«Eλληνοποιήσεις» κρασιών και έκρηξη των εισαγωγών

Η επίθεση που δέχονται το τελευταίο διάστημα τα ελληνικά προϊόντα από φθηνά
κρασιά τρίτων χωρών, εντός και εκτός ελληνικής αγοράς, δυσχεραίνει τη θέση των
Ελλήνων παραγωγών, οι οποίοι, παρά τα θετικά βήματα που έχουν γίνει τα
τελευταία χρόνια στον αμπελοοινικό κλάδο, εκφράζουν την ανησυχία τους για το
μέλλον.

Το ενδεχόμενο το εμπορικό ισοζύγιο κρασιού να είναι αρνητικό τα επόμενα χρόνια
επεσήμανε ο πρόεδρος της Κεντρικής Συνεταιριστικής Ένωσης Αμπελοοινικών
Προϊόντων (ΚΕΟΣΟΕ) κ. Χρ. Μάρκου, κατά τη διάρκεια της 40ής Γενικής Συνέλευσης
της Ένωσης. Οι διαφαινόμενες αρνητικές εξελίξεις έχουν την αιτία τους σε ένα
διαχρονικό πρόβλημα του κλάδου, το οποίο – παρά τις συνεχείς παρεμβάσεις του
αμπελουργικού κόσμου – η Πολιτεία δεν αντιμετωπίζει όπως θα όφειλε. Πρόκειται
για τη διαρκή αδυναμία των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους να ελέγξουν
αποτελεσματικά τη διακίνηση οίνου, επιτρέποντας σε κερδοσκοπικά κυκλώματα
εμπόρων να διακινούν εισαγόμενο κρασί ως ελληνικό, νοθεύοντας τον ανταγωνισμό
και παραπλανώντας τον καταναλωτή.

1.275% πάνω οι εισαγωγές

H έκταση του φαινομένου είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με
στοιχεία της ΚΕΟΣΟΕ, παρατηρείται έκρηξη των εισαγωγών (1.275% πάνω, στο
διάστημα 1997-2001, σύμφωνα με την ΕΣΥΕ), ενώ η «ελληνοποίηση» των εισαγόμενων
κρασιών οδηγεί στην εμφάνιση εξαιρετικά διογκωμένης παραγωγής σε ορισμένες
περιοχές της χώρας, που δεν δικαιολογείται από την παραγωγική δυνατότητα της
τοπικής αμπελουργίας. Εκπρόσωποι ιδιωτικών οινοποιητικών επιχειρήσεων κάνουν
λόγο για «εισβολή» φθηνών και κακής ποιότητας κρασιών στην ελληνική αγορά, τα
οποία πολλές φορές βαπτίζονται ως ελληνικά και τραυματίζουν την εικόνα των
ελληνικών προϊόντων.

«Βιομηχανοποίηση»

H περυσινή χρονιά ήταν μία από τις πλέον δύσκολες για τον κλάδο. H πραγματική
μείωση της παραγωγής προσεγγίζει το 20%, ενώ τόσο η ελληνική όσο και η
ευρωπαϊκή αμπελουργία βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν μεγάλο εχθρό που δεν
είναι άλλος από τη «βιομηχανοποίηση» του κρασιού από τις οινοπαραγωγικές χώρες
του νοτίου ημισφαιρίου και των ΗΠΑ.

«H εικόνα της ελληνικής οινοποιίας έχει βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία
πενταετία και τα ελληνικά κρασιά έχουν, πλέον, πάρει τη θέση τους στον
παγκόσμιο οινολογικό χάρτη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχει βελτιωθεί
σημαντικά η ποιότητα των κρασιών μας, γεγονός που αποδεικνύεται από τις πολλές
και σημαντικές διακρίσεις ελληνικών κρασιών σε μεγάλους διεθνείς οινολογικούς
διαγωνισμούς. Μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί σε ποιότητα και σε
ιδιαιτερότητα προϊόντος, λόγω της μοναδικότητας των ελληνικών ποικιλιών και
της υψηλής ποιότητας των κρασιών μας», λέει εκπρόσωπος του ομίλου Μπουτάρη.

Υψηλό κόστος

Επισημαίνει, όμως, ότι οι Έλληνες παραγωγοί έχουν να αντιμετωπίσουν μια
δύσκολη κατάσταση, καθώς τα ελληνικά κρασιά δεν είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά
σε τιμή, λόγω του ιδιαίτερα υψηλού κόστους παραγωγής, σε σύγκριση με άλλες
χώρες (Χιλή και Αυστραλία, για παράδειγμα), οι οποίες τροφοδοτούν τη διεθνή
αγορά με βιομηχανικό κρασί. Τα κρασιά αυτά, τα περισσότερα από τα οποία
ανήκουν στα επιτραπέζια, είναι χαμηλότερης ποιότητας αλλά και πολύ φθηνότερα –
από 30% έως και 50% – σε σχέση με τα ελληνικά. Μάλιστα, όπως λένε οι άνθρωποι
του κλάδου, η χώρα μας κινδυνεύει να χάσει μερίδια στις ξένες αγορές, αν δεν
εντείνει τις εξαγωγικές προσπάθειές της, ενώ χρειάζεται ενίσχυση της καμπάνιας
για το ελληνικό κρασί στο εξωτερικό και χάραξη στρατηγικής για την προώθηση
των ελληνικών προϊόντων σε συνολικό επίπεδο.

