Πρόσωπα H «σιδηρά γιαγιά» των HΠA

H 73χρονη Σάντρα Ντέι Ο’Κόνορ κυριαρχεί στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Και
από τη θέση αυτή διαπλάθει τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σάντρα Ντέι Ο’ Κόνορ. H δικαστής με τη μεγαλύτερη επιρροή στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ

Στα τέλη του περασμένου μήνα, η «σιδηρά γιαγιά» της αμερικανικής δικαιοσύνης
ξαναζωντάνεψε μια πρακτική που πήγαινε να εξαφανιστεί, αυτή των θετικών
φυλετικών διακρίσεων. Είχε τεθεί σε ισχύ πριν από χρόνια υπέρ των μαύρων με
στόχο την άμβλυνση των εις βάρος τους φυλετικών διακρίσεων. Αμφισβητείται όμως
ως αντιδημοκρατική – και άρα αντισυνταγματική -, το Ανώτατο Δικαστήριο κλήθηκε
να αποφανθεί επί του ζητήματος και την έκρινε συνταγματική με προτροπή της
Ο’Κονορ και ψήφους πέντε έναντι τεσσάρων. Μέσα στην ίδια εβδομάδα, η Ο’ Κόνορ
μετέτρεψε μια θανατική καταδίκη, πρωτοστάτησε στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων
των προσώπων που καταδικάζονται για σεξουαλικά αδικήματα και υπερασπίστηκε τον
σοδομισμό ως θεμιτή σεξουαλική πρακτική.

Το Ανώτατο Δικαστήριο, παραδοσιακό προπύργιο των συντηρητικών στις ΗΠΑ,
εξέδωσε τελευταία πολλές προοδευτικές αποφάσεις, στις οποίες η Ο’ Κόνορ
διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, καθώς είναι η δικαστής με τη μεγαλύτερη επιρροή
στο κορυφαίο αμερικανικό δικαστήριο. Στις πιο αμφίρροπες αποφάσεις, η ψήφος
της ήταν αποφασιστική: άλλοτε με τους προοδευτικούς, άλλοτε με τους
συντηρητικούς, αλλά πάντα με την πλειοψηφία. Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»
επισημαίνουν ότι, όπως φάνηκε από την ψήφο της υπέρ της αποποινικοποίησης του
σοδομισμού, η Ο’Κόνορ αποφασίζει και βάσει των δημοσκοπήσεων. Έτσι το Ανώτατο
Δικαστήριο καταφέρνει να «συμβαδίζει με την κοινή γνώμη πολύ περισσότερο απ’
όσο τα στερεότυπα μας αφήνουν να πιστεύουμε», λέει στη βρετανική εφημερίδα ο
Κας Σανστάιν, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου.

H Ο’Κόνορ μεγάλωσε στα βάθη της αμερικανικής Άγριας Δύσης. Γεννήθηκε το 1930
και πέρασε τα νεανικά της χρόνια στο οικογενειακό ράντσο στη Νοτιοανατολική
Αριζόνα. Το σπίτι δεν είχε ούτε ηλεκτρικό ούτε τρεχούμενο νερό και η Ο’Κόνορ
μεγάλωσε μαρκάροντας γελάδια. Το 1952 αποφοίτησε τρίτη από τη Νομική Σχολή του
Στάνφορντ. Και όταν το 1981 ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν έψαχνε κάποιον για να
διορίσει στο Ανώτατο Δικαστήριο, βρήκε τη Σάντρα Ντέι Ο’Κόνορ. H ανάδειξή της
ως της πρώτης γυναίκας δικαστή του κορυφαίου δικαστηρίου των ΗΠΑ δεν οφείλεται
μόνο σε μια ευτυχή συγκυρία, αλλά και στην επιμονή της. Αφού πήρε το πτυχίο
της, δεν μπορούσε να βρει δουλειά στο δικαστικό σώμα επειδή ήταν γυναίκα κι
έτσι δούλεψε ως δικηγόρος σε τοπικές κοινότητες. Αργότερα, ως νεαρή μητέρα,
έκανε προεκλογική εκστρατεία πόρτα-πόρτα σπρώχνοντας το καροτσάκι με το μωρό
της και εξελέγη γερουσιαστής με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Στα 22 χρόνια της
θητείας της στο Ανώτατο Δικαστήριο, οι αποφάσεις στις οποίες έχει συμβάλει
διαμόρφωσαν την αμερικανική κοινωνία. Σύμφωνα με τον καθηγητή Συνταγματικού
Δικαίου Τζέφρι Ρόζεν, «σήμερα ζούμε όλοι στην Αμερική της Σάντρα Ντέι Ο’Κόνορ».