H Πομπηία αποκάλυψε τα μυστικά τής αρχαίας τέχνης

Οι επιστήμονες αναπαριστούν με ψηφιακά μοντέλα στον υπολογιστή σκηνές από τις τρισδιάστατες τοιχογραφίες της Πομπηίας

Δύο χιλιάδες χρόνια πριν από τα απίθανα εφέ του «Μάτριξ», οι κάτοικοι της
Πομπηίας απολάμβαναν σκηνές με στοιχεία εικονικής πραγματικότητας στους
τοίχους των σπιτιών τους. Βρετανοί επιστήμονες, που μελετούν τα ερείπια της
πόλης, ανακάλυψαν περίτεχνες τρισδιάστατες τοιχογραφίες σε βίλες, οι οποίες
απεικονίζουν θέατρα.

H στάχτη και η λάβα από την έκρηξη του Βεζούβιου πριν από 2.000 χρόνια, που
κάλυψαν την Πομπηία και τις γύρω πόλεις, έφτασαν ακόμα και τα επτά μέτρα ύψος.
Από κάτω, θάφτηκαν οι κάτοικοι και όλα τα αριστουργήματα της ρωμαϊκής τέχνης,
μαζί τους και οι τοιχογραφίες. Ωστόσο, η στάχτη διατήρησε τα κτίρια και τα
έργα σε πολύ καλή κατάσταση, όπως συνέβη και στον προϊστορικό οικισμό στο
Ακρωτήρι της Θήρας.

Οι πολυτελείς βίλες των πλούσιων Ρωμαίων της πόλης είχαν στολιστεί με
τοιχογραφίες, στις οποίες οι καλλιτέχνες είχαν χρησιμοποιήσει την τεχνική των
οπτικών αλλοιώσεων, που ξεγελούσαν το μάτι και έκαναν τον θεατή να βλέπει
«τρισδιάστατες» εικόνες. Έτσι, ο ιδιοκτήτης της βίλας εντυπωσίαζε τους
καλεσμένους του.

Βρετανοί ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ μελετούν τις τοιχογραφίες και,
χρησιμοποιώντας ψηφιακά μοντέλα 3-D, τις μετατρέπουν σε αναπαραστάσεις
εικονικής πραγματικότητας ρωμαϊκών θεάτρων. «Έχουμε δημιουργήσει με υπολογιστή
το πρώτο στον κόσμο τρισδιάστατο μοντέλο ξύλινων σκηνικών από τοιχογραφίες. Με
αυτά αναπαριστούμε εικονικές παραστάσεις και τοποθετούμε εικονικούς ηθοποιούς
στη σκηνή, έτσι ώστε να πάρουμε μια ιδέα του πώς έβλεπαν οι αρχαίοι θέατρο»,
εξηγεί στο «Discovery Channel online» ο Ρίτσαρντ Μπίκαμ, καθηγητής Ιστορίας
Θεάτρου.

Το πρόγραμμα ετοιμάστηκε από το e-εργαστήριο του Πανεπιστημίου, σε συνεργασία
με το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών. H ίδια ομάδα, εξάλλου, εργάστηκε και στην
ψηφιακή αναπαράσταση του Ωδείου του Περικλή στην Αθήνα. Οι επιστήμονες
κατάφεραν να μελετήσουν την τεχνική τρισδιάστατης προοπτικής των αρχαίων.
Καθώς ανέλυσαν τα κτίρια που απεικονίζονταν στις ζωγραφιές, οι ερευνητές
ανακάλυψαν ότι οι δημιουργοί τους χρησιμοποίησαν μια μοναδική τεχνική για
ζωγραφική τοπίου, με αποτέλεσμα οι δισδιάστατες επιφάνειες να φαίνονται στο
μάτι τρισδιάστατες.

H τεχνική αυτή ονομάζεται σκηνογραφία και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη
φορά στα ελληνικά θέατρα τον 5ο αιώνα π.X., δίνοντας την αίσθηση του βάθους.
Αργότερα, οι Ρωμαίοι τη μετέφεραν στις βίλες τους. «Ένα από τα εμπόδια που
πρέπει να ξεπεράσουμε είναι ο διαχωρισμός των πραγματικών στοιχείων ενός
θεάτρου από τα διακοσμητικά που προστέθηκαν στις τοιχογραφίες. Αυτό το
καταφέρνουμε αναπαριστώντας τους πίνακες στον υπολογιστή και διαχωρίζοντας τα
πραγματικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, έτσι ώστε να πετύχουμε το αληθινό σκηνικό
του θεάτρου», λέει ο Μπίκαμ.

Όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, ο χρήστης θα μπορεί να «περπατήσει» εικονικά
μέσα σε αρχαία ρωμαϊκά θέατρα που έχουν χαθεί προ πολλού. «H δουλειά αυτή
παντρεύει τη γνώση μας από τα αρχαία κείμενα για το θέατρο με τις ανακαλύψεις
των αρχαιολόγων για τα αρχαία θέατρα της Ρώμης, κυρίως μέσα από τις πολλές
καλά διατηρημένες τοιχογραφίες, που απεικονίζουν θεατρικές σκηνές», εξηγεί ο
Τζον Κλαρκ, καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης με ειδίκευση στη Ρώμη στο
Πανεπιστήμιο του Τέξας.