Από στοιχεία του ΚΕΟΣΟΕ, παρατηρείται μια σημαντική κάμψη των ελληνικών
εξαγωγών, η οποία υπολογίζεται σε 39,5% σε ποσότητα και σε 4,5% σε αξία. Την
ίδια ώρα, οι εξαγωγές των κρασιών της Αυστραλίας (ανταγωνίστριας της Ελλάδας
στις παραδοσιακές οινοπαραγωγικές χώρες) αυξήθηκαν κατά 30% το 2002.

Πτώση της παραγωγής

Πάντως, σύμφωνα με μελέτη της ICAP, δεν αναμένονται αξιόλογες μεταβολές την
επόμενη διετία. Η μεγάλη διασπορά του κλάδου έχει ως αποτέλεσμα τα μερίδια που
καταλαμβάνουν ακόμη και οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις στη συνολική αγορά οίνου
να κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα. Το συνολικό μέγεθος της εγχώριας παραγωγής
οίνου ακολούθησε πτωτική πορεία το χρονικό διάστημα 1980-2001 (συνολική
ποσοστιαία μείωση 34%), με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξεως του 2%. Το
1999-2000 το μέγεθος παραγωγής διαμορφώθηκε σε 3.680.000 εκατόλιτρα,
εμφανίζοντας μείωση 3,8% έναντι της προηγούμενης οινικής περιόδου (3.826.000
εκατόλιτρα), ενώ το 2000-2001 σημειώθηκε εκ νέου μείωση, της τάξεως του 3%,
έναντι της περιόδου 1999-2000.

Αλλά και η εγχώρια κατανάλωση οίνου εμφάνισε διακυμάνσεις, το διάστημα
1988-2001, παρουσιάζοντας σωρευτική μείωση περίπου 19%. Ειδικότερα, το μέγεθος
της αγοράς των εξεταζόμενων προϊόντων εκτιμάται σε 2.868.000 εκατόλιτρα το
1999-2000, με ποσοστιαία μείωση 3% σε σχέση με το 1998-1999, ενώ το 2000-2001
διαμορφώθηκε σε 2.747.000 εκατόλιτρα, παρουσιάζοντας περαιτέρω μείωση περίπου
4%. Την τελευταία πενταετία, η εγχώρια κατανάλωση οίνου διαμορφώθηκε, κατά
μέσον όρο, σε 2.762.000 εκατόλιτρα, μειωμένη περίπου 2% σε σχέση με τον μέσο
όρο της προηγούμενης πενταετίας.

H ρετσίνα πάει καλύτερα στο εξωτερικό

Τα επιτραπέζια καλύπτουν περίπου το 90% της συνολικής κατανάλωσης τα τελευταία
χρόνια, ενώ τα κρασιά ονομασίας προέλευσης κατέχουν μερίδιο αγοράς που δεν
ξεπερνά το 10%, εμφανίζοντας δυναμική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Τα λευκά
κρασιά καταλαμβάνουν περίπου το 75% της αγοράς οίνου τα τελευταία χρόνια, ενώ
τα ερυθρά-ερυθρωπά κρασιά κατέχουν το 25%. Η ρετσίνα κατέχει μερίδιο που δεν
ξεπερνά το 30% στη συνολική αγορά χύμα κρασιού, εμφανίζοντας πτωτική πορεία.
Μάλιστα, όπως σημειώνουν επιχειρηματίες του κλάδου, έχει παρατηρηθεί ότι όσο
ανεβαίνει το επίπεδο γνώσης των καταναλωτών σχετικά με το κρασί τόσο μειώνεται
η κατανάλωση της ρετσίνας. H ρετσίνα, πάντως, αποτελεί ένα σημαντικό εξαγωγικό
προϊόν σε χώρες για τις οποίες η Ελλάδα αποτελεί τουριστικό προορισμό ή όπου
είναι αναπτυγμένη η ελληνική κουζίνα, όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, ο Καναδάς και η
Αυστραλία. Επίσης, αποτελεί ένα από τα βασικά ελληνικά προϊόντα στα ράφια των
ξένων σούπερ μάρκετ, λόγω της τιμής, της μοναδικότητας και της ιδιαιτερότητάς της.