TPITH AΠOΨH Eυκαιρίες τσέπης

Δεν είναι παράλογο να αναζητεί κανείς κάποια καλή είδηση εν μέσω κακών –
άλλωστε η γνωστή ρήση «ουδέν κακόν αμιγές καλού» συχνά ισχύει. Γι’ αυτό και η
ατμόσφαιρα στο Παγκόσμιο Συνέδριο της ΔΕΕ που έλαβε χώρα προ δύο εβδομάδων στο
Δουβλίνο, ήταν απόλυτα φυσιολογική. Καθώς ο γενικός διευθυντής της Ένωσης, κ.
Τίμοθι Μπόλντινγκ ολοκλήρωνε την εισαγωγική του ομιλία (που περιελάμβανε σειρά
αρνητικών στοιχείων, όπως αξιοσημείωτη μείωση της κυκλοφορίας των εφημερίδων
στον δυτικό κόσμο αλλά και μείωση του μεριδίου τους στην απορρόφηση
διαφημιστικής δαπάνης), οι σύνεδροι συγκεντρώθηκαν στον εντοπισμό της θετικής
πλευράς των πραγμάτων. Και τελικά τη βρήκαν στην τσέπη τους, δηλαδή στο κινητό
τηλέφωνο που όλοι είχαν πάνω τους και το οποίο πλέον έχει επίσημα χρισθεί νέο
μέσο ενημέρωσης, συνεπώς νέα μεγάλη ευκαιρία για τις εφημερίδες.

Το σκεπτικό, εκ πρώτης όψεως, είναι αρκετά πειστικό: το κινητό τηλέφωνο φέρνει
όλα τα πλεονεκτήματα του Ίντερνετ (δηλαδή αμεσότητα, διαδραστική επικοινωνία,
συνδυασμό κειμένου και – πλέον – ήχου και εικόνας) ξεπερνώντας ωστόσο καίρια
μειονεκτήματά του, όπως η (σε ορισμένες χώρες) χαμηλή διασπορά, η «ακινησία»
και η δυσκολία άντλησης εσόδων από τον χρήστη. Επιπλέον, πολλοί εκδότες
θεωρούν πως, δεδομένης της δημοτικότητας του κινητού στις νεαρές ηλικίες,
ανοίγει ο δρόμος για μία νέα γενιά πελατών που μπορεί μιά μέρα – ποιος ξέρει;
– να γίνουν και αναγνώστες του εντύπου. Τέλος, η περίπτωση της ιαπωνικής
«Ασάχι Σίνμπουν» που έχει ένα εκατομμύριο συνδρομητές στην «κινητή» της
υπηρεσία – όπου έκαστος πληρώνει σχεδόν ένα δολάριο τον μήνα – αναδεικνύεται
ως ο οδηγός που δείχνει την κατεύθυνση.

Ωστόσο, μία προσεκτικότερη εξέταση των στοιχείων ίσως προβληματίσει και
δημιουργήσει ερωτηματικά. Αρχικά, όλες οι έρευνες δείχνουν πως – όπως και στο
Ίντερνετ – οι ειδήσεις δεν είναι η δημοφιλέστερη υπηρεσία: προηγούνται, με
διαφορά, η επικοινωνία μεταξύ χρηστών (όπως σε κάθε μέσον που τεχνολογικά το
επιτρέπει) και η ψυχαγωγία, έστω και στο απλό επίπεδο της αγοράς ringtone ή
logo και της συμμετοχής σε παιχνίδια και διαγωνισμούς. Επιπρόσθετα, η
ενημέρωση που ζητούν οι χρήστες είναι απλοί τίτλοι ειδήσεων και σκορ, δηλαδή
περιεχόμενο που ο καθένας μπορεί εύκολα να παρέχει, όχι μόνον οι εφημερίδες.
Επίσης, οι πάροχοι ενημέρωσης δεν πρέπει να παραγνωρίζουν τις ιδιαίτερες
δυσκολίες του περιβάλλοντος, όπου το ολιγοπώλιο των εταιρειών κινητής
τηλεφωνίας επιβάλλει με ηγεμονίστικο τρόπο εμπόδια για την επιτυχία του όποιου
εγχειρήματος. Αυτό γίνεται μέσω περιορισμών στο περιεχόμενο και στη διαφήμιση
όσο και μέσω της (άδικης) κατανομής εσόδων, του ελέγχου του μενού επιλογών
αλλά και, συχνά, της διάθεσης από τις ίδιες ενημερωτικών υπηρεσιών που
ανταγωνίζονται αυτές των συνεργαζόμενων εκδοτών. Τέλος, οι εφημερίδες δεν
πρέπει να παρασυρθούν από την περίπτωση «Ασάχι Σίνμπουν»: η διασπορά και ο
τρόπος χρήσης των κινητών στην Ιαπωνία είναι πολύ διαφορετικός αυτού του
λοιπού δυτικού κόσμου, ενώ το γεγονός πως η «Ασάχι Σίνμπουν» πουλάει άνω των
10 εκατ. φύλλων καθημερινά, μάλλον θα έπρεπε να προειδοποιεί για τις
δυνατότητες ακριβούς αντιγραφής.

Άρα, άνθραξ ο θησαυρός; Όχι απαραίτητα – ευκαιρείες υπάρχουν, ειδικά για τους
εκδότες τοπικών και επαρχιακών εφημερίδων που παράγουν περισσότερο «μοναδικό»
περιεχόμενο (δηλαδή ύλη που δεν αντιγράφεται εύκολα), είτε σε επίπεδο
ειδησεογραφίας ή στον τομέα των μικρών αγγελιών. Απλά, οι εφημερίδες πρέπει να
έχουν πλήρη επίγνωση των περιορισμών και των δυσκολιών ώστε να μπορέσουν να
σχεδιάσουν την παρουσία τους σε στέρεα βάση. Όσοι, δε, εξακολουθούν να είναι
αθεράπευτα ενθουσιώδεις, ας κάνουν μία βόλτα από το νεκροταφείο ιντερνετικών
εγχειρημάτων για να θυμηθούν πού τους οδήγησε η άκρατη αισιοδοξία την
τελευταία φορά…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα MME.