική αστική δημοκρατία», απέβλεπε «να τονώσει το αίσθημα
αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας του λαού». Όλα, ωστόσο, γίνονταν με μέτρο. Και
εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον: H οργάνωση «δεν επιχείρησε να χτυπήσει την καρδιά
του συστήματος δημιουργώντας υπερβολικές οξύνσεις». Ήταν λοιπόν μια
μετριοπαθής ακροαριστερή οργάνωση. Λίγο ακόμα και θα απευθυνόταν στον μεσαίο
χώρο.

Σίγουρα, πάντως, οι μικροαστοί επαναστάτες της απευθύνονταν σ’ ένα μικροαστικό
ακροατήριο. Οι πράξεις τους μιλούσαν σε μια μερίδα εκείνων που ζουν τη ζωή
τους μέσα στο «σύστημα» αλλά συχνά-πυκνά φαντασιώνουν την κατάρρευσή του.

Η 17N έδινε συγκεκριμένη τροφή σε όσους κάποτε ονειρεύτηκαν νεκρό τον
προϊστάμενο ή τον εργοδότη τους, εκείνον που πλούτισε ή κέρδισε τους προβολείς
της δημοσιότητας. Τον υπεύθυνο της ταλαιπωρίας ή της αδικίας που υπέστησαν,
αλλά και τον «συμβολικό» εκπρόσωπο της πηγής κάθε ταλαιπωρίας και αδικίας που
υφίστανται «οι λαοί».

Οι φαντασιώσεις είναι ιδιωτική υπόθεση του καθενός. H 17N τις ανήγαγε σε
συστατικό μιας πολιτικής πραγματικότητας ικανοποιώντας το φαντασιακό ανθρώπων
που θεωρούν τους εαυτούς τους αποκλεισμένους από τη δημόσια σφαίρα. Στην
πράξη, προετοιμάζοντας την επανάσταση, τους ενθάρρυνε στην ιδιώτευση.

H δράση της 17N απέβλεπε επίσης στον φρονηματισμό των κακών. Οι ενέργειές της
«αποσκοπούσαν να οδηγήσουν σε επανασχεδιασμό ή και αποχή ακόμη από πράξεις
επιβλαβείς για το κοινωνικό σύνολο». Αν και ο ηθικοπλαστικός παραδειγματισμός
δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, είχε οικονομικές συνέπειες για τις
οποίες η οργάνωση, διά στόματος Κουφοντίνα, δηλώνει ιδιαίτερα υπερήφανη: «H
αμερικανική πρεσβεία στη μικρή μας χώρα, ήταν η πρώτη σε ύψος δαπανών, για
λόγους ασφαλείας, σε ολόκληρο τον κόσμο! Οι μυστικές υπηρεσίες όλων των
δυτικών χωρών έστελναν τους καλύτερους σπεσιαλίστες τους, ξόδευαν αμύθητα ποσά
για έρευνες και πληροφορίες. Οι μεγαλοβιομήχανοι ύψωναν φρούρια, δημιουργούσαν
στρατιές σωματοφυλάκων, ξόδευαν τεράστια ποσά για παράλληλες έρευνες για να
βρουν τη 17N, για να θωρακίσουν τα αυτοκίνητά τους, για να τα εξοπλίσουν με
ηλεκτρονικά αντίμετρα». Στις χαρισματικές αυτές σκέψεις, η συρροή ξένων
πρακτόρων στην Ελλάδα λογίζεται επιτυχία της οργάνωσης. Και αν οι κακοί δεν
παραδειγματίστηκαν, τουλάχιστον ξοδεύτηκαν.

Δυστυχώς, η απολογία Κουφοντίνα αποσιώπησε την άλλη πλευρά της οικονομίας της
επανάστασης. Για την ευεργασία τους προς τη λαϊκή περηφάνια, οι επαγγελματίες
επαναστάτες εξασφάλιζαν για τον εαυτό τους, με «αναλήψεις» από τράπεζες και
ταμιευτήρια, εισοδήματα ανώτερα από αυτά ενός μέσου μελισσοκόμου.

Οι παλιές καλές ημέρες τέλειωσαν. Οι σωματοφύλακες θα επιστρέψουν στην ανεργία
και η οικονομία των δυτικών χωρών θα ανακάμψει. Οι τρομοκράτες θα σιτίζονται
στη φυλακή, αλλά οι μικροαστοί θα συνεχίσουν να φαντασιώνουν. Οι περισσότεροι,
επίσης, θα εξακολουθήσουν να ιδιωτεύουν.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Κρήτης