Πρόσωπα Οι νέοι δρόμοι της διαμαρτυρίας

H συμμετοχή στα κόμματα μειώνεται, αλλά τα κινήματα διαμαρτυρίας ανθούν.
Και οι σημερινοί ακτιβιστές διαφέρουν πολύ από εκείνους του παρελθόντος.

Τιμ Τζόρνταν. «Βρισκόμαστε μπροστά στην απαρχή μιας θεσμοποίησης της βίας»

Το Σαββατοκύριακο έγιναν διαδηλώσεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στη Γενεύη και
τη Λωζάνη κατά της Συνόδου της G8. Χιλιάδες βιομηχανικοί εργάτες στην
Ανατολική Γερμανία απήργησαν χθες ζητώντας εργάσιμη εβδομάδα 35 ωρών. H Γαλλία
ετοιμαζόταν να αντιμετωπίσει σήμερα ακόμη μια «Μαύρη Τρίτη» μετά τις απεργίες
της 13ης Μαΐου που παρέλυσαν τις μεταφορές και έκλεισαν τα σχολεία ως
διαμαρτυρία για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Οι κοινωνικές
συγκρούσεις σίγουρα συνεχίζονται. Από την άλλη όμως, η συμμετοχή στα μεγάλα
κόμματα μειώνεται, το ίδιο και η συμμετοχή στις εκλογές. Πώς ερμηνεύεται άραγε
αυτή η αποστασιοποίηση από την πολιτική – σε μια δημοκρατική κοινωνία, τα
κόμματα αποτελούν τους θεμελιώδεις θεσμούς άσκησης πολιτικής – ενώ ταυτόχρονα
διογκώνονται τα κινήματα διαμαρτυρίας;

H διαμαρτυρία παίρνει νέους δρόμους, εξηγεί ο Βρετανός ερευνητής Τιμ Τζόρνταν.
«Ο ακτιβιστής δεν είναι πλέον μόνον εργάτης, προσδιορίζεται και ανάλογα με το
φύλο του, τη φυλή του, τις σχέσεις του με τη φύση ή τα άλλα έμβια όντα. Οι
νέες συγκρούσεις έχουν παγκόσμια εμβέλεια, ωστόσο καμιά δεν μπορεί να
αφομοιώσει όλες τις άλλες σε μία πολιτική ιδεολογία». Για παράδειγμα, οι
οργανώσεις που συμμετέχουν στην εκστρατεία κατά της παγκοσμιοποίησης διαφέρουν
μεταξύ τους ακόμη και σε θεμελιώδη ζητήματα, όπως ο εθνικισμός και ο
διεθνισμός. «Μπορούμε να μιλήσουμε για τη γέννηση μιας νέας κοινωνίας των
πολιτών, ενός νέου πολιτικού χώρου, ο οποίος οικοδομείται έξω από την αγορά
και έξω από το κράτος», λέει ο Τζόρνταν.

Ο Τιμ Τζόρνταν διδάσκει στο Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών του Ανοικτού
Πανεπιστήμιου του Λονδίνου. Οι έρευνές του αφορούν τα ριζοσπαστικά πολιτικά
ρεύματα, καθώς και την κουλτούρα και την πολιτική στον κυβερνοχώρο. Το
τελευταίο βιβλίο του κυκλοφόρησε πέρυσι στο Λονδίνο με τίτλο «Στράτευση! Οι
νέοι αγωνιστές, ακτιβιστές, αγκιτάτορες…». «Εδώ και μια εικοσαριά χρόνια»,
εξηγεί στη γαλλική «Λιμπερασιόν», «παρακολουθούμε μια διολίσθηση από τη μη
βίαιη στην άμεση δράση. Στο παρελθόν, η άρνηση της βίας ήταν ζήτημα αρχής.
Σήμερα πολλοί αναρωτιούνται μήπως δικαιούνται να επιτίθενται σε περιουσίες και
σε πρόσωπα, μήπως είναι θεμιτό να καταστρέφουν ένα σύστημα πληροφορικής ή να
θέτουν σε κίνδυνο ζωές ανθρώπων (…). Κατά την εκστρατεία εναντίον της
διάσκεψης κορυφής της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Πράγα, οι διαδηλωτές μπορούσαν
να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλές διαδηλώσεις που διαφοροποιούνταν ανάλογα με το
επίπεδο της βίας που διακινδύνευαν να επιφέρουν (…). Στη λεγόμενη «μαύρη»
πορεία, η βία ήταν ο στόχος που επεδίωκαν πολυάριθμοι διαδηλωτές. Βρισκόμαστε
συνεπώς μπροστά στην απαρχή μιας θεσμοποίησης της βίας».