Βραχυκύκλωμα στην ενημέρωση

Το χτύπημα κατά ιδιωτικού τηλεοπτικού σταθμού θα μου επιτραπεί να πω ότι
υπήρξε ένα από τα πιο αποκαλυπτικά του στίγματος της 17Ν. Λόγω της επιλογής
του στόχου, πρώτα απ’ όλα: ένα μέσο ενημέρωσης υψηλής τηλεθέασης, για την
ποιότητα των προγραμμάτων του οποίου πολλά θα είχε να πει κανείς (όπως εξάλλου
και για την αντίστοιχη κάθε τηλεοπτικού μέσου), χωρίς όμως να είναι ποτέ
δυνατόν να υποστηριχθεί ότι στρεφόταν «κατά του λαού και της χώρας» (σύμφωνα
με την έκφραση που χρησιμοποιήθηκε, ξανά χθες στο δικαστήριο, για να
αιτιολογηθούν τα χτυπήματα της οργάνωσης). Λόγω της ιδιαίτερα αυξημένης
πιθανότητας, με βάση την ώρα και τον τρόπο εκτέλεσης, να υπάρξουν πολλά και
τυχαία θύματα. Λόγω, τέλος, της σύλληψης της έννοιας της ενημέρωσης, και άρα
της δημοκρατίας, που υποκρύπτει και που φωτίστηκε αρκετά χθες στο δικαστήριο.

Η υπερασπιστική γραμμή του άτυπου εκπροσώπου των κατηγορουμένων για τη
συγκεκριμένη ενέργεια εξαντλήθηκε στην προσπάθεια να αποδειχθεί ότι υπήρξε
«προειδοποίηση» για το χτύπημα, η οποία δεν έφερε αποτελέσματα λόγω κάποιου
μυστηριώδους «βραχυκυκλώματος» (στη λειτουργία της οργάνωσης άραγε ή στο
«εξειδικευμένο» τηλεφωνικό κέντρο της εφημερίδας που ακούσια χρησίμευε γι’
αυτόν τον σκοπό;) Φαίνεται να μην πέρασαν καν από το μυαλό του αναλαβόντος,
για μια ακόμα φορά, την «πολιτική ευθύνη» των επίδικων πράξεων δύο
στοιχειώδεις, σε σχέση με τη λειτουργία όλων των μέσων ενημέρωσης,
«λεπτομέρειες»: ότι, ακόμα και να τελεσφορούσε η «προειδοποίηση», είναι πολύ
αμφίβολο αν θα είχε αποτέλεσμα, αφού ακριβώς ρόλος, αλλά και ενστικτώδης
τρόπος αντίδρασης των ανθρώπων που υπηρετούν στα μέσα ενημέρωσης είναι να μην
κλείνουν ποτέ τα μάτια μπροστά στην είδηση, ακόμα και υπό την απειλή της ίδιας
τους της ακεραιότητας (οι δημοσιογράφοι που διακινδυνεύουν τη ζωή τους
προσπαθώντας να καλύψουν, για παράδειγμα, έναν πόλεμο σε τι άραγε είναι εχθροί
«του λαού και της χώρας» ή πώς μεταβάλλονται σε τέτοιους μόλις επιστρέφουν
στον καθημερινό χώρο εργασίας τους;). Και ότι, ακόμα και στην περίπτωση που
αποφεύγονταν, όπως ευτυχώς και έγινε, οι απώλειες ζωών, και μόνον η επιλογή
διά της βίας «φίμωσης» μιας φωνής ενημέρωσης αποτελεί ευθεία παραβίαση του
θεμελιώδους δικαιώματος «του λαού και της χώρας» να μορφώνει άποψη ακούγοντας,
επιλέγοντας και κρίνοντας μέσα από έναν ευρύ κύκλο πηγών, που λειτουργούν η
καθεμία με τη δική της επαγγελματική λογική και αξιοπιστία, αλλά πάντως όχι
υπό την επήρεια του φόβου και της βίας.

Η άσκηση βίας στο πεδίο της ενημέρωσης συνιστά, συνεπώς, την πιο άμεση και
ολοκληρωτική ακύρωση κάθε «πολιτικής» λογικής, ακόμα και στην πιο
διαστρεβλωμένη μορφή της. Θυμίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο το «σας
φιμώνουμε για να σας σώσουμε» των απανταχού δικτατόρων. Η οργάνωση μπορεί,
όπως λένε σήμερα ορισμένα μέλη της, να μην επεδίωκε να σκοτώσει δημοσιογράφους
(το διακινδύνευσε πάντως περισσότερο από τολμηρά), το ότι θέλησε όμως να τους
φιμώσει ή, το ίδιο κάνει, να τους «συνετίσει» διά του φόβου αποτελεί την
καλύτερη εικονογράφηση της ποιότητάς της. Από όλα τα ανυπεράσπιστα θύματά της
η 17Ν αφαίρεσε βίαια τον λόγο. Αλλά το σφάλμα της ήταν διπλό όταν στράφηκε
κατά του ίδιου του λόγου: η επιχείρηση φίμωσής του δεν μπορούσε παρά να
οδηγήσει στην αποκάλυψη της αλήθειας εκείνων που χρησιμοποιούν για όπλο
επικράτησης των ιδεών τους τη φίμωση των ιδεών.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.