Kαταστήματα με κρατητήρια!

Βήματα μακριά από τον τομέα εσωρούχων του πολυκαταστήματος Macy’s στο
Μανχάταν, βρίσκεται ένα παγερό δωμάτιο με λάμπα αλογόνου και δύο κελιά
κράτησης με αλυσίδες. Καθημερινά οδηγούνται σε αυτόν το χώρο πολλά άτομα –
ορισμένα από τα οποία νεαροί – και υποβάλλονται σε σωματική έρευνα,
φωτογραφίζονται και δένονται με χειροπέδες στη μεγάλη ατσαλένια ράβδο.

Φρουροί ασφαλείας του καταστήματος Macy’s, στο Μανχάταν, παρακολουθούν τα μόνιτορ για να εντοπίσουν κλέφτες

Στη συνέχεια ανακρίνονται και εξάγεται το συμπέρασμα για το αν προσπάθησαν να
κλέψουν. Τα στοιχεία τους καταχωρούνται σε μια πανεθνική βάση και οι ίδιοι
είτε καταλήγουν στην Αστυνομία είτε απελευθερώνονται. Σχεδόν όλοι υπογράφουν
ομολογίες και τους ζητείται να πληρώσουν πρόστιμο πέντε φορές μεγαλύτερο από
το ποσό του αντικειμένου, το οποίο βρέθηκε ότι περιήλθε παράνομα στην κατοχή
τους.

Αυτή η ιδιωτική φυλακή, καθώς και το σύστημα αστυνόμευσης που τη διέπει,
εφαρμόζεται με ποικίλους τρόπους και σε άλλα μεγάλα καταστήματα των Ηνωμένων
Πολιτειών. Δύο είναι οι στόχοι που εξυπηρετούν: να σταματήσουν οι κλοπές και
να αποζημιωθούν τα καταστήματα για τα δισεκατομμύρια δολάρια που χάνουν κάθε
χρόνο εξαιτίας τους.

Τα κρούσματα. Περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια έχασε πέρυσι η αλυσίδα
καταστημάτων Macy’s στα 105 παραρτήματά της σε όλη την Αμερική. Από τα 12.000
άτομα που μεταφέρθηκαν σε χώρους κράτησης μόνο το 56% οδηγήθηκε στην
Αστυνομία. H εταιρεία όμως επισημαίνει ότι αν και οι περισσότεροι από τους
«δράστες» – το 95% – ομολογούν ότι έκλεψαν, ελάχιστοι είναι εκείνοι που τελικά
πληρώνουν το πρόστιμο. Τα κρούσματα αυτά έγιναν αιτία να χάσει το κατάστημα
του Μανχάταν περίπου 15 εκατομμύρια δολάρια το 2002.

H διαδικασία εσωτερικής φρούρησης και ασφάλειας είναι νόμιμη. Και για τους
μεταπράτες απαραίτητη. H ιδιωτική αστυνόμευση έρχεται να συμπληρώσει το κενό
της δημόσιας, που είναι ήδη πολύ απασχολημένη στο να κυνηγά «ευκαιριακούς»
κλέφτες. Για το κατάστημα Macy’s του Μανχάταν εργάζονται 100 «αστυνομικοί»,
υπάρχουν εκατοντάδες κάμερες και ένα κέντρο ελέγχου του κλειστού κυκλώματος
τηλεόρασης τόσο εξελιγμένο που θυμίζει κέντρο ελέγχου διαστημικού σταθμού.

Οι επικριτές του συστήματος, μεταξύ των οποίων οργανώσεις για την προάσπιση
των πολιτικών ελευθεριών αλλά και αξιωματούχοι της Αστυνομίας, εκφράζουν
ανησυχίες. Είτε ένοχα είτε αθώα, τα άτομα που κατηγορούνται ότι έκλεψαν συχνά
στερούνται βασικών δικαιωμάτων τους, τα οποία σε μεγάλο βαθμό διασφαλίζονται
κατά τη συνήθη διαδικασία από τα «δημόσια» αστυνομικά όργανα: το δικαίωμα στη
νομική εκπροσώπηση πριν από την ανάκριση, αυστηρές ασφαλιστικές δικλείδες κατά
του εξαναγκασμού – ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ανηλίκων – καθώς και η πεποίθηση
ότι οι αξιωματικοί που εμπλέκονται είναι επαρκώς εκπαιδευμένοι και υπό την
επιτήρηση του νόμου. Οι ιδιωτικοί αστυνομικοί που εμφανίζονται στους χώρους
του λιανικού εμπορίου, σε φρουρούμενες κοινότητες, σε χώρους διασκέδασης και
ψυχαγωγίας, είναι προϊόν των τελευταίων 30 ετών. Και περιβάλλονται από γενική
καχυποψία.

«Το θέμα των ιδιωτικών φρουρών ασφαλείας είναι από τα δύσκολα», επισημαίνει η
Ντόνα Λίμπερμαν, εκτελεστική διευθύντρια της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών της
Νέας Υόρκης. «Από τη μια πλευρά τα καταστήματα ενδιαφέρονται για την ασφάλεια
της επιχείρησής τους, όμως από την άλλη οι φρουροί ασφαλείας δεν έχουν ούτε
την εκπαίδευση ούτε τις ίδιες νομικές υποχρεώσεις με τους αστυνομικούς και ο
κίνδυνος παρέμβασης στα ατομικά δικαιώματα είναι τεράστιος».

Αγωγές και καταγγελίες

Κάποια καταστήματα έχουν απλούστερες περιοχές κράτησης, όπως για παράδειγμα
τους αποθηκευτικούς χώρους ή γραφεία αντί των κελιών, και κάποια άλλα έχουν
πιο άμεση επαφή με την Αστυνομία. H πολιτική των Wal-Mart’s π.χ. είναι να
ειδοποιούν πάντα την Αστυνομία όταν κρατούν έναν ύποπτο κλοπής. Όμως
επιθετικότερες πρακτικές αποτελούν καθημερινό φαινόμενο για τις εταιρείες
λιανικού εμπορίου.

Τον περασμένο μήνα κατατέθηκε αγωγή κατά της εταιρείας Macy’s για την πολιτική
της σε αυτόν τομέα, με κατηγορίες που περιλάμβαναν από φυλετικές διακρίσεις
μέχρι αδικαιολόγητες φυλακίσεις. Το 1997 δικαστήριο επιδίκασε ποσό άνω του 1
εκατομμυρίου δολαρίων στην Πόλα Χάμπτον, αποφαινόμενο ότι έπεσε θύμα φυλετικής
διάκρισης στο κατάστημα Dillard’s, στο Κάνσας.

O νόμος. Νομικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι οι μεταπράτες σε αυτές τις
περιπτώσεις βρίσκονται κάπου μεταξύ της Αστυνομίας και των πολιτών που
συμβάλλουν σε μια σύλληψη. Το πεδίο αυτό, εκτιμούν, είναι γνωστό ως προνόμιο
των μεταπρατών και επιτρέπει στα καταστήματα στις ΗΠΑ να προχωρούν μέσω των
φρουρών τους σε κρατήσεις υπόπτων για κλοπή χωρίς ανάμειξη της Αστυνομίας.