Πόλεμος για τον θησαυρό

Ο Έμορι Κριστόφ δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του. Μέσα σ’ ένα οίκημα
σε προάστιο του Λος Άντζελες βρίσκονταν γύρω στα 10.000 τεχνουργήματα από
κινεζική πορσελάνη ή πηλό, ορισμένα απ’ αυτά ηλικίας 2.000 ετών, τόσο κοντά το
ένα στο άλλο ώστε με οποιαδήποτε κίνηση θα μπορούσαν να πέσουν και να σπάσουν
στο πάτωμα.

Φιλ Γκρέκο. Ο Αμερικανός επιχειρηματίας έχει ανελκύσει από ναυάγια χιλιάδες κεραμικά και πορσελάνες, μερικά από τα οποία έχουν ηλικία 2.000 ετών!

Μερικά είχαν ακόμη πάνω τους κοράλλια, σημάδι της κρυφής ζωής που πέρασαν επί
αιώνες κάτω από τη θάλασσα. «Ήταν απίστευτο, έβλεπα τη μητέρα όλων των
θησαυρών», λέει ο Κριστόφ, υποβρύχιος εξερευνητής και φωτογράφος.

H διένεξη

Τώρα γύρω από τα αντικείμενα αυτά ξεκινάει ένας καβγάς ανάμεσα στον
επιχειρηματία που συγκέντρωσε τον θησαυρό, δουλεύοντας στις Φιλιππίνες και
προσλαμβάνοντας εκατοντάδες ντόπιους για να ανασύρουν τα αρχαία αυτά πλούτη,
και σε αρχαιολόγους που λένε πως λεηλατεί την παγκόσμια καλλιτεχνική
κληρονομιά για να γεμίσει τις τσέπες του. Ο επιχειρηματίας είναι ο Φιλ Γκρέκο,
ένας πρώην Νεοϋορκέζος που άρχισε να ενδιαφέρεται για τον ασιατικό πολιτισμό
ενώ υπηρετούσε στον πόλεμο του Βιετνάμ. Έζησε και εργάσθηκε στις Φιλιππίνες
επί μία δεκαετία ανελκύοντας παλιά κινεζικά ναυάγια. Από το σπίτι του, στο
Σέρμαν Όουκς του Λος Άντζελες, στέλνει τα αντικείμενα που ανακαλύπτει στην
ανατολική ακτή για να δημοπρατηθούν. Μέχρι στιγμής, περίπου 7.000 από τα
τεχνουργήματα έχουν φτάσει σε μια αποθήκη στο Σάουθ Κίρνι του Νιού Τζέρσι,
απέναντι από τη Νέα Υόρκη, στην άλλη όχθη του Χάντσον. Άλλα 3.000 βρίσκονται
καθ’ οδόν. Θα πωληθούν το φθινόπωρο από τον οίκο δημοπρασιών Guernsey’s, στο
Ιστ Σάιντ του Μανχάταν.

Τεχνοκριτικοί που είδαν τη συλλογή τη χαρακτήρισαν εντυπωσιακή. «Έχω δει πολύ
μεγάλες συλλογές, γιατί σ’ αυτές ειδικευόμαστε εδώ και δεκαετίες», λέει ο
Άρλαν Έτινγκερ, πρόεδρος του Guernsey’s, που επισκέφθηκε το σπίτι του Γκρέκο
στο Λος Άντζελες πριν από δύο μήνες για να εκτιμήσει τα συγκεντρωμένα
τεχνουργήματα. «Αλλά δεν μπορείς να μην εντυπωσιαστείς όταν βλέπεις μια
παραμυθένια συλλογή όπως αυτή».

Οι ανησυχίες

Αλλά ο Ντόνι Χάμιλτον, πρόεδρος του Ινστιτούτου Ναυτικής Αρχαιολογίας στο
Πανεπιστήμιο Α&Μ του Τέξας, από τους κορυφαίους συντηρητές παλιών ναυαγίων
και έργων τέχνης, δήλωσε ότι οι αρχαιολόγοι ανησυχούν όταν ιδιώτες ανασκάπτουν
εν δυνάμει σημαντικές υποβρύχιες τοποθεσίες. «Παίρνουν μόνον ό,τι έχει αξία
στην αγορά», λέει ο Χάμιλτον. «Αγνοούν και εγκαταλείπουν όλα τα άλλα». Ο
Γκρέκο, ένας πρώην πεζοναύτης που τιμήθηκε στο Βιετνάμ με δύο παράσημα
ανδρείας, απορρίπτει τέτοιες επικρίσεις. Λέει πως οι αρχαιολόγοι δεν έχουν
ούτε τα χρήματα ούτε τις ικανότητες για να σώσουν από τη φθορά της θάλασσας
μια τόσο πλούσια ιστορία. «Λένε πως είναι εξοργιστικό ότι λεηλατώ όλους αυτούς
τους εθνικούς θησαυρούς», λέει ο Γκρέκο. «Αλλά αν ήταν κανείς… αρχαιολογικά
ορθός, δεν θα μπορούσε ποτέ να δείξει μια τέτοια έκθεση στον κόσμο.

Είναι αδύνατον. Είναι υπερβολικό. Είναι μια γέφυρα 2.000 ετών κινεζικής τέχνης
και ιστορίας».

Τα κινεζικά και ασιατικά κεραμικά είναι ασφαλισμένα για 20 εκατομμύρια
δολάρια, λέει ο Γκρέκο, αν και ο Έτινγκερ λέει πως η εκτίμησή τους δεν έχει
ολοκληρωθεί και πως η τελική αξία της συλλογής είναι άγνωστη. Ο Έτινγκερ λέει
πως τα κομμάτια είναι ηλικίας 500 έως 2.000 ετών, πολλά από τις δυναστείες
Μινγκ και Σονγκ και πολλά σε αξιόλογη κατάσταση, από μικρά δοχεία για σκόνες
ώς μεγάλα βάζα, 1,5 μέτρο ψηλά.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος