Διαστάσεις Eπιστολή προς έναν φασίστα

Κάρλος Μπωβέρ: «Θέλω να καταλάβω…»

«Θέλω να καταλάβω, στον βαθμό που αυτό είναι δυνατό. Δεν προσπαθώ να εξηγήσω,
και πολύ περισσότερο να δικαιολογήσω. Θέλω (τα παιδιά μου) να γνωρίζουν, γιατί
αυτό είναι ένα χρέος προς εκείνα, όπως θα ήταν χρέος προς τα παιδιά που τα
βήματά τους χάθηκαν όταν πλησίασαν τα βαγόνια με τα ζώα». Μοντραί, 9 Μαΐου
2002.

Ένας άνδρας γύρω στα 90 πεθαίνει. Δίπλα του βρίσκεται ο γιος του, που το ίδιο
βράδυ αποφασίζει να απευθύνει στον πατέρα του μια μεταθανάτια επιστολή. Μια
επιστολή «προς έναν φασίστα πατέρα», στον οποίο αναζητούσε απεγνωσμένα ένα
πρότυπο. Αλλά δεν βρήκε παρά ένα παράδειγμα προς αποφυγήν.

Ο Κάρλος Μπωβέρ γεννήθηκε το 1953 στην Ισπανία, μια χώρα που τελούσε υπό «τη
δυσώδη φρανκική κηδεμονία». Ο πατέρας του, ένθερμος οπαδός της ναζιστικής
ιδεολογίας, ήταν Ελβετός, μια από τις πρώτες φωνές που ξερνούσε φανατισμό και
μίσος στον ραδιοφωνικό σταθμό του Μόντε Κάρλο, προπαγανδιστικό όργανο του
Φράνκο, του Μουσολίνι και του Χίτλερ. Αναγκάστηκε όμως να καταφύγει στην
Ισπανία το 1945 για να αποφύγει την καταδίκη του. Ο Κάρλος μεγάλωσε έτσι μέσα
στο μίσος. Κι όταν έμαθε, ενήλικας πια, ότι ο πραγματικός του πατέρας ήταν
κάποιος περαστικός, κι ότι το πρόσωπο που νόμιζε για πατέρα του τον είχε στην
πραγματικότητα υιοθετήσει, ήταν πια πολύ αργά για να απαλλαγεί από ένα βαρύ
φορτίο. Στα πενήντα του χρόνια, διπλά ορφανός, θα γράψει έτσι στο βιβλίο του
«Post Mortem» (εκδ. Phebus): «Δεν ήσουν ο πατέρας μου, ο άλλος δεν θα γινόταν
ποτέ».

Κοινωνιολόγος σήμερα, ο Μπωβέρ έχει δουλέψει για τον Ερυθρό Σταυρό σε διάφορες
ανθρωπιστικές αποστολές. Το βιβλίο του, γράφει ο κριτικός της Μοντ, δεν
είναι μόνο ένας παθιασμένος μονόλογος ενός ανθρώπου που προσπαθεί να
καταλάβει. Είναι και μια συγκλονιστική μαρτυρία για τη μεταπολεμική Ισπανία.
Ένα κατηγορώ για την περίφημη ουδετερότητα της Ισπανίας. Ένας στοχασμός γύρω
από την επαναστατική βία των Ερυθρών Ταξιαρχιών και της RAF, «αυτών των
παραστρατημένων τεράτων που δεν ήταν ποτέ τίποτα άλλο από δικά σας παιδιά, τα
δικά σας χαμένα παιδιά, επειδή εσείς δεν αναγνωρίσατε ποτέ τα λάθη σας και τα
εγκλήματά σας…». Πάνω απ’ όλα όμως, το βιβλίο του Μπωβέρ είναι μια
μεγαλειώδης μελέτη για την ταυτότητα. Ο συγγραφέας προσπαθεί να διαπιστώσει αν
είχε δίκιο ένας φίλος του, που του έγραψε κάποτε ότι η ταυτότητα δεν υπάρχει,
αυτό που υπάρχει είναι η αγάπη, αλλά είναι τόσο διαδεδομένη ώστε καταλήγουμε
να την ξεχνάμε. Ύστερα από ένα μακρύ ταξίδι, το συμπέρασμά του είναι ότι σε
ορισμένες περιπτώσεις η ταυτότητα μπορεί να είναι φονική. Κυρίως όταν δεν υπάρχει.