Πρώτοι σε επιχορηγήσεις, ουραγοί σε ανταγωνιστικότητα

Η Ελλάδα δεν θα γίνει φορολογικός παράδεισος προκειμένου να προσελκύσει ξένες
επενδύσεις». Αυτή ήταν η απάντηση που έδωσε ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης,
όταν, το 2002, στη γενική συνέλευση του ΣΕΒ ο πρόεδρός του κ. Οδυσσέας
Κυριακόπουλος προκάλεσε την κυβέρνηση να μειώσει δραστικά τη φορολογία των
επιχειρήσεων, επικαλούμενος μάλιστα το παράδειγμα της Ιρλανδίας, η οποία, λόγω
χαμηλών φορολογικών συντελεστών, είχε πράγματι προσελκύσει το ενδιαφέρον ξένων
επενδυτών.

Ωστόσο, φαίνεται ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, ακόμη και τα πιο ευνοϊκά
φορολογικά κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν για να συγκρατήσουν τις ξένες
επενδύσεις. H ετήσια έκθεση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα το 2003, που
συντάσσεται από το IMD (International Institute for Management Development),
είναι σαφής: «Χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία αναμένεται να υποστούν
σημαντικό πλήγμα από τη μεταφορά μεγάλων ξένων επενδύσεων στις χώρες της
διεύρυνσης». Ακόμη και από τη μεγάλη αγορά της Γερμανίας, καθώς και από τις
σκανδιναβικές χώρες, σχεδιάζουν να φύγουν μεταποιητικές επιχειρήσεις,
μεταναστεύοντας σε άλλες χώρες με φθηνότερα εργατικά χέρια.

Για τους ίδιους λόγους δεν έρχονται – ή ακόμη και φεύγουν – επενδυτικά
κεφάλαια από την Ελλάδα.

Ακόμη και αν οι δείκτες ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας έπαιρναν
καλύτερους βαθμούς από τα διάφορα διεθνή ινστιτούτα, τα πράγματα δεν θα
άλλαζαν δραστικά. Μάλιστα, οι επιχορηγήσεις που δίνει η ελληνική κυβέρνηση σε
επιχειρήσεις είναι από τις πλέον γενναιόδωρες και την κατατάσσουν στην πέμπτη
θέση μεταξύ 29 κυβερνήσεων άλλων ανεπτυγμένων χωρών.

Αλλού καλά, αλλού όχι

Σε κάθε περίπτωση, με εξαίρεση τους «μισθούς πείνας» άλλων χωρών, η
ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας αλλού τα πάει καλά και αλλού όχι. Καλούς
βαθμούς παίρνει στο λεγόμενο μακροοικονομικό περιβάλλον με σχετικά χαμηλό
πληθωρισμό, χαμηλά επιτόκια και ένα ισχυρό νόμισμα, το ευρώ. Αντίθετα, κακούς
βαθμούς παίρνουν οι διαδικασίες αδειοδότησης για το άνοιγμα νέων επιχειρήσεων,
η αποδοτικότητα του κρατικού μηχανισμού, αλλά και οι χαμηλές επιδόσεις των
ελληνικών επιχειρήσεων σε νέα, καινοτομικά προϊόντα και έρευνα.

Μεγάλη η ψαλίδα

Ο κ. Γιάννης Λέμπερος, βοηθός γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Βιομηχανιών
Βορείου Ελλάδος, που συνεργάστηκε με το IMD για τη σύνταξη της έρευνας, δεν
αρνείται τις προόδους που έκαναν τα τελευταία χρόνια βασικοί δείκτες της
ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ανάλογες προόδους – ή και
μεγαλύτερες – κάνουν και οι άλλες χώρες, με αποτέλεσμα η ψαλίδα ανάμεσα στην
Ελλάδα και τους ανταγωνιστές της να παραμένει μεγάλη. Γι’ αυτό και φέτος, παρά
το γεγονός ότι στη γενική βαθμολογία πήρε καλύτερους βαθμούς σε σύγκριση με το
2002, στη γενική κατάταξη έπεσε στην 26η θέση, από την 21η που ήταν το 2002.

Καλύτερα φέτος

Με την εκτίμηση αυτή δεν φαίνεται να συμφωνεί ο πρόεδρος του ΕΛΚΕ καθηγητής κ.
Στράτος Παπαδημητρίου, ο οποίος υποστηρίζει ότι όλοι οι δείκτες
ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας πήγαν φέτος καλύτερα. Το ότι στη
γενική κατάταξη η Ελλάδα χάνει πέντε μονάδες οφείλεται στο γεγονός ότι, για
πρώτη φορά, στη λίστα των προς εξέταση χωρών μπήκαν πέντε νέες περιοχές, από
τις πλέον ανεπτυγμένες, της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Τα «συν» της ελληνικής οικονομίας

Διεθνή ινστιτούτα αλλά και οικονομικοί αναλυτές συμφωνούν ανεπιφύλακτα ότι η
ιδιότητα της Ελλάδος ως μέλους των χωρών της ευρωζώνης την προικίζει με ένα
σταθερό και ευνοϊκό για επενδύσεις μακροοικονομικό περιβάλλον.

Με βάση την πραγματική αύξηση τού κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η Ελλάδα καταλαμβάνει τη
δεύτερη θέση (στο σύνολο των 29 χωρών), ενώ με βάση την αύξηση του ΑΕΠ την
πέμπτη θέση και με βάση τον δείκτη του κόστους διαβίωσης την όγδοη θέση.

Στη λίστα των πλεονεκτημάτων της ελληνικής ανταγωνιστικότητας περιλαμβάνονται,
ακόμη, οι καλές επιδόσεις στον τομέα της παραγωγικότητας, το χαμηλό κόστος του
ηλεκτρικού ρεύματος για τη βιομηχανία, το ενδιαφέρον των νέων για τις
επιστήμες και την τεχνολογία, αλλά και το χαμηλό κόστος της χρήσης του
Ίντερνετ.

Τα «πλην» της ελληνικής οικονομίας

Φαίνεται ότι οι καλές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας δεν επαρκούν για
αντίστοιχες επιδόσεις των εξαγωγών μας, οι οποίες, με βάση τον ρυθμό ανάπτυξής
τους αλλά και τη συμμετοχή τους στο ΑΕΠ, παίρνουν πολύ κακούς βαθμούς (29η
θέση). Αρνητικές είναι και οι επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας στους τομείς
των άμεσων ξένων επενδύσεων και της ανεργίας των νέων. Κακούς βαθμούς παίρνει
η ελληνική οικονομία – και ειδικότερα η οικονομική πολιτική – σε ό,τι αφορά το
υφιστάμενο επιχειρηματικό περιβάλλον. H χώρα μας χαρακτηρίζεται για τη
δυσκολία στη δραστηριοποίηση της επιχειρηματικότητας (29η θέση), για τη
γραφειοκρατία (28η θέση) και για την αδιαφάνεια. H έκθεση του IMD καταλογίζει,
ακόμη, ακαμψία στις σχέσεις των ελληνικών τραπεζών με τις επιχειρήσεις.

Επισημαίνεται ότι, παρά το γεγονός ότι τα επιτόκια δανεισμού έχουν πέσει
δραματικά τα τελευταία χρόνια, οι διαφορές τους με τα επιτόκια καταθέσεων
είναι από τις μεγαλύτερες της Ευρώπης. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στην Ολλανδία
η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου καταθέσεων και του μέσου επιτοκίου δανεισμού
είναι μόλις 1,18%, ενώ στην Ελλάδα είναι 4,85%.