Τα κόκαλα του Ντρέιφους

Ο τρόπος που βλέπει και κρίνει ο έγκριτος ξένος Τύπος τη δίκη της 17Ν δεν
είναι ασφαλώς ζήτημα χωρίς σημασία. Η έξωθεν μαρτυρία των λειτουργιών της
δημοκρατίας όχι μόνο συνδιαμορφώνει τη συνολική εικόνα μιας χώρας, αλλά και
αντανακλά την εν γένει αξιοπιστία των θεσμών της. Αρκεί η μαρτυρία αυτή να
είναι απροκατάληπτη και να στηρίζεται σε γεγονότα, έστω επεξεργασμένα, και όχι
σε ιδεολογήματα ή εικασίες. Σε πρόσφατο άρθρο της γαλλικής περιοδικής έκδοσης
Monde diplomatique, που ήρθε στην επιφάνεια χθες στο ακροατήριο, οι
προϋποθέσεις αυτές δεν φαίνονται να τηρούνται στον απαιτούμενο για την
αντανάκλαση της αλήθειας βαθμό.

Στο επίμαχο άρθρο, υπό τον εύγλωττο, όχι όμως ψύχραιμο, τίτλο «Η εκδίκηση των
Ελλήνων δικαστών», υποστηρίζεται η άποψη τής ανεπαρκώς και μεροληπτικά
προετοιμασμένης υπόθεσης, με στόχο να διεξαχθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα η
δίκη προς «κατευνασμό» της ελληνικής κοινής γνώμης και, κυρίως, των πιέσεων
των Ηνωμένων Πολιτειών. Ότι ασκήθηκαν τέτοιες πιέσεις είναι παραπάνω από
πιθανό. Ότι η διαδικασία συλλογής του αποδεικτικού υλικού και απαγγελίας της
κατηγορίας δεν υπήρξε υπεράνω πάσης υποψίας είναι κι αυτό υποστηρίξιμο.

Όμως τίποτε από αυτά δεν δικαιολογεί να παραβλεφθεί ότι τα στοιχεία που
αναδεικνύονται στο ακροατήριο είναι σε μεγάλο βαθμό και με υψηλό δείκτη
πειστικότητας επιβαρυντικά για αρκετούς κατηγορουμένους, ούτε να χαρακτηρισθεί
η στάση της κατηγορούσας αρχής, και της ελληνικής Πολιτείας γενικότερα,
«σκανδαλώδης». Τόσο δικονομικά όσο και από άποψη προστασίας των υπερασπιστικών
δικαιωμάτων, η δίκη, μέχρι στιγμής, κινείται μέσα στα πλαίσια του Συντάγματος
και του κοινού αισθήματος δικαίου. Στην πραγματικότητα, το δημοσιογραφικό
ατόπημα που διαπράττει το επίμαχο δημοσίευμα είναι η γενίκευση. Εστιάζοντας σε
δύο περιπτώσεις κατηγορουμένων «γαλλικού ενδιαφέροντος» (λόγω σχέσεών τους με
τη Γαλλία και προσβάσεων στον Τύπο της), περιπτώσεις που παρουσιάζουν πράγματι
πολλές ιδιοτυπίες και γεννούν αρκετά ερωτηματικά, το δημοσίευμα θεωρεί ότι
ό,τι ισχύει γι’ αυτούς (ισχνά αποδεικτικά στοιχεία, καταδίωξη λόγω της
συνολικής ιστορίας τους) ισχύει και για το σύνολο των κατηγορουμένων. Μια απλή
βόλτα στο δικαστήριο, ή ανάγνωση των πρακτικών του, θα αναδείκνυε πόσο
αστήρικτο είναι κάτι τέτοιο.

Ο εισαγγελέας της έδρας αισθάνθηκε την ανάγκη να διαφοροποιήσει την υπόθεση
της 17Ν από την υπόθεση Ντρέιφους. Οι διαφορές πράγματι είναι τόσο μεγάλες,
που θα τρίζουν τα κόκαλα του δυστυχή Γαλλο-εβραίου αξιωματικού. Στη δίκη της
17Ν η στάση της Πολιτείας δεν δείχνει ούτε τυφλό φανατισμό ούτε «ρατσιστικά»
ανατανακλαστικά ούτε εμφορείται από πνεύμα λυσσώδους εκδίκησης κατά των
κατηγορουμένων. Η κατηγορούσα αρχή δεν είναι πάντα ψύχραιμη, αλλά μέχρι
στιγμής τίποτα δεν δικαιολογεί την υποψία ότι μπορεί να μας οδηγεί ως κοινωνία
στα πρόθυρα μιας μεγάλης δικαστικής απάτης, όπως έγινε στην υπόθεση Ντρέιφους.
Κυρίως, το ηθικό μέγεθος των δύο περιπτώσεων είναι εντελώς ασύγκριτο. Οι
συγκεκριμένοι Έλληνες κατηγορούμενοι είναι αδύνατον να θεωρηθούν ως σύμβολα
της ελευθερίας του λόγου και της αντίστασης στον αυταρχισμό. Η στάση τους,
πριν και κατά τη δίκη, δεν δίνει σε κανέναν νηφάλιο παρατηρητή αυτό το
δικαίωμα. Ούτε, ασφαλώς, και σε εκπροσώπους του ξένου Τύπου, όσο
καλοδεχούμενες κι αν είναι οι υπέρ της ελευθερίας γενικές απόψεις τους.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.