Διαστάσεις Οι δύο μηδενισμοί

Μια μουσική μελαγχολίας και κατάθλιψης. Ένας αέρας κόπωσης, μοιρολατρίας
και παραίτησης. Κι από την άλλη, ο θόρυβος και η σπουδή της σύγχρονης
ιστορίας. Οι δύο όψεις του μηδενισμού.

«Αν γνώριζα το νόημα της ζωής, θα καθόμουν σε μια σπηλιά με τα εσώρουχά μου;» (από τον Νιου Γιόρκερ)

Η σημερινή ηρεμία είναι φαινομενική, το μέλλον του Ιράκ είναι σκοτεινό,
αναφωνεί ο πάντα ανήσυχος Ρόμπερτ Φισκ. Ο ιός της άτυπης πνευμονίας θα
σκοτώσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, προειδοποιούν οι επιστήμονες. Μην
πειράζετε τα κεκτημένα μας, βροντοφωνάζουν οι διαδηλωτές εργαζόμενοι στο
Βερολίνο, στο Παρίσι, στην Αθήνα. Δύσκολα συναντάς σήμερα κάποιον που να μην
ανησυχεί για κάτι, για το περιβάλλον, για την οικονομική κρίση, για τη σύνταξή
του ή για τον ιμπεριαλισμό. Εν τάξει, κανείς δεν έχαψε το παραμύθι για το
Τέλος της Ιστορίας. Ποιος το περίμενε όμως να πάρει η Ιστορία τόσο λάθος
δρόμο, και να μας αφήσει πίσω της, απογοητευμένους, έκπληκτους, κουρασμένους;

Όλοι έχουν δίκιο, σημειώνει ο Γάλλος συγγραφέας Φιλίπ Σολλέρς στη Μοντ.
Ο Πάπας έχει δίκιο, ο ΟΗΕ έχει δίκιο, ο Σιράκ έχει δίκιο, οι εργαζόμενοι έχουν
δίκιο, το Δίκαιο έχει δίκιο, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα έχουν δίκιο. Η Ισχύς και
οι Ιοί, όμως, έχουν κι αυτοί τα δικά τους δίκια. Για την ακρίβεια, υπάρχουν
δύο δίκια, ένα ενεργό κι ένα παθητικό. Και τα δύο αυτά δίκια αντιστοιχούν
στους δύο πόλους του μηδενισμού που γνωρίζει την παγκόσμια ολοκλήρωσή του. Ο
ενεργός μηδενισμός επιβάλλει παντού, και ανά πάσα στιγμή, την κυριαρχία της
Τεχνικής. Δεν τον ενδιαφέρουν τα μέσα, οι συμμαχίες, οι επίσημοι λόγοι, οι
δικαιολογίες. Βιάζεται, ελέγχει τον ουρανό και τους δορυφόρους και
εξουδετερώνει όποιο εμπόδιο βρίσκει μπροστά του. Ο Νίτσε το έχει ήδη
περιγράψει: «Οτιδήποτε ανακουφίζει, θεραπεύει, καθησυχάζει ή κατευνάζει περνά
μπροστά, χρησιμοποιώντας διάφορες μεταμφιέσεις, θρησκευτικές, ηθικές,
πολιτικές, αισθητικές»” Καταλαβαίνουμε τώρα γιατί ο Μπους προσεύχεται το πρωί
και βομβαρδίζει το βράδυ. Δεν υπάρχει αντίφαση: στόχος του είναι η απώτατη
Καθησύχαση.

Απέναντι σε αυτόν τον ενεργητικό μηδενισμό που δεν σταματά να καταστρέφει, να
λεηλατεί, να ανοικοδομεί και να παραποιεί, ο παθητικός μηδενισμός αρκείται στη
διαμαρτυρία και στην καταγγελία, στην εκδήλωση δηλαδή του μαζοχισμού και της
αδυναμίας του. Το κοινωνικό αποσυντίθεται, η άγνοια αυξάνεται σε όλα τα
επίπεδα, οι θρησκείες πιάνονται από τα πριονισμένα κλαδιά τους, η διαφήμιση
φτάνει στο υψηλότερο σημείο της, η γενετική παραβιάζει διαρκώς τα όρια που η
ίδια θέτει. Η περίοδος που διανύουμε, καταλήγει ο Σολλέρς, θυμίζει όχι
Αναγέννηση αλλά Απο-γέννηση, και απαιτεί από τον ψύχραιμο παρατηρητή τη
συγκέντρωση και την αποστασιοποίηση που χαρακτήριζε τους παλιούς εξερευνητές.
Εισερχόμαστε στον Από-κοσμο. Ούτε Θεός, ούτε Διάβολος, ούτε Κοινωνία, ούτε
Δάσκαλοι, ούτε Αναρχία, ούτε Θάνατος, ούτε Νόμος. Στο εξής, μόνο το μύχιο των
μυχίων μπορεί να μας καθοδηγήσει